Lễ tưởng niệm. Ảnh Japan Times

Lễ kỷ niệm thường niên năm nay được tổ chức tại Khu Tưởng niệm Hòa bình với sự tham gia của nhiều lãnh đạo Nhật Bản, đại diện của Liên minh châu Âu (EU) và khoảng 80 nước trên thế giới, trong đó có các cường quốc hạt nhân như Mỹ, Anh, Pháp và Nga. 

Khu vực này gần với địa điểm mà 122 thành viên Liên Hợp Quốc đã nhất trí thông qua một hiệp định đầu tiên trên thế giới về việc cấm toàn bộ vũ khí hạt nhân.

Lời mở đầu của hiệp ước sử dụng thuật ngữ "hibakusha" của Nhật Bản, có nghĩa là "những đau khổ vượt quá sức chịu đựng" của những người sống sót sau vụ đánh bom Hiroshima và Nagasaki, khiến khoảng 214.000 người thiệt mạng vào cuối năm 1945.

Tuy nhiên, Nhật Bản, cùng với nhiều quốc gia có vũ khí hạt nhân khác trên thế giới, tất cả đều từ chối tham gia hiệp ước này.

Đúng 8 giờ 15 phút (giờ địa phương, tức 6 giờ 15 phút theo giờ Việt Nam), thời khắc mà 72 năm trước quả bom nguyên tử đầu tiên phát nổ ở độ cao 600 mét trên bầu trời Hiroshima, những hồi chuông tưởng niệm đã vang lên trong những phút mặc niệm tưởng nhớ những người đã thiệt mạng trong thảm họa nguyên tử này.

Phát biểu tại buổi lễ, Thị trưởng thành phố Hiroshima Kazumi Matsui hối thúc Chính phủ Nhật Bản thông qua một hiệp ước chống phổ biến vũ khí hạt nhân. Ông nhấn mạnh nhiều nước đã thông qua hiệp ước này "thể hiện quyết tâm dứt khoát" xóa bỏ vũ khí hạt nhân và đây là thời điểm để tất cả các chính phủ nỗ lực hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân. 

Thủ tướng Shinzo Abe đã tránh nhắc đến hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân trong bài phát biểu tại buổi lễ.

"Đối với chúng tôi, để hiện thực hóa một 'thế giới không có vũ khí hạt nhân' thì sự tham gia của cả có và không sở hữu vũ khí hạt nhân là cần thiết," Thủ tướng Nhật Bản cho biết.

Ông Abe nói thêm: "Bằng việc duy trì ba nguyên tắc phi hạt nhân của chúng ta (không sản xuất, sở hữu hoặc cho phép vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ Nhật Bản) và tiếp tục kêu gọi cả hai bên (sở hữu và không sở hữu vũ khí hạt nhân), Nhật Bản quyết tâm dẫn đầu cộng đồng quốc tế trong lĩnh vực này."

Thay mặt Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres, ông Izumi Nakamitsu, Phó Tổng thư ký LHQ và đại diện cao cấp của LHQ về các vấn đề giải trừ quân bị kêu gọi, truyền tải thông điệp của Tổng thư ký LHQ gọi tất cả các quốc gia tiến tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân theo cách riêng của họ.

Duy Tiến