Sinh ngày 20/11/1916 tại Hà Nội (mất 21/6/1988), GS Phạm Huy Thông được biết đến với tư cách là một nhà khoa học lớn đa lĩnh vực. Ông là một nhà sử học, khảo cổ học, một nhà hoạt động chính trị - xã hội, nhà sư phạm mẫu mực, nhà thơ. Bao trùm lên tất cả, ông là một trí thức cách mạng yêu nước.

Từ năm 16 tuổi, Phạm  Huy Thông đã làm thơ và được nhà phê bình Hoài Thanh nhắc khen trong cuốn Thi nhân Việt Nam. Ông tốt nghiệp trường Luật năm 21 tuổi, trở thành Tiến sỹ Luật và Thạc sỹ sử - địa tại Pháp năm 26 tuổi. Năm 31 tuổi, ông được phong Giáo sư và giữ chức Ủy viên hội đồng Giáo dục tối cao của Pháp. Ông đa tài và biết nhiều ngoại ngữ, nói tiếng Pháp thành thạo như tiếng mẹ đẻ, ngoài ra còn biết tiếng Anh, Nga, Hy Lạp, Đức, La tinh, Nhật và Trung Quốc. Là bạn học với Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại trường Luật, ông được chính Đại tướng giới thiệu với Bác Hồ và trở thành thư ký giúp việc Bác và phái đoàn chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở hội nghị Fontainebleau năm 1946.

GS. VS Phạm Huy Thông (đeo kính, ngồi giữa) tiếp các nhà khảo cổ học Mỹ năm 1986.

Ông là Hiệu trưởng của ĐH Sư phạm trong suốt 10 năm, là Viện trưởng đầu tiên và liên tục trong suốt 20 năm của Viện Khảo cổ học, với trí tuệ mẫn tiệp và quảng bác, được xem là 1 viện trưởng lỗi lạc.

Ông cũng là người cùng với GS Trần Huy Liệu vận động thành lập Hội Khoa học lịch sử Việt Nam; là người mạnh dạn gọi chiếc trống đồng đầu tiên là trống đồng Đông Sơn, là người đưa thời đại Hùng Vương từ dã sử vào chính sử. Hơn tất cả, ông còn là một nhân cách lớn được bạn bè và đồng nghiệp ngưỡng mộ. Tên ông đã được đặt cho một con đường tại Hà Nội.

Được biết, các nhà khoa học đang hướng tới việc thực hiện Hội thảo khoa học cấp Quốc gia và xuất bản bộ Toàn tập Phạm Huy Thông trong tương lai

V.H.