Suy cho cùng, các tuyển thủ Hy Lạp đang gánh trên vai một nhiệm vụ tự thân, một nhiệm vụ không ai giao phó hay bắt buộc họ, như thể những người thợ mỏ gánh vác những khối quặng nặng nề trên vai. Và Hy Lạp không chỉ có thần thoại để làm điều đó. Họ còn rất nhiều, từ âm nhạc tới hội họa, từ văn chương tới kịch nghệ... khiến cả thế giới phải thán phục, mà điển hình là Alexis Zorba the Greek của tác gia Nikos Kazantzakis.

Zorba - người thợ mỏ - là hiện thân của vui thú và hoan lạc, là người của những câu chuyện phiêu lưu lý thú đậm đầy triết lý, là hình mẫu của kẻ khi không thể diễn ngôn thì sẽ múa, một điệu múa dã cuồng. Zorba, khi chết vẫn vươn mình ra cửa sổ, bấu chặt 10 đầu móng tay sắc vào khung cửa, như thể tung mình lên cho điệu vũ trứ danh lần cuối.

Hy Lạp của 2004 là Hy Lạp thần thoại. Hy Lạp 2014 là Hy Lạp của Zorba, kẻ đi tìm thú vui, đi tìm hoan lạc bằng đôi vai người thợ mỏ bình thường!

NS Hà Quang Minh