Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Bích Lâm cho biết, đề án thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát (NOE) vừa được Thủ tướng ký, phê duyệt ngày 1-2-2019. Trong đó, phạm vi của khu vực kinh tế chưa được quan sát được Đề án xác định gồm 5 nhóm, gồm: kinh tế ngầm; kinh tế bất hợp pháp; kinh tế phi chính thức chưa được quan sát; kinh tế tự sản, tự tiêu của hộ gia đình; kinh tế bị bỏ sót trong các chương trình thu thập dữ liệu thống kê. 

Cơ quan thống kê sẽ sử dụng phương pháp thống kê trực tiếp, gián tiếp hoặc ước lượng bằng phương pháp lập mô hình kinh tế vĩ mô... để đo lường các hoạt động kinh tế này. Tuy nhiên, khó khăn nhất là thành tố thuộc kinh tế ngầm, bất hợp pháp và phi chính thức lộ diện, do đều là hoạt động “cố tình che giấu”. “Vẫn còn nhiều hoạt động kinh tế bị bỏ sót, hoạt động kinh tế ngầm và kinh tế bất hợp pháp chưa được nhận diện đầy đủ,” ông Lâm xác nhận.

Hiện có một số hoạt động không được công nhận tại Việt Nam, dù mang lại thu nhập và theo thông lệ phải tính toán, thu thập dữ liệu. Theo đó, ông Lâm đưa ra ví dụ như hoạt động mại dâm, Hà Lan, Thái Lan đưa mại dâm vào hợp pháp. Hiện nay, ở Việt Nam, với thuần phong mỹ tục, chúng ta không thừa nhận nên có thể cho vào hành động bất hợp pháp, nhưng chưa chắc đã đưa vào tính toán GDP.

Về nguyên tắc đã tham gia kinh doanh phải đóng góp với xã hội, đảm bảo trật tự an ninh xã hội.

Với tham nhũng, đây cũng không phải là hoạt động sản xuất, không nằm trong mục tiêu thu thập thông tin để tính toán trong quá trình triển khai đề án khu vực kinh tế chưa được quan sát.

Danh mục các thành tố hoạt động kinh tế cụ thể được đưa vào diện thu thập dữ liệu sẽ được cơ quan thống kê phối hợp với các bộ, ngành xây dựng trong năm 2019 và lộ trình tính cụ thể vào năm 2020. Năm 2020 bắt đầu đo lường chính thức; hằng năm sẽ cập nhật kết quả biên soạn tổng sản phẩm trong nước, tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các chỉ tiêu kinh tế - xã hội liên quan. 

Sau tính toán, GSO sẽ đưa ra những khuyến nghị chính sách phù hợp với Chính phủ để đưa khu vực kinh tế phi chính thức chuyển lên chính thức nhiều hơn, góp phần vào tính đầy đủ quy mô nền kinh tế.

Lưu Hiệp