Dưới sự chỉ huy của danh tướng Nguyễn Tri Phương, từ 1858 đến 1860 đã có nhiều trận đánh chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha xâm lược. Đối đầu với tàu đồng, đạn sắt của giặc ngoại xâm, hàng ngàn chiến sĩ và đồng bào ta đã anh dũng hy sinh.

Nghĩa trủng Hòa Vang, TP Đà Nẵng.

Đến tháng 5/1866, tức năm Tự Đức thứ 19, trên 1.000 hài cốt được quy tập về xứ Trủng Bò, làng Nghi An, xã Hòa Phát, huyện Hòa Vang. Do việc mở rộng sân bay Đà Nẵng vào năm 1920 và 1967, Nghĩa trủng được dời đến khu Bình Hòa 1 thuộc tổ 97, phường Khuê Trung ngày nay. Trung tâm Nghĩa trủng có một ngôi mộ lớn của vị Đại võ tướng chỉ huy đồn Hóa Khuê tên là Nguyễn Trọng Ân. Hai bên tả hữu có hơn 1.000 ngôi mộ được thiết kế cân phân ngay thẳng.

Năm 2009, do quy hoạch mở đường Nguyễn Văn Linh nối dài đến cầu Rồng, chính quyền TP Đà Nẵng cũng cho di dời 2 ngôi mộ của 2 vị tướng là Tiền bảo Nhị vệ Quản cơ Nguyễn Viết Hân và Phó Quản cơ sung Tiền bảo nhị vệ Hiệp quản Nguyễn Thượng Chất từ Nghĩa trủng Phước Ninh về đây… Nghĩa trủng Hòa Vang được Bộ VH,TT&DL công nhận Di tích lịch sử văn hóa quốc gia vào ngày 1/4/1999.

Viết Nam