Tuy nhiên, trong 6 tháng đầu năm, đặc biệt là quý 1/2009, giá gạo thế giới lại có xu hướng tăng đột biến so với những tháng cuối năm 2008. Đây là một xu hướng nằm ngoài sự dự báo của các chuyên gia trong ngành lúa gạo.

Mặc dù cầu về lúa gạo năm nay không có biến chuyển nhiều so với năm ngoái, song nhu cầu dự trữ của các nước lại tăng khá mạnh, tăng 5,65%. Dự báo, năm 2009 lượng gạo xuất khẩu của Thái Lan giảm 15% so với năm 2008, tuy nhiên, số liệu 6 tháng đầu năm cho thấy, Thái Lan đã giảm 52,7% lượng gạo xuất ra thị trường thế giới so với cùng kỳ 2008. Giảm xuất khẩu, Thái Lan lại tăng lượng dự trữ đột ngột, tăng 35,4%.

Tương tự, lượng thu mua gạo từ Chính phủ Ấn Độ năm 2009 cũng tăng hơn 14,7% do lo ngại về thời tiết. Điều này đã khiến cho giá gạo hồi tháng 5/2009 tăng xấp xỉ 900 USD/ tấn.

Song, theo dự báo, vào những tháng cuối năm nay hoặc bước sang đầu 2010, Thái Lan sẽ tung lượng gạo dự trữ khổng lồ ra thị trường, do đó, chắc chắn thị trường gạo của Việt Nam sẽ gặp khó khăn, giá xuống, lượng tiêu thụ cũng có thể sụt giảm.

Thêm nữa, giá gạo tăng mạnh trong quý 1 phần lớn do Ấn Độ và Thái Lan, 2 nước xuất khẩu gạo lớn trên thế giới chưa thực sự tham gia với tư cách nhà xuất khẩu lớn.

Theo ông Nguyễn Đình Bích - Viện Nghiên cứu thương mại, ngoài lượng gạo dự trữ để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, chúng ta không nên để gạo tồn kho, vì sang năm 2010, giá gạo sẽ tiếp tục xuống thấp so với năm 2009.

Ông Bích phân tích, Ấn Độ dự báo năm nay sẽ xuất khẩu khoảng 2,5 triệu tấn gạo song đến nay vẫn chưa xuất ra, Thái Lan lượng dữ trự đã đạt mức kỷ lục. Với lượng dự trữ 8 triệu tấn, bắt buộc Thái Lan phải xuất ra vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2010. Khi ấy, giá gạo thế giới sẽ giảm.

Bởi vậy, nếu Việt Nam để dự trữ gạo chờ giá lên sẽ lại rơi vào kịch bản xấu cho ngành lúa gạo như các năm vừa qua, tức là khi được giá thì ngừng xuất khẩu và khi giá xuống chúng ta lại bắt đầu cho xuất khẩu

Ngọc Yến