Khu di tích Gò Tháp nằm trên địa bàn huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp được Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng là Di tích quốc gia đăc biệt vào năm 2012, với loại hình khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật.

Qua nhiều cuộc khai quật, nghiên cứu, chứng thực Khu di tích Gò Tháp chứa đựng nhiều di chỉ văn hóa của vương quốc Phù Nam cổ xưa tồn tại cách nay trên 1.500 năm mà ngày nay các nhà khoa học khảo cổ gọi là văn hóa Óc Eo.

Khu di tích Gò Tháp

Thời gian qua, tỉnh Đồng Tháp đã phối hợp với các cơ quan chức năng, nhà khoa học đã tổ chức nhiều đợt khảo sát, thăm dò và khai quật khảo cổ. 

Qua đó, đã tìm được hàng chục di tích kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng như: đền thần, ao thần, giếng thần, đường đi cùng nhiều di tích cư trú, xưởng chế tác,… các di tích này được phát hiện trong tình trạng gần như nguyên vẹn trong lòng đất và được phân bố liền kề nhau trong quần thể các gò ở Khu di tích Gò Tháp.

Nhiều bộ sưu tập hiện vật độc đáo cũng được tìm thấy ngay trong lòng các di tích này như: bộ sưu tập tượng thần Hindu giáo (trong đó có 02 tượng thần Vishnu tìm thấy ở di tích Gò Tháp Mười đã được Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia), bộ sưu tập tượng Phật gỗ và đặc biệt là bộ sưu tập hơn 400 hiện vật bằng vàng gồm các lá vàng, khuyên tai vàng, nhẫn vàng, sợi dây chuyền vàng,… trong đó có bộ sưu tập 49 hiện vật vàng đã được tổ chức Kỷ luật Việt Nam xác nhận là “Bộ sưu tập vàng Óc Eo – Gò Tháp nhiều nhất Việt Nam”.

Bên cạnh các giá trị đặc biệt về văn hóa, khoa học và lịch sử, các di tích và di vật văn hóa Óc Eo ở Khu di tích Gò Tháp còn đáp ứng được tính toàn vẹn và tính xác thực của Di sản văn hóa theo tiêu chí của UNESCO.

Với những giá trị đặc biệt tiêu biểu trên, tỉnh cho rằng nếu bổ sung Khu di tích Gò Tháp vào hồ sơ đề cử cùng với Óc Eo – Ba Thê (An Giang) và Nền Chùa (Kiên Giang) sẽ tăng thêm tính toàn vẹn và tính xác thực của Di sản văn hóa Óc Eo ở Nam bộ.

Nhiều nhà khoa học, các chuyên gia đầu ngành về di sản văn hoá Óc Eo đã có những đánh giá rất cao về Khu di tích Gò Tháp, nơi đây được xem là trung tâm tôn giáo, tín ngưỡng và là thủ phủ của một tiểu quốc thuộc vương quốc Phù Nam cổ xưa đã từng tồn tại ở vùng đất Nam bộ.

Nguyễn Toàn