Theo cáo trạng của Viện KSND TP Hà Nội, trong thời gian từ năm 2008 đến 2012, bị cáo Nam giữ chức Viện trưởng Viện nghiên cứu con người. Thời điểm này, bị cáo Trần Anh Văn (SN 1974, trú tại phường cầu Dền, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) là kế toán của Viện nghiên cứu con người có nhiệm vụ giám sát các khoản thu chi, trả tiền cho các đề tài của cán bộ, nhân viên trong Viện. Năm 2012, để có tiền chi tiêu cá nhân, Văn nghĩ cách hợp thức hoá các hợp đồng, thanh lý hợp đồng và các chứng từ thanh toán đề tài không hợp lý. 

Từ đó, Văn lập 44 bộ hồ sơ rồi trình Nam (là chủ tài khoản của Viện nghiên cứu con người) ký và đề nghị Kho bạc Nhà nước giải ngân số tiền hơn 2,5 tỷ đồng.

Năm 2013, bị cáo Nam thôi giữ chức Viện trưởng Viện nghiên cứu con người, nhưng Viện chưa làm thủ tục chuyển đổi chủ tài khoản. Lợi dụng việc này, Văn tiếp tục lập khống 21 hợp đồng thực hiện đề tài, thanh lý hợp đồng và các chứng từ liên quan để Nam ký và rút ngân sách số tiền 824 triệu đồng. 

Cáo trạng xác định, với hành vi sai phạm như trên, Văn đã lập 71 hồ sơ rút tiền, nhưng chỉ có 6 hợp đồng thật, qua đó rút số tiền gần 3 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước. Số tiền này, Văn sử dụng một phần cho hoạt động chung của Viện nghiên cứu con người, thanh toán cho cán bộ thực hiện đề tài nghiên cứu, còn lại Văn chiếm đoạt gần 1,1 tỷ đồng.

Viện kiểm sát truy tố bị cáo Văn về tội tham ô tài sản (Điều 353 BLHS năm 2015). Bị cáo Nam được xác định đã thiếu trách nhiệm trong kiểm tra, giám sát việc chi tiêu, sử dụng tiền ngân sách để bị cáo Văn lợi dụng để chiếm đoạt tiền ngân sách. Bị cáo Nam bị truy tố về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 360 BLHS năm 2015).

Tại phiên xử, bị cáo Nam và bị cáo Văn thừa nhận hành vi phạm tội như cáo trạng đã xác định. HĐXX khẳng định, hành vi phạm tội của hai bị cáo là rất nghiêm trọng khi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của Nhà nước. Vì thế cần phải áp dụng hình phạt nghiêm khắc mới đủ sức răn đe, giáo dục và phòng ngừa chung trong xã hội. 

Trước khi bị truy tố về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, bị cáo Nam bị khởi tố về tội tham ô tài sản. Sau đó trong quá trình điều tra, cơ quan điều tra quyết định thay đổi quyết định khởi tố bị can Nam từ tội tham ô tài sản sang tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. HĐXX nhận định, việc cơ quan điều tra thay đổi quyết định khởi tố về tội danh đối với bị can Nam là phù hợp.

Với phán quyết trên, HĐXX tuyên phạt bị cáo Văn 10 năm tù về tội tham ô tài sản. Bị cáo Nam bị tuyên phạt 12 tháng tù (cho hưởng án treo) về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Ngoài hình phạt tù, HĐXX còn buộc bị cáo Văn phải bồi thường toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt theo luật định.

Nguyễn Hưng