Tổng trị giá XNK hàng hóa cả nước trong 7 tháng đầu năm 2019 ước  đạt 288,47 tỷ USD. Trong đó, 3 mặt hàng chính là ôtô nhập khẩu (NK) nguyên chiếc, dầu thô NK và máy móc NK phục vụ dự án điện năng lượng mặt trời đã giúp cho số thu NSNN của ngành Hải quan tăng hơn so với cùng kỳ là 31.600 tỷ đồng.

Cụ thể, đối với mặt hàng ôtô NK, ước tính đến hết tháng 7-2019, NK ôtô nguyên chiếc các loại đạt 88 nghìn chiếc, trị giá đạt 1,94 tỷ USD, tăng 365,6% về lượng và tăng 319,4% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Số tiền thuế thu được từ mặt hàng này tăng thu hơn 19.000 tỷ đồng. Mặt hàng dầu thô NK trong 7 tháng đầu năm tăng cả về lượng, trị giá cũng giúp cho tăng thu từ mặt hàng này hơn 4.000 tỷ đồng.

Cùng với đó một loạt dự án điện năng lượng mặt trời triển khai tại các tỉnh phía Nam đã giúp cho ngành Hải quan tăng thu khoảng 8.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong 5 tháng còn lại của năm 2019 việc tăng thu chủ yếu từ 3 yếu tố trên sẽ không còn. Hiện trong những ngày đầu tháng 8 lượng ôtô NK đã giảm và lượng NK về những tháng cuối năm sẽ giảm, lượng dầu thô NK và hàng hóa phục vụ dự án điện năng lượng mặt trời hầu như cũng không còn. Điều này khiến cho số thu NSNN trong những tháng cuối năm sẽ khó khăn.

Bên cạnh đó, thuế suất thuế nhập khẩu theo các Hiệp định tự do thương mại (FTA) trong giai đoạn cắt giảm mạnh, đặc biệt Hiệp định CPTPP chính thức có hiệu lực từ 14-1-2019 ảnh hưởng lớn tới tình hình thu ngân sách nhà nước, các nguồn thu dự kiến giảm mạnh.

Dầu thô nhập khẩu tăng đã giúp số thu của hải quan tăng thêm từ mặt hàng này hơn 4.000 tỷ đồng trong 7 tháng đầu năm.

Cùng với đó, theo quy định tại Nghị định số 125/2017/NĐ-CP của Chính phủ thì từ ngày 1-1-2018, một số dòng hàng linh kiện ôtô nhập khẩu sẽ áp dụng mức thuế suất ưu đãi là 0%, do đó sẽ phải hoàn thuế NK đối với thuế nhập khẩu linh kiện cho các DN đáp ứng được các điều kiện quy định tại Nghị định này, dự kiến hoàn khoảng 2.600 tỷ đồng trong kỳ 6 tháng cuối năm 2019. Hiện các DN cũng đã nộp hồ sơ xin hoàn thuế linh kiện ôtô. Hoàn thuế cho những lô hàng xăng dầu NK khi DN xuất trình được C/O ưu đãi thuế khoảng 4.000 tỷ đồng.

Với tình hình trên, dự kiến số thu NSNN 5 tháng cuối năm của ngành Hải quan là khoảng 130.000 tỷ đồng (bình quân thu 26.000 tỷ/tháng- mức thu thấp hơn 7 tháng đầu năm). Theo đó, cả năm 2019 thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 330.000 tỷ đồng. Một kết quả nổi bật của ngành Hải quan trong tháng 7 là công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại, toàn ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp, phát hiện, bắt giữ tổng số 1.303 vụ việc vi phạm, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 185 tỷ 271 triệu đồng; số thu ngân sách đạt 16 tỷ 660 triệu đồng, cơ quan Hải quan khởi tố 1 vụ án hình sự; chuyển cơ quan khác kiến nghị khởi tố 8 vụ.

Cùng với đó là công tác kiểm tra sau thông quan, trong tháng 7 toàn ngành đã thực hiện kiểm tra sau thông quan 355 cuộc, trong đó có 138 cuộc tại trụ sở người khai hải quan, 217 cuộc tại trụ sở cơ quan Hải quan. Tổng số tiền ấn định và xử phạt vi phạm hành chính là 134 tỷ đồng, đã thực thu số tiền là 121 tỷ đồng.

Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn cho biết, thời gian qua công tác giám sát hải quan, trong đó thực hiện nhiệm vụ chống thất thu của ngành Hải quan đã mang lại hiệu quả. Tuy nhiên với tình hình buôn lậu và gian lận thương mại ngày càng phức tạp, yêu cầu tăng cường các biện pháp kiểm tra, kiểm soát hải quan là cần thiết.

Vì vậy, lực lượng kiểm tra sau thông quan cần song hành với lực lượng chống buôn lậu thực hiện những chuyên đề kiểm tra, kiểm soát hải quan với mọi loại hàng hóa, trong đó tập trung vào hàng hóa gửi kho ngoại quan, hàng tạm nhập tái xuất. Đặc biệt, khoanh vùng những dấu hiệu gian lận để xâu chuỗi vấn đề, thực hiện kiểm tra triệt để.

Về điều hành công tác thu NSNN, các đơn vị đánh giá chuẩn xác số thu NSNN 7 tháng, kim ngạch các mặt hàng và tương ứng số thuế thu và số thuế hoàn để cân đối với số thu NSNN những tháng cuối năm. Áp dụng linh hoạt các biện pháp chống thất thu NSNN. Song hành với đó cũng giám sát chặt công tác hoàn thuế, thực hiện nghiêm theo đúng các quy định của pháp luật.

Phan Đức