Trả lời phỏng vấn nhấn dịp kỷ niệm 40 năm quân đội tình nguyện Việt Nam giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot, Giáo sư Go Ito nêu rõ, vào những năm cuối thập kỷ 70 của thế kỷ trước, cộng đồng quốc tế hầu như không biết hành động diệt chủng của chế độ Pol Pot. Trong khi đó, thực tế, cùng với nạn diệt chủng là những hành động vi phạm nhân quyền một cách man rợ đang xảy ra tại Campuchia. 

Trước thực trạng đó, sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vào năm 1975, hai năm sau đó (vào năm 1977), quân đội Việt Nam đã tiến vào Campuchia giúp nhân dân Campuchia lật đổ chế độ Pol Pot. 

Giáo sư Ito khẳng định đối với những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng mang tính quốc tế của chế độ Pol Pot, việc quân đội Việt Nam lật đổ chế độ này là hành động giải cứu nhân loại, là một đóng góp lớn của Việt Nam cho cộng đồng quốc tế, đó chính là ý nghĩa tích cực của việc quân đội Việt Nam tiến vào Campuchia. 

Lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia và bộ đội tình nguyện Việt Nam phối hợp tập luyện nâng cao kỹ thuật chiến đấu. Ảnh: TTXVN

Đánh giá về phán quyết của Tòa án quốc tế xét xử tội ác Pol Pot tại Campuchia (ECCC), Giáo sư Ito cho rằng, cộng đồng quốc tế đã thống nhất để đưa ra một phán quyết duy nhất, mạnh mẽ nhất đối với hành động xâm phạm nhân quyền cực kỳ nghiêm trọng. Nói cách khác, các hành động xâm phạm nhân quyền là bị nghiêm cấm, song thực trạng thời điểm đó ở Campuchia thậm chí còn kinh hoàng hơn vi phạm nhân quyền, đó là nạn diệt chủng. 

Ông đánh giá đây là phán quyết mạnh mẽ, gửi đến cộng đồng quốc tế thông điệp rõ ràng rằng diệt chủng là hành động không thể dung thứ. Theo giáo sư, mặc dù tiến trình điều tra xét xử diễn ra quá dài, trong khoảng 40 năm, song xét về tổng thể, việc cộng đồng quốc tế thống nhất đưa ra thông điệp lên án vi phạm nhân quyền, nạn diệt chủng tại Campuchia, về bản chất đã mang một giá trị lớn.

Trong khi đó, trong cuốn sách viết về tiểu sử Thủ tướng Campuchia Hun Sen mang tiêu đề “Hun Sen nhân vật xuất chúng của Campuchia” của hai tác giả Harish Mehta và Julie Mehta, Thủ tướng Hun Sen nhấn mạnh việc quân đội Việt Nam giúp Campuchia lật đổ chế độ diệt chủng Pol Pot là hành động giải phóng. 

Khẳng định về công lao to lớn của bộ đội Việt Nam với đất nước, nhân dân Campuchia, Thủ tướng Hun Sen nói: “Không có bộ đội Việt Nam, chúng tôi sẽ chết”. 

Theo ông Khieu Kola, Ủy viên Ban lãnh đạo câu lạc bộ nhà báo Campuchia, Thủ tướng Hun Sen đã từng rất nhiều lần nói “tôi tin Việt Nam” và khẳng định “không có Việt Nam (giải phóng) nhiều người Campuchia nữa sẽ chết, trong đó có thể có cả vợ và con tôi”. 

Ông Khieu Kola cũng nhấn mạnh: “Vận mệnh hai dân tộc Campuchia-Việt Nam là không thể tách rời nhau. Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại đã từng nói rằng mối quan hệ đoàn kết Việt Nam-Campuchia là đoàn kết thật lòng, đoàn kết bằng hành động, không phải đoàn kết bằng miệng”. Đối với tôi Việt Nam là bạn, là thầy, là giải phóng quân”.

Phát biểu trong chuyến thăm Việt Nam hôm 4-1, ông Tep Ngorn, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đảng Nhân dân Campuchia, Phó Chủ tịch Thượng viện Campuchia, Phó Chủ tịch Hội đồng quốc gia Mặt trận Đoàn kết và Phát triển Tổ quốc Vương quốc Campuchia nhấn mạnh: Đất nước, người dân Campuchia luôn ghi nhớ công ơn to lớn không thể nào quên của Đảng, Nhà nước, Mặt trận, quân đội và nhân dân Việt Nam đã giải phóng đất nước, giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi thảm họa diệt chủng tàn bạo, góp phần vào tiến trình hòa bình cho đất nước Campuchia.

Việc quân đội Việt Nam cùng quân, dân Campuchia chiến thắng chế độ diệt chủng Pol Pot có ý nghĩa lớn lao không chỉ với Việt Nam và Campuchia mà với cả khu vực cũng như thế giới. 

Đối với Việt Nam, đó là sự thể hiện tinh thần quốc tế cao cả, mối quan hệ truyền thống gắn bó thủy chung, lâu đời, sự giúp đỡ trong sáng, chí nghĩa, chí tình của Đảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân Việt Nam đối với nhân dân Campuchia. 

Đối với nhân dân Campuchia, việc làm trên đã giúp Campuchia xóa bỏ hoàn toàn chế độ diệt chủng Pol Pot, thành lập chế độ Cộng hòa nhân dân Campuchia; cứu nhân dân Campuchia ra khỏi thảm họa diệt chủng, giành lại quyền được sống, quyền làm người và bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do thật sự, hồi sinh đất nước và dân tộc, xây dựng cuộc sống hòa bình, tươi đẹp. 

Còn đối với quốc tế, hành động trên thể hiện sức mạnh của tinh thần đoàn kết quốc tế, sự thủy chung, trọn nghĩa vẹn tình giữa hai dân tộc Việt Nam - Campuchia; góp phần giữ vững hòa bình, ổn định ở khu vực Đông Nam Á và trên thế giới...

Lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia và bộ đội tình nguyện Việt Nam phối hợp tập luyện nâng cao kỹ thuật chiến đấu. Ảnh: TTXVN
P.V (tổng hợp)