Trong đó, bên cạnh việc Việt Nam là quốc gia có địa chính trị - kinh tế ổn định thì nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh được xem là yếu tố hàng đầu thúc đẩy vốn FDI tăng cao trong năm qua.

Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Đỗ Nhất Hoàng cho biết, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện năm 2017 dự ước khoảng 17 tỷ USD và vốn đăng ký cũng cao nhất trong 10 năm trở lại đây, có tác động tích cực tới tăng trưởng kinh tế. Đóng góp của FDI ngày càng tăng vào GDP. Chính trị ổn định và cải cách là những điểm thu hút đầu tư quan trọng, hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài. Việt Nam sẽ chú trọng thu hút đầu tư có chọn lọc, công nghệ cao, giá trị lan toả, nghiêm cấm các dự án tiềm ẩn gây ô nhiễm môi trường.

Thông tin mới nhất cho thấy, đến hết năm 2017, Việt Nam sẽ thu hút được khoảng 35 tỷ USD. Như vậy, về số lượng, so với mục tiêu thu hút FDI được Chính phủ dự kiến từ đầu năm là 10%, rõ ràng thu hút đầu tư ở khu vực FDI đã có những kết quả trên cả mong đợi. Năm 2017 là năm Việt Nam thu hút được nhiều dự án “tỷ đô” và hầu hết các dự án này đều đến từ các đối tác truyền thống lớn như Hàn Quốc, Nhật Bản…

Dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam năm 2017 tăng mạnh nhất trong 10 năm trở lại đây.

Dẫn đầu danh sách các dự án lớn là Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2, tổng vốn đầu tư 2,79 tỷ USD, do nhà đầu tư Nhật Bản đầu tư tại Thanh Hoá, với mục tiêu thiết kế, xây dựng, vận hành và chuyển giao một nhà máy nhiệt điện đốt than, công suất (thuần) khoảng 1.200MW.

Một dự án khác cũng đến từ nhà đầu tư Nhật Bản là Dự án Nhà máy nhiệt điện BOT Vân Phong 1, với công suất tinh 1.320MW, tổng vốn đầu tư đăng ký 2,58 tỷ USD, được đầu tư tại Khánh Hòa.

Cũng trong năm 2017, Tập đoàn Samsung đã mở rộng đầu tư tại Việt Nam khi Dự án SamSung Display Việt Nam tại Bắc Ninh điều chỉnh tăng vốn đầu tư thêm 2,5 tỷ USD.

Thống kê cho thấy, tính đến hết tháng 11 năm 2017, tổng vốn đăng ký cấp mới, tăng thêm và góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài là 33,09 tỷ USD, tăng 53,4% so với cùng kỳ năm 2016. Theo đó, Việt Nam đã thu hút được gần 2.300 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng ký là 19,8 tỷ USD.

Bên cạnh đó, có 1.100 lượt dự án đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư với tổng vốn đăng ký tăng thêm xấp xỉ 8 tỷ USD. Đồng thời, có hơn 4.500 lượt góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài với tổng giá trị góp vốn là 5,29 tỷ USD, tăng 52,6% so với cùng kỳ 2016.

Các chuyên gia cũng cho rằng, bên cạnh nhân tố chính trị ổn định là điều kiện tiên quyết, một sự bảo đảm xuyên suốt để thúc đẩy nhà đầu tư quốc tế gia tăng đầu tư vào Việt Nam, thì môi trường đầu tư thông thoáng hơn dưới sự điều hành của Chính phủ chính là động lực thu hút nguồn vốn FDI trong thời gian qua.

Tuy nhiên, theo GS. Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội DN Đầu tư nước ngoài, tác động lan tỏa của doanh nghiệp FDI chưa được như kỳ vọng. DN Việt Nam có vị trí hạn chế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiện mới chỉ có khoảng 300 DN Việt Nam đủ tiêu chuẩn đáp ứng được các tiêu chí về sản xuất công nghiệp hỗ trợ (CNHT) cho các tập đoàn nước ngoài, còn lại vẫn phụ thuộc vào khu vực FDI.

Do đó, để nguồn vốn FDI đóng góp nhiều hơn vào nền kinh tế, vấn đề đặt ra là cần tăng cường liên kết giữa khu vực FDI và khu vực DN trong nước, làm sao để DN trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

GS Nguyễn Mại cho rằng, chất lượng vốn mới là quan trọng nhất và một trong những yếu tố thể hiện chất lượng vốn chính là tác động lan tỏa đến nền kinh tế. Bên cạnh đó, Chính phủ và các cơ quan quản lý cần có chính sách kết nối giữa DN trong nước với DN FDI bằng các ưu đãi thích hợp; đồng thời, hỗ trợ DN trong nước nâng cao năng lực quản trị, công nghệ, nguồn nhân lực. Khuyến khích việc nhân rộng các mô hình thành công của các doanh nghiệp FDI như Samsung…

Lưu Hiệp