Trong quá trình thảo luận, lấy ý kiến thời gian qua, có hai luồng ý kiến trái ngược nhau về việc quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân. Một số ý kiến đề nghị cần quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân trong khi có những ý kiến đề nghị không bổ sung quy định này.

Kết quả lấy ý kiến nhân dân, đa số ý kiến các bộ, ngành Trung ương và địa phương tán thành việc quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân vào BLHS. Cụ thể: 27/30 bộ, ngành, cơ quan, tổ chức Trung ương; 63/63 HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tán thành bổ sung quy định TNHS của pháp nhân. 

Theo UBTV Quốc hội, quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân vào BLHS là nội dung thay đổi quan trọng trong chính sách hình sự, khẳng định quan điểm của Nhà nước ta trong việc xử lý nghiêm minh các pháp nhân vi phạm pháp luật, đáp ứng yêu cầu phòng chống tội phạm trong tình hình mới. 

Quy định này không chỉ bảo đảm sự thống nhất chung của hệ thống pháp luật mà còn nhằm thực thi các cam kết của Việt Nam trong các điều ước quốc tế mà nước ta là thành viên, bảo đảm công bằng giữa pháp nhân Việt Nam ở nước ngoài và pháp nhân có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam. 

Hiện có 116 quốc gia, trong đó có 6 nước trong khối ASEAN có quy định về trách nhiệm hình sự pháp nhân. Các công ước có liên quan đến xử lý pháp nhân gồm: Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia; Công ước ASEAN về chống khủng bố và các Công ước về chống khủng bố khác mà Việt Nam đã tham gia cũng như Luật Phòng, chống khủng bố, Luật Phòng, chống rửa tiền đã quy định hành vi khủng bố, hành vi rửa tiền của cá nhân và pháp nhân.

Điều 76 dự thảo Bộ luật về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân gồm 39 tội danh. Một số ý kiến cho rằng, đây là vấn đề mới nên cần có bước đi phù hợp, tránh gây xáo trộn lớn, trước mắt, chỉ nên tập trung vào 15 tội danh thuộc nhóm tội phạm về kinh tế, môi trường, rửa tiền, tài trợ khủng bố. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đề nghị cơ quan soạn thảo và các Ủy ban của Quốc hội cần rà soát lại theo hướng bổ sung thêm các tội danh mà pháp nhân phải chịu trách nhiệm hình sự...

M.Đ.