Theo quy định tại Thông tư 11/2013/TT-NHNN, việc giải ngân chương trình cho vay hỗ trợ nhà ở theo Nghị quyết 02/NQ-CP kết thúc khi NHNN giải ngân hết số tiền tái cấp vốn khoảng 30.000 tỷ đồng, nhưng tối đa là 36 tháng kể từ ngày Thông tư có hiệu lực (ngày 1-6-2013). 

Như vậy, với quy định này, phần dư nợ được giải ngân từ ngày 1-6-2016 trở về trước được hưởng lãi suất vay ưu đãi của chương trình trong suốt thời gian vay vốn, phần dư nợ giải ngân sau ngày 1-6 sẽ phải chịu lãi suất vay thương mại theo thỏa thuận. Các NHTM ngoài nguồn tái cấp vốn của NHNN có thể tự cân đối nguồn vốn của mình để ký hợp đồng tín dụng cho vay đối với khách hàng với lãi suất thỏa thuận. Vì vậy số tiền cam kết cho vay có thể vượt quá 30.000 tỷ đồng.

Quy định này đã khiến dư luận “dậy sóng“ khi cho rằng NHNN đã đem con bỏ chợ, đặt người nghèo vào nguy cơ vỡ nợ. Trước áp lực của dư luận, ngày 22-3, Thống đốc NHNN đã báo cáo với Thủ tướng Chính phủ trong trường hợp đến 1-6-2016 mà chưa giải ngân hết 30.000 tỷ đồng, NHNN sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét gia hạn giải ngân tái cấp vốn để các đối tượng khách hàng cá nhân, hộ gia đình vay để mua, thuê, thuê mua nhà ở; xây dựng mới, cải tạo sửa chữa lại nhà ở của mình được tiếp tục giải ngân với lãi suất ưu đãi đến hết 30.000 tỷ đồng của chương trình.

Những hợp đồng được ký trước ngày 31-3-2016 tiếp tục được giải ngân.

Tại Nghị quyết số 23/NQ-CP ngày 30-3-2016, Chính phủ đã giao NHNN tiếp tục triển khai chương trình tín dụng 30.000 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi cho đến khi giải ngân hết. 

Thủ tướng Chính phủ cũng đã có ý kiến giao NHNN chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan theo thẩm quyền nghiên cứu, sửa đổi quy định về thời hạn giải ngân gói tín dụng cho vay hỗ trợ nhà ở theo hướng gia hạn tiếp tục thực hiện giải ngân hết số tiền tái cấp vốn 30.000 tỷ đồng đã được phê duyệt và tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng vay vốn, nhất là đối với cá nhân, hộ gia đình vay để mua, thuê, thuê mua nhà ở, xây dựng mới và cải tạo sửa chữa lại nhà ở.

Số liệu đến ngày 10-5-2016 cho thấy, số tiền cam kết cho vay đã vượt mức quy định gần 5.000 tỷ đồng. Trước thực tế này, Bộ Tài chính đề nghị trong trường hợp đến 1-6-2016 chưa giải ngân hết số tiền tái cấp vốn 30.000 tỷ đồng, thì chỉ gia hạn giải ngân tái cấp vốn đối với các hợp đồng tín dụng đã ký của khách hàng cá nhân và thực hiện giải ngân hết số tiền tái cấp vốn 30.000 tỷ đồng đã được phê duyệt theo đúng chỉ đạo. 

Trong khi đó, Bộ Xây dựng lại yêu cầu gia hạn thời hạn giải ngân gói tín dụng 30.000 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi đối với tất cả các khách hàng đã được cam kết vay vốn cho đến khi giải ngân hết lượng vốn đã cam kết.

Trước sự không đồng nhất của các bộ, NHNN cho rằng do ý kiến của các bộ chưa thống nhất về đối tượng và tổng số tiền đề nghị giải ngân tái cấp vốn vượt 30.000 tỷ đồng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; đồng thời Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo: 

“...tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng vay vốn, nhất là đối với cá nhân, hộ gia đình vay để mua, thuê, thuê mua nhà ở, xây dựng mới và cải tạo sửa chữa lại nhà ở“. 

Vì vậy, ngày 30-5, NHNN đã có công văn trình Thủ tướng Chính phủ về phương án gia hạn chương trình theo hướng: thứ nhất là cho phép gia hạn giải ngân tái cấp vốn đối với các hợp đồng tín dụng đã ký trước ngày 31-3-2016 đối với các khách hàng là cá nhân, hộ gia đình vay để mua, thuê, thuê mua nhà ở, xây dựng mới, cải tạo sửa chữa lại nhà ở của mình tối đa đến ngày 31-12-2016. Tổng số tiền tái cấp vốn khoảng 32.738 tỷ đồng. 

Thứ 2, dừng giải ngân tái cấp vốn theo đúng quy định đối với các khách hàng là hộ gia đình, cá nhân đầu tư cải tạo hoặc xây dựng mới nhà ở xã hội, chủ đầu tư dự án xây dựng nhà ở xã hội, dự án nhà ở thương mại được chuyển đổi công năng sang nhà ở xã hội. 

“Để chủ động đáp ứng nhu cầu vốn vay của khách hàng, trong khi chờ ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã có công văn chỉ đạo các NH tham gia cho vay gói 30 nghìn tỷ: kể từ ngày 1-6-2016 tiếp tục giải ngân đối với các hợp đồng tín dụng đã ký với khách hàng trước ngày 31-3-2016 theo lãi suất thỏa thuận tại hợp đồng tín dụng đã ký giữa khách hàng và NH. Sau khi nhận được ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, NHNN sẽ có văn bản hướng dẫn”, NHNN cho biết.

Lệ Thúy