Bởi dư luận đều coi bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã tạo dấu ấn của Việt Nam tại Đối thoại Shangri-La 2013, được giới chức quốc phòng và học giả cùng báo chí quốc tế đón nhận tích cực: kêu gọi các quốc gia trong cộng đồng châu Á-Thái Bình Dương “bằng những hành động cụ thể hãy cùng chung tay xây dựng và củng cố lòng tin chiến lược vì một châu Á-Thái Bình Dương hòa bình, hợp tác, thịnh vượng”.

Vì đây là lần đầu tiên một Thủ tướng Việt Nam phát biểu tại một diễn đàn chính sách ngoại giao và quốc phòng diễn ra bên ngoài Việt Nam nên giới truyền thông quốc tế đặc biệt quan tâm. Trang web của Viện Nghiên cứu quốc tế (IISS) là một trong những địa chỉ đầu tiên đăng toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng với tiêu đề “Xây dựng lòng tin chiến lược vì hòa bình, hợp tác, thịnh vượng của châu Á”.

Trong đó nhấn mạnh tới điều kiện tiên quyết để xây dựng lòng tin chiến lược là phải tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc, luật pháp quốc tế và các nguyên tắc. Với hàng tít: Thủ tướng Việt Nam nói cần xây dựng lòng tin cho hoà bình, tờ Straits Times của Singapore đã khiến độc giả phải chú ý.

Strait Times đặc biệt ấn tượng với câu nói “Mất niềm tin là mất tất cả” trong bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn tấn Dũng khi nhắc đến những xung đột dai dẳng trong khu vực. Straits Times cho rằng, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kêu gọi các nước xây dựng lòng tin chiến lược lớn hơn trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, bởi tình trạng căng thẳng âm ỷ và các tranh chấp lãnh thổ trong vài năm qua đang đe dọa sự thịnh vượng của khu vực.

Và để củng cố lòng tin trong khu vực, theo Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, các nước - dù lớn hay nhỏ - đều phải tuân thủ luật pháp quốc tế, hiểu rõ trách nhiệm của họ và củng cố những tổ chức hay mạng lưới có thể dẫn tới sự hợp tác tốt hơn. Straits Times còn dẫn lời của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: “Mọi người chúng ta đều hiểu, nếu để xảy ra mất ổn định, nhất là xung đột quân sự, nhìn tổng thể thì sẽ không có kẻ thắng người thua - mà tất cả cùng thua”.

AsiaOne đã lấy lại ảnh của Straits Times và thêm lời dẫn: Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng, để tăng cường lòng tin trong khu vực, các nước dù lớn hay nhỏ phải tuân thủ luật pháp quốc tế và nhận thức được trách nhiệm của mình. Tờ điện tử của kênh Channel NewsAsia cũng đưa tin về việc Thủ tướng Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng phải xây dựng lòng tin chiến lược trong khu vực.

Theo đó, xây dựng lòng tin song phương và chiến lược là cách để các nước châu Á giải quyết các vấn đề nhạy cảm và khó khăn. Và điều quan trọng là đảm bảo duy trì hòa bình trong một khu vực đang dựa nhiều vào lĩnh vực kinh tế hàng hải để có thể phát triển.

Channel NewsAsia còn nhấn mạnh tới ý nghĩa và tầm quan trọng của biển đối với thương mại toàn cầu: “Theo nhiều dự báo, sẽ có trên 3/4 khối lượng hàng hóa thương mại toàn cầu được vận chuyển bằng đường biển và 2/3 số đó đi qua Biển Đông”. Tờ Jakarta Post của Indonesia đăng thông điệp của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: ASEAN cần nhanh chóng xây dựng và củng cố lòng tin chiến lược vì hoà bình, thịnh vượng và hợp tác trong khu vực. Đây cũng là thông tin được đăng tải trên mạng Bangkok Post của Thái Lan.

Trong khi đó những hãng tin phương Tây như Reuters, AFP cũng đều tập trung đưa tin: người đứng đầu chính phủ Việt Nam kêu gọi các quốc gia Đông Nam Á đoàn kết, đồng thời cảnh báo một cuộc xung đột bất kỳ nào cũng có thể gây hại cho mậu dịch quốc tế và nền kinh tế thế giới.

Ngoài ra, "Thủ tướng Việt Nam cũng chỉ trích những tuyên bố chủ quyền phi lý". Hãng Reuters cho rằng: Đoàn kết nội khối ASEAN và xây dựng “lòng tin chiến lược” là 2 trọng tâm trong bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. “Thủ tướng Việt Nam đã kêu gọi đoàn kết trong các nước Đông Nam Á, khi Trung Quốc áp đặt chủ quyền của mình ở vùng biển giàu dầu lửa Biển Đông, cảnh báo bất kỳ xung đột nào cũng có thể gây tổn hại tới thương mại quốc tế và kinh tế toàn cầu” và “Chỉ cần một hành động thiếu trách nhiệm, gây xung đột sẽ làm gián đoạn dòng hàng hóa khổng lồ và nhiều nền kinh tế không chỉ trong khu vực mà cả thế giới đều phải gánh chịu hậu quả khôn lường”.

Vì vậy, cần có một ASEAN đoàn kết, vững mạnh, chứ không phải là một ASEAN mà các quốc gia thành viên “buộc phải lựa chọn đứng về bên này hay bên kia vì lợi ích của riêng mình trong mối quan hệ với các nước lớn”. Tin, bài của hãng Reuters đã được tờ Star Online của Philippines và website của kênh truyền hình NBC của Mỹ đăng lại.

Hãng BBC, NHK cũng tập trung vào việc Thủ tướng Việt Nam kêu gọi ASEAN và Trung Quốc xây dựng lòng tin theo từng bước để giảm căng thẳng trong khu vực. Hãng NHK đặc biệt quan tâm đến lời kêu gọi đoàn kết khu vực, cùng xây dựng một giải pháp có tính ràng buộc về pháp lý đối với các tranh chấp biển đảo ở Biển Đông.

Ngoài việc trích dẫn, hãng BBC còn đặc biệt quan tâm đến vai trò của các nước lớn trong bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - “Nhất là Hoa Kỳ và Trung Quốc, hai cường quốc có vai trò và trách nhiệm lớn nhất (tôi xin nhấn mạnh là lớn nhất) đối với tương lai quan hệ của chính mình cũng như của cả khu vực và thế giới”; hay “Chúng ta trông đợi và ủng hộ Hoa Kỳ và Trung Quốc khi mà các chiến lược, các việc làm của hai cường quốc này tuân thủ luật pháp quốc tế”.

Hãng BBC nhấn mạnh đến lời tái khẳng định chính sách quốc phòng vì hòa bình và tự vệ, không liên minh quân sự với nước nào của Việt Nam. Hãng ảnh GettyImage của Mỹ cũng nhanh chóng cập nhật bức ảnh lớn của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kèm theo chú thích “Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng phát biểu tại Hội nghị cấp cao an ninh châu Á Shangri-La, do Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS) tổ chức tại Singapore ngày 31/5”

Trọng Hậu