Nhiều công ty lữ hành Việt Nam năng lực cạnh tranh yếu nên chờ bên Trung Quốc đưa khách, lâu ngày bị chiếm dụng vốn nên bị bên TQ khống chế. Vì vậy, bán giá tour thậm chí dưới giá sàn… công ty chịu lỗ để đón khách, đồng thời “khoán” chi phí cho hướng dẫn viên (HDV) gây ra nhiều hệ lụy…

Tỉnh Quảng Ninh hiện có gần 40 công ty lữ hành, chủ yếu đón khách Trung Quốc, tập trung ở TP Hạ Long và TP Móng Cái. Trung bình có khoảng 400.000 lượt khách Trung Quốc đến Quảng Ninh/năm. Tỉnh Quảng Ninh hiện có trên 300 HDV du lịch tiếng Trung. Ngoài việc giới thiệu về các cảnh đẹp, hướng dẫn viên du lịch còn là những đại sứ văn hóa, ngoại giao. Tuy nhiên, họ đang bị lợi dụng, bóc lột, kiếm tiền cho công ty lữ hành Trung Quốc.

Theo Điều 73, Luật Du lịch năm 2005: hướng dẫn viên du lịch (bao gồm cả hướng dẫn viên nội địa và hướng dẫn viên quốc tế) đều phải đáp ứng điều kiện đầu tiên là có quốc tịch Việt Nam. Người nước ngoài không thể làm hướng dẫn viên du lịch tại Việt Nam. Khách du lịch Trung Quốc đi đường bộ từ Đông Hưng (Trung Quốc) sang TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh (Việt Nam) thường được công ty lữ hành Trung Quốc gom khách lẻ. Sau đó, họ sang gặp các công ty lữ hành Việt Nam đàm phán và bán tour theo đầu khách.

Khách Trung Quốc đi tour 4 ngày 3 đêm tại Việt Nam chi phí các khoản gồm: visa, khách sạn, vé tham quan, thuê xe… với số tiền khoảng 700 nhân dân tệ/người (tương đương gần 2,4 triệu đồng). Công ty lữ hành trong nước khi nhận khách chỉ được đối tác Trung Quốc trả 100 - 200 nhân dân tệ. Do phía Trung Quốc chủ động nắm lượng khách, luôn giữ một phần tiền trước khi giao khách, lập liên minh tập hợp khách lẻ.

Các công ty lữ hành trong nước phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác, cạnh tranh nên chấp nhận đón khách giá thấp để có việc làm. Để bù lỗ chi phí cho khách trong hành trình, công ty lữ hành trong nước thường khoán các chiêu “moi” tiền của du khách như: thuyết phục du khách mua đồ lưu niệm, đặc sản tại cửa hàng “quen”, gợi ý đi thêm cảnh điểm ngoài hợp đồng. Nếu không kiếm đủ, hướng dẫn viên phải tự bù vào.

Một trong những “chiêu” được các HDV thực hiện là thu phí cao khi du khách thăm quan tại các điểm du lịch trên Vịnh Hạ Long. Do bị áp lực bởi số tiền đầu khách ngay khi nhận tour, HDV phải thuyết phục du khách vào các cảnh điểm trên Vịnh. Người Việt Nam đang tiếp tay cho các công ty lữ hành Trung Quốc, hoặc các đầu nậu du lịch Trung Quốc làm việc này.

Hướng dẫn viên du lịch Trung Quốc tại Quảng Ninh.

Nhiều công ty hợp thức hóa bằng cách thành lập trụ sở đại diện, hoặc văn phòng đại diện tại Móng Cái. Các văn phòng đó giao, đấu thầu cho người khác quản lý. Điều này khiến một số văn phòng lữ hành ở Móng Cái bị du lịch lữ hành Trung Quốc thao túng, nảy sinh nhiều tiêu cực. Họ tiếp tay cho các công ty lữ hành Trung Quốc lũng đoạn thị trường du lịch tại Việt Nam.

Hiện đang xuất hiện lực lượng “sitting guider” (hướng dẫn viên “bù nhìn”). Họ đi theo đoàn để qua mặt cơ quan chức năng còn việc hướng dẫn, giới thiệu cảnh điểm do HDV nước ngoài. Nhiều công ty lữ hành trong nước tuyển những sinh viên ngành du lịch mới tốt nghiệp, thậm chí tuyển người bán hàng ở chợ đêm ngoài Móng Cái biết tiếng Trung rồi đào tạo một vài ngày đi làm hướng dẫn viên “bù nhìn” với tiền thù lao 30 USD/ngày.

Điều này rất nguy hiểm vì họ có thể bị HDV là người nước ngoài xuyên tạc về an ninh, chủ quyền, lịch sử, văn hóa Việt Nam. Khách du lịch sẽ hiểu sai về văn hóa, chính trị và cảnh quan của Việt Nam qua lời giới thiệu của HDV nước ngoài.

Trước tình hình trên, Sở Du lịch Quảng Ninh cảnh báo công ty lữ hành trong nước không nên chạy theo số lượng, chỉ nhận đoàn khi giao tiền đầy đủ và có hợp đồng rõ ràng. Ngày 19-6-2016, Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh phối hợp với Sở Du lịch Quảng Ninh thành lập Chi hội Hướng dẫn viên du lịch Quảng Ninh với 200 thành viên, hầu hết là hướng dẫn viên tiếng Trung.

Năm 2015, Thanh tra Sở Du lịch Quảng Ninh xử phạt 2 công ty lữ hành ở TP Hà Nội và TP Móng Cái 40 triệu đồng về lỗi bán thêm cảnh điểm không có hợp đồng khi các doanh nghiệp này đưa khách du lịch ra đảo Ti Tốp trên Vịnh Hạ Long. 

Từ đầu năm 2016 đến nay, Sở Du lịch Quảng Ninh kiểm tra, phát hiện 21 HDV, kinh doanh lữ hành, cơ sở lưu trú vi phạm các lỗi: không đeo thẻ HDV; không mang chương trình; không có chương trình, không có hợp đồng; sử dụng thẻ HDV giả; không có thẻ, không quản lý khách; tự ý thay đổi chương trình du lịch; không quản lý khách du lịch theo chương trình; không mang chương trình du lịch; không niêm yết giá… Qua đó, đơn vị lập biên bản, xử phạt trên 76 triệu đồng


Đ.H.