Xung đột thương mại Hoa Kỳ - Trung Quốc đang tiếp tục leo thang căng thẳng trong thời gian gần đây và chưa cho thấy các dấu hiệu nhượng bộ của các bên. Trong vòng hơn 3 tháng vừa qua, hai bên đã liên tiếp triển khai 3 gói áp thuế vào hàng hóa nhập khẩu của nhau và nâng quy mô áp thuế của các bên lên tới 360 tỷ USD với mức áp thuế bổ sung 5 - 25%.

Hoa Kỳ cũng tuyên bố sẽ tiếp tục gia tăng mức độ áp thuế lên 25% vào ngày 1/1/2019 đối với nhóm hàng hóa trị giá 200 tỷ USD đã bị áp thuế 10% vào ngày 24/9, và xem xét mở rộng áp thuế lên toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc nếu phía Trung Quốc không thực hiện các yêu cầu của phía Hoa Kỳ. Nhiều khả năng, những xung đột này sẽ tiếp tục kéo dài trong năm sau.

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, đến thời điểm hiện tại, với quy mô áp thuế đối với lượng hàng hóa của mỗi nước thì tác động tới Việt Nam là tương đối nhỏ do phạm vi các biện pháp hiện nay còn hạn chế, diện mặt hàng chịu tác động chưa nhiều.

Trong tương lai gần, nếu trường hợp chiến tranh thương mại “leo thang”, phạm vi thuế quan mở rộng ra toàn bộ kim ngạch song phương giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ thì tác động tới kinh tế Việt Nam trở nên khá lớn, nhưng theo hướng có lợi cho Việt Nam là nhiều hơn, bởi nước ta có thể thay thế một phần đáng kể lưu lượng thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.

DN quan tâm đến tác động chiến tranh thương mại Hoa Kỳ- Trung Quốc đối với DN Việt.

Tuy nhiên, theo Phó Giáo sư, TS Trần Đình Thiên: Việt Nam vẫn nên tiên lượng các tình huống xấu nhất. Đó là về dài hạn, tác động tới kinh tế Việt Nam có thể rất đáng kể và theo hướng tiêu cực nhiều hơn lợi ích thu được do cuộc chiến thương mại tác động tới đầu tư, khiến lòng tin của nhà đầu tư bị suy giảm, dòng vốn rút chạy khỏi các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, chuỗi cung ứng toàn cầu bị xáo trộn sâu, môi trường đầu tư và thương mại toàn cầu trở nên bất định hơn.

Nhấn mạnh các thách thức, bà Nguyễn Thị Thu Trang - Giám đốc Trung tâm WTO, Phòng Thương mại à Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, DN Việt Nam sẽ bị cạnh tranh nhiều hơn ở các thị trường khác khi Trung Quốc giảm bán hàng vào thị trường Hoa Kỳ và chuyển hướng sang các thị trường khác.

Việc cạnh tranh ở thị trường trong nước cũng sẽ ngày càng căng thẳng hơn do hàng hóa Trung Quốc có khả năng cao sẽ đổ bộ mạnh vào Việt Nam. Chưa kể, hàng hóa xuất sang thị trường Trung Quốc của DN Việt cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi chính hàng hóa nội địa sẽ nhiều hơn. “Về dịch chuyển dòng vốn, Việt Nam cũng sẽ chịu nguy cơ “dịch chuyển giả mạo”, “gian lận thương mại” do Trung Quốc “mượn” thị trường để tránh thuế”, bà Trang cho biết.

Thép là một trong những ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chiến tranh thương mại. Tổng thống Donald Trump đã quyết định đánh thuế 25% đối với thép và 10% đối với nhôm từ mọi khu vực vào Hoa Kỳ. Việt Nam là một trong những nước phải chịu mức thuế suất này.

Trước tình hình đó, ông Võ Minh Nhựt, Tổng Giám đốc NS BlueScope Việt Nam cho biết: “Trong hoàn cảnh như vậy, chúng tôi đang cố gắng tạo ra  các giá trị cho công ty bằng cách giới thiệu công nghệ đột phá và các dòng sản phẩm mới tập trung vào xu hướng công nghệ xanh để có hướng đi khác biệt. Ngoài ra, để tránh bị ảnh hưởng bởi các quy định áp thuế, chúng tôi cũng cố gắng đa dạng các sản phẩm xuất khẩu, tìm kiếm các thị trường xuất khẩu mới và tiềm năng như  Châu Phi, Ca-ri-bê và Nam Mỹ”.

Ông Hồ Đức Lam, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị Nhựa Rạng Đông cho biết, đang có làn sóng dịch chuyển đầu tư sản xuất vào thị trường Việt Nam trong đó có ngành nhựa của các DN Trung Quốc, nhằm giảm chi phí lao động đang tăng cao của Trung Quốc. Do đó một bộ phận nhỏ công nhân ngành nhựa Việt Nam hưởng lợi nhờ lương tăng do DN Trung Quốc tìm cách tuyển dụng lực lượng lao động có tay nghề.

Các diễn giả chia sẻ về những tác động của DN Việt từ chiến tranh thương mại Hoa Kỳ- Trung Quốc.

Người tiêu dùng (NTD) trong nước có cơ hội tiếp cận thêm nguồn cung sản phẩm nhựa với giá rẻ hơn, do DN Trung Quốc sẽ giảm giá để đẩy lượng tồn kho tại thị trường Trung Quốc. Nhưng DN nhựa trong nước sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực bởi phải cạnh tranh trực tiếp với DN Trung Quốc, khi họ gia tăng đầu tư để đội nhãn mác của Việt Nam, nhằm tránh đòn thuế của phía Hoa Kỳ.

Để bảo vệ cho DN trong nước, ngoài những cố gắng từ phía DN, ông Lam cho rằng, Chính phủ cần xem xét việc đánh thuế nhập khẩu nếu có dấu hiệu bán phá giá, đồng thời không cấp giấy phép đầu tư – giấy phép đăng ký kinh doanh cho những dự án sản xuất không đảm bảo thực hiện hơn 2/3 chuỗi qui trình sản xuất tại Việt Nam. Ngoài ra, Chính phủ cũng nên thúc đẩy các Hiệp ước tự do thương mại kiểu mới với Châu Âu và các nước khác, đó cũng là cách giảm thiểu rủi ro - khi mà nền kinh tế Việt Nam còn phụ thuộc nhiều thị trường Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Trong bối cảnh chiến tranh thương mại chưa kết thúc, bà Trang cũng cho rằng DN sản xuất nên theo dõi tình hình, để có ứng xử kịp thời với từng biến động. Đồng thời DN cũng nên tìm hiểu rõ cơ hội ở đâu, dành cho mặt hàng nào, biên độ với cơ hội ra sao. Hiện đã có những công bố về danh sách sản phẩm bị áp thuế của các đợt. Đợt 1 (25%), đợt 2 (10%) và đợt 3 là nhóm 200 tỷ USD.

Từ đó, DN phải sẵn sàng hành động, chớp cơ hội cũng như tìm hiểu khách hàng của các sản phẩm bị áp thuế là ai để tiếp cận chào hàng, và chuẩn bị năng lực đáp ứng. Bà Trang cũng lưu ý DN, đó là củng cố những cái cố định như năng lực cạnh tranh, năng lực sáng tạo, năng lực kết nối, để có thể thắng được những biến động lớn xung quanh, trong trường hợp này là chiến tranh thương mại.
Thúy Hà