Như là định mệnh của lịch sử, trên con đường đi tìm đường cứu nước, nung nấu mục tiêu giành độc lập dân tộc, mang đến ấm no, hạnh phúc cho nhân dân, Hồ Chí Minh đã bắt gặp được chủ nghĩa Mác-Lênin và Cách mạng Tháng Mười Nga, cuộc cách mạng đã làm nổ tung một mắt xích trọng yếu trong hệ thống tư bản chủ nghĩa và ra đời nước Nga Xô viết non trẻ. 

Quả là không đơn giản, vào thời mà các cuộc cách mạng tư sản ở phương Tây đang như là mẫu mực định hướng cho sự phát triển của nhân loại, thì bằng con mắt tinh tường và trái tim nhân ái, bằng khát khao giải phóng dân tộc và giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột một cách thực chất Hồ Chí Minh đã đến với Cách mạng Tháng Mười Nga, xem đây là “thanh bảo kiếm mầu nhiệm giúp các dân tộc thuộc địa nhỏ yếu thực hiện sự nghiệp giải phóng”. 

Với ý chí và quyết tâm sắt đá “muốn Tổ quốc được giải phóng, các dân tộc thuộc địa được giải phóng”, Hồ Chí Minh đã đi theo V.I.Lênin và ủng hộ Cách mạng Tháng Mười Nga. Ảnh: TL

Rồi Người đã đọc được “Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I.Lênin, như tìm thấy được ánh đèn pha cho con đường cách mạng mà mình đang cất công tìm kiếm. Ngồi một mình trong phòng mà Người reo to lên: “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ. Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng cho chúng ta”. 

Mặc dù chưa đến được nước Nga, nhưng biết rằng ở đó có V.I.Lênin, người lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Mười thành công nên Hồ Chí Minh tin và ủng hộ. Thậm chí vào thời điểm đó như Người nói: “Biết rất ít các vấn đề về chính trị, chưa biết Đảng là gì, cũng không rõ chủ nghĩa xã hội khác chủ nghĩa cộng sản ở chỗ nào”. Nhưng với ý chí và quyết tâm sắt đá “muốn Tổ quốc được giải phóng, các dân tộc thuộc địa được giải phóng”, Hồ Chí Minh đã đi theo V.I.Lênin và ủng hộ Cách mạng Tháng Mười Nga.

Về sau này, khi Hồ Chí Minh đã trở thành chiến sĩ cộng sản, bỏ phiếu tán thành Quốc tế III, tầm nhìn của Người về giá trị Xô viết đã nâng lên mang tính thời đại. 

Đó là, Cách mạng Tháng Mười đã đáp ứng được lòng mong muốn của hơn 100 triệu người dân Nga đang sống “trong nhà tù”, ở đó các dân tộc bị bọn tư bản, địa chủ và đế quốc Sa Hoàng áp bức và bóc lột đến khốn cùng. Nước Nga chuyên chế phải được thay thế bằng nước Nga dân chủ, cách mạng đem lại hòa bình và quyền tự quyết cho các dân tộc, ruộng đất về tay dân cày, chính quyền về tay công nông. 

Đó là, Cách mạng Tháng Mười Nga còn có nguyên nhân sâu xa từ trong quy luật phát triển của xã hội loài người và trực tiếp từ tình thế cách mạng đã chín muồi, ở một khâu mắt xích yếu nhất trong hệ thống tư bản chủ nghĩa, ra đời một chế độ chính trị mới, đủ sức đưa tiến trình lịch sử thế giới tiến lên phía trước. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 8/1945. Ảnh TL

Đó là, sự chứng minh hùng hồn sức mạnh không gì cản nổi trước đòi hỏi cần phải có một nền dân chủ thực sự, sức mạnh của bạo lực cách mạng được phát động, được khơi dậy từ khát khao giải phóng của quần chúng lao động đứng lên đánh đổ áp bức, bóc lột để làm chủ vận mệnh của mình, làm chủ xã hội. 

Đó là, Cách mạng Tháng Mười mở ra thời đại đấu tranh để giải phóng các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới, mở ra thời đại cùng chung sức vì hòa bình và hữu nghị giữa các dân tộc. Nước Nga Xô viết không chỉ tuyên bố chính sách hòa bình mà còn bằng sự giúp đỡ vô tư, làm thành trì vững chắc cho các dân tộc đấu tranh giành độc lập, tự do, chống sự nô dịch và xâm lược của chủ nghĩa đế quốc. Khi đúc kết giá trị của Xô Viết, ý nghĩa to lớn của Cách mạng Tháng Mười, Hồ Chí Minh viết: “Giống như mặt trời chói lọi, Cách mạng Tháng Mười chiếu sáng khắp năm châu, thức tỉnh hàng triệu, hàng triệu người bị áp bức, bóc lột trên trái đất. Trong lịch sử loài người chưa từng có một cuộc cách mạng nào mà có ý nghĩa to lớn và sâu xa như thế”.

Cách mạng Tháng Mười đóng vai trò mở đường cho trào lưu giải phóng dân tộc của thời đại, từ đó hình thành một dòng thác các dân tộc bị áp bức vùng lên tự giải phóng, làm sụp đổ hệ thống thực dân của chủ nghĩa đế quốc và ra đời nhiều nước xã hội chủ nghĩa đi theo con đường của Cách mạng Tháng Mười, trong đó có Việt Nam. Chính Hồ Chí Minh là người đầu tiên mang ngọn đèn pha của Cách mạng Tháng Mười chiếu sáng con đường phát triển của cách mạng Việt Nam. 

Mặc dầu thực dân Pháp tìm mọi cách bưng bít sự thật về Cách mạng Tháng Mười, về nước Nga Xô Viết; tuyên truyền, xuyên tạc, dối lừa về Liên Xô, nhưng Hồ Chí Minh đã tìm mọi cách, đã làm hết sức mình để tuyên truyền giác ngộ chủ nghĩa Mác-Lênin và hình ảnh tốt đẹp của Cách mạng Tháng Mười cho lớp thanh niên trí thức cũng như cho Nhân dân Việt Nam. Khi vạch ra con đường cách mạng ở Việt Nam, chỉ ra mục tiêu cách mạng Việt Nam, Người chỉ rõ, ngay lúc này tuy có nhiều học thuyết, nhiều chủ nghĩa, nhưng chỉ có chủ nghĩa Lênin là chân chính nhất, cách mạng nhất. Chủ nghĩa đó đã được lịch sử kiểm chứng, đó là sự thành công của Cách mạng Tháng Mười Nga. 

Người viết: “Trong thế giới bây giờ chí có cách mệnh Nga là thành công và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật, không phải tự do và bình đẳng giả dối như đế quốc chủ nghĩa Pháp khoe khoang bên An Nam. Cách mệnh Nga đã đuổi được vua, tư bản, địa chủ rồi, lại ra sức giúp đỡ công, nông ở các nước và nhân dân bị áp bức ở các thuộc địa làm cách mệnh để đập đổ tất cả đế quốc chủ nghĩa và tư bản trong thế giới”. 

Rõ ràng Hồ Chí Minh đến với Cách mạng Tháng Mười Nga không phải “do cảm tính” mà Người đến với sự tự tin, sự giác ngộ xuất phát từ sức sống của cuộc cách mạng đáp ứng được khát vọng giải phóng dân tộc của Người. Để rồi từ đốm lửa, bùng lên thành ngọn lửa và dâng lên thành cao trào cách mạng dẫn đến việc ra đời Đảng cộng sản và trong buổi đầu non trẻ của cách mạng Việt Nam đã làm nên Xô viết Nghệ Tĩnh theo ngọn cờ Cách mạng Tháng Mười. 

Trong quá trình vận động quần chúng đứng lên làm cách mạng, Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn nêu cao tấm gương về các dân tộc ở Liên Xô, ở đó các dân tộc bị áp bức đã trở thành người làm chủ vận mệnh của mình, làm chủ xã hội; ở đó có một Tổ quốc độc lập, tự do, các dân tộc đoàn kết cùng nhau xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc và đất nước công bằng. Tấm gương đó đã trở thành lý tưởng, là thực tiễn để lớp lớp các thế hệ Việt Nam đứng lên làm cách mạng từ ngày đầu trứng nước cho đến hôm nay.

Khi phát xít tấn công vào Liên Xô, Nguyễn Ái Quốc về nước và chủ trì Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941), nhận định Liên Xô sẽ đánh thắng phát xít Đức, mở ra cơ hội cho cách mạng nhiều nước trong đó có cách mạng Việt Nam. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm chính thức Liên Xô năm 1957. Ảnh TL

Lịch sử đã chứng minh nhận định đúng đắn của Đảng ta và Hồ Chí Minh. Nhân loại mãi mãi ghi công lao to lớn chiến thắng của Liên Xô trong Đại chiến lần thứ II, cứu loài người thoát khỏi họa phát xít, giữ vững Nhà nước xã hội chủ nghĩa, đồng thời giải phóng hàng loạt nước ở Châu Âu mở ra cục diện mới cho thế giới. Phong trào giải phóng dân tộc vùng lên, hệ thống xã hội chủ nghĩa ra đời, mở ra thời đại mới trong lịch sử xã hội loài người. Như đã được dự báo, nhờ có chiến thắng đó, Đảng ta Hồ Chí Minh đã chủ động nắm bắt thời cơ phát động toàn dân tộc đứng lên làm cách mạng Tháng Tám, giành độc lập dân tộc đi theo con đường Cách mạng Tháng Mười. 

Trong quá trình giành và giữ vững nền độc lập, Việt Nam đã phải đương đầu và đánh thắng “hai đế quốc to” đó là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Trong cuộc kháng chiến cứu nước thần thánh đó, cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước Việt Nam luôn được sự giúp đỡ to lớn về mọi mặt của Liên Xô, đó là nhân tố rất quan trọng góp phần vào thành tựu to lớn của dân tộc ta trong sự nghiệp giành độc lập dân tộc thống nhất Tổ quốc và đi lên theo con đường xã hội chủ nghĩa. 

Ngày nay quan hệ giữa hai nước Nga - Việt đã nâng lên tầm chiến lược toàn diện và đang được phát triển có hiệu quả. Sự nghiệp đổi mới do Đảng đề ra, đi theo con đường Cách mạng Tháng Mười Nga đang mang lại những thành quả to lớn về mọi mặt; ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước ngày càng được chứng minh trong thực tiễn. 

Đó là điều chứng minh hùng hồn, dù lịch sử có những biến động, nhưng con đường Cách mạng Tháng Mười Nga đã khởi xướng vẫn ngời sáng, tiếp tục chỉ ra cho nhân loại hướng tới một tương lai tốt đẹp vì hòa bình, độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội. Với Việt Nam như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Không có Cách mạng Tháng Mười vĩ đại thì nhân dân Việt Nam không thể hoàn thành được cuộc cách mạng Tháng Tám của mình. Cách mạng Tháng Mười vĩ đại là ngọn đèn pha soi sáng cuộc đấu tranh cho tự do và hạnh phúc”.

TS. Đặng Duy Báu