Hà Nội còn rất nhiều thửa đất như vậy ở những con đường mới mở có giá trị cả nghìn tỷ mà có trường hợp phải có quy định “cởi trói” cho những góc nhọn như công trình trên đường Trần Phú mới giải quyết xong. Nhiều người ví, để giải quyết triệt để nhà, đất “mỏng, méo” ở Hà Nội là một giấc mơ.    

Lúng túng xử lý

Thời gian qua trên các tuyến phố mới mở rộng ở Hà Nội đã xuất hiện những vị trí, thửa đất bất bình thường, có góc cạnh bất hợp lý. Nhà siêu mỏng, siêu méo mọc lên không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn mà nó còn phá vỡ quy hoạch và mỹ quan đô thị. Nguyên nhân chủ yếu là do sau khi dự án triển khai, phần diện tích của các hộ dân bị giải phóng mặt bằng còn sót lại chỉ là những thửa đất xiêu vẹo, méo mó. Những bức tường, thửa đất với diện tích chỉ khoảng 1-2m² “ùa” nhau án ngữ các tuyến đường. 

Câu chuyện về bức tường được rao bán với mức giá tiền tỷ trên mặt đường Nguyễn Văn Huyên, phường Quan Hoa, quận Cầu Giấy (Hà Nội) cách đây 1 năm đến giờ vẫn còn khiến nhiều người cảm thấy “choáng”. Câu chuyện hy hữu trên được bắt nguồn từ việc chủ sở hữu bức tường (vốn thuộc phần diện tích đất đã bị giải phóng mặt bằng để phục vụ dự án) không chấp thuận với mức giá đưa ra của hộ liền kề và định giá bán lên đến tiền tỷ.

Những ngôi nhà có hình khối méo mó trên đường Võ Chí Công.

Hộ liền kề thấy giá cao không mua, trong khi người sở hữu những bức tường, “mẩu” đất siêu vẹo, góc cạnh bất hợp lý thì thỏa sức đẩy giá bán khiến thỏa thuận mua bán, hợp thửa – hợp khối bất thành. Đây là câu chuyện và cũng là một thực tế khiến nhiều địa phương phải “đau đầu” trong công tác xử lý. 

Ông Trần Việt Hùng, cán bộ Thanh tra xây dựng phụ trách địa bàn phường Xuân La, quận Tây Hồ cũng thừa nhận, trên tuyến đường Võ Chí Công - đường Vành đai 2 thuộc địa bàn sau khi đi vào khai thác sử dụng cũng xuất hiện nhiều điểm, vị trí đất của các hộ dân chỉ còn 4-5m², thậm chí có chỗ chỉ vừa một bức tường khiến tuyến đường “ngàn tỷ” này theo đó bị mất mỹ quan. 

Đơn cử như trường hợp nhà ông L.H.B nằm trên mặt đường Võ Chí Công (phường Xuân La) là một ví dụ. Theo bà Nguyễn Thị Chính, Tổ trưởng Tổ dân phố 16, phường Xuân La cho biết: “Cái “lều” 9m²của ông B giờ chỉ có nhà bên trong mua lại nhưng miếng đất đó không có sổ đỏ, chủ nhà rao giá 100 triệu đồng/m² nên hộ ở trong cũng không có tiền mua. Hơn nữa, hộ đó đất cũng rất rộng, người ta không có nhu cầu”.

Năm 2011, UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định số 15/2011-QĐ/UBND quy định rõ, sau giải phóng mặt bằng, đối với các thửa đất không đủ điều kiện xây dựng, tức là diện tích từ 15m² trở lên nhưng các cạnh nhỏ hơn 3m² thì UBND các quận, huyện, thị xã lựa chọn áp dụng phương án xử lý, gồm các hình thức như: cho phép chủ sử dụng đất thực hiện việc hợp thửa đất hoặc hợp khối nhà, đảm bảo các điều kiện về mặt bằng; tổ chức thu hồi đất để thực hiện theo quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt…; còn đối với thửa đất có diện tích từ 15m² trở lên, các cạnh bằng hoặc lớn hơn 3m² thì sẽ được xây nhà 1 tầng với chiều cao là 4,5m. 

Chiểu theo quy định này cũng đồng nghĩa với việc đối với các thửa đất có cạnh nhỏ hơn 3m² sẽ không được xây dựng. Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến trên nhiều tuyến đường “ngàn tỷ” Vành đai II mới mở thời gian qua xuất hiện những “thửa” đất siêu mỏng, siêu méo như vậy.

Cần một quy hoạch mang tính tổng thể

Trở lại câu chuyện về bức tường có giá tiền tỷ trên đường Nguyễn Văn Huyên ở trên, UBND phường Quan Hoa đã tổ chức vận động hướng dẫn các hộ hợp thửa theo quy định, nếu không sẽ lập dự án thu hồi để xây dựng bảng tin hoặc đặt cây ATM theo quy định. Thu hồi để phục vụ dự án khác, đó chỉ là giải pháp nhất thời. Do vậy, chuyện tăng cường tuyên truyền, vận động các hộ hợp thửa, hợp khối đang được chính quyền các địa phương triển khai để giải quyết tình trạng nhà siêu mỏng, siêu méo. 

Theo ông Lê Tiến, Phó Chủ tịch UBND phường Xuân La, giải pháp tối ưu nhất là vận động người dân hợp thửa, hợp khối. Tuy nhiên, giải pháp này luôn vấp phải khó khăn bởi mâu thuẫn về giá. Hộ ở ngoài luôn đòi giá cao, hộ bên trong không có tiền mua. “Phường đang đề xuất thành lập Hội đồng định giá để các bên không cãi nhau”- ông Tiến cho biết.

Cũng theo ông Lê Tiến thì trước những điểm, vị trí đất có hình khối bất hợp lý dưới 15m2 nếu không vận động được hợp thừa thì Nhà nước phải thu hồi lại. Sau khi thu xong phải bán cho hộ liền kề nhưng với giá đã mua cộng với 1% và cộng với lãi suất nhất định. Để đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà, đất siêu mỏng, siêu méo thì thành phố cần nghiên cứu, thành lập Hội đồng định giá để thẩm định giá, đưa ra mức tính giá chung cho thửa đất bất hợp lý mà các hộ dân chưa thống nhất được mức giá. Hoặc, đối với các thửa đất có hình thể bất hợp lý, nếu việc hợp khối không thực hiện được, các cơ quan chức năng cũng cần có quy định cụ thể, đưa ra giải pháp căn cơ như: cải tạo thành cảnh quan điểm tô cho tuyến đường

Hiện nay công nghệ xây dựng rất hiện đại, nếu cán bộ chuyên trách theo dõi trong lĩnh vực trật tự xây dựng lơi là, tình trạng nhà siêu mỏng, siêu méo “mọc lên” trên các tuyến đường khang trang mới đi vào khai thác chắc chắn sẽ xuất hiện. Tất nhiên, khi để xảy ra vi phạm, trách nhiệm chính thuộc về chính quyền địa phương. Do vậy, hơn lúc nào hết, các ban, ngành, chính quyền địa phương cần có giải pháp căn cơ, xử lý tận gốc vi phạm, bên cạnh đó trước khi triển khai dự án, cần có một quy hoạch mang tính tổng thể.

Liên quan đến vấn đề xử lý nhà siêu mỏng, siêu méo, UBND TP Hà Nội cũng đã yêu cầu các sở: Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường, Giao thông vận tải, Quy hoạch - Kiến trúc, căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, tăng cường kiểm tra, rà soát, có biện pháp tháo gỡ trong việc cấp giấy giấy phép xây dựng, hướng dẫn chỉnh trang kiến trúc công trình trên các tuyến đường. Đồng thời tăng cường công tác thanh, kiểm tra xử lý nghiêm, kịp thời các trường hợp vi phạm về trật tự xây dựng, tránh để phát sinh các công trình siêu mỏng, siêu méo… qua đó góp phần thực hiện thắng lợi Năm trật tự và văn minh đô thị.
Trần Huy – Trần Hằng