Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng những tấm gương người tốt, việc tốt. Người cho rằng: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”; “Đối với anh hùng, dũng sĩ, chiến sĩ thi đua được Đảng và Nhà nước khen thưởng thì phải qua nhiều cấp, nhiều ngành cân nhắc, xét duyệt. Còn với người tốt làm những việc tốt thì việc khen thưởng có thể đơn giản hơn” (Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.12, tr.548); “Lấy gương người tốt, việc tốt để hằng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới” (Sđd, t.12, tr.558).

Bởi vậy, Người nghĩ đến việc cần có những phần thưởng kịp thời để động viên, khuyến khích các gương tốt ấy. “Nhà nhà làm việc tốt, người người làm việc tốt” để được đón nhận “Huy hiệu Bác Hồ”. Dù bận trăm công nghìn việc nhưng Bác vẫn dành thời gian nghe thời sự, đọc báo nắm bắt thông tin tình hình đất nước vừa nghe tin tức vừa biết những tấm gương người tốt việc tốt trên khắp cả nước, từ đó để động viên khích lệ kịp thời.

Bút tích của Bác Hồ trên những tờ báo Công an nhân dân được lưu giữ tại Bảo tàng Công an nhân dân.

Trên báo thấy tấm gương "người tốt, việc tốt" nào, nhất là những người đi đầu khởi xướng phong trào, Bác liền cử cán bộ đi xác minh và tặng "Huy hiệu Bác Hồ" cho người có thành tích xứng đáng.

Trong số hàng nghìn tấm gương việc tốt ngày đó thì có rất nhiều tấm gương các chiến sĩ Công an nhân dân vinh dự được Bác tặng Huy hiệu. Huy hiệu Bác Hồ là nguồn động viên tinh thần lớn lao giúp lực lượng Công an vượt qua mọi khó khăn để cùng với quân dân cả nước làm nên những chiến tích phi thường mà cả thế giới ngưỡng mộ.

Đồng chí Hồ Bá Thọ, cán bộ Ty Công an Quảng Bình đã rất tận tụy phục vụ và bảo vệ công tác sơ tán trẻ em. Năm 1962 với khẩu hiệu “Vì tương lai con em chúng ta” trong phòng không sơ tán nhân dân khi máy bay Mỹ ném bom. Nhiều lần bằng sự dũng cảm và nhanh trí của mình, đồng chí Hồ Bá Thọ đã cứu được rất nhiều em nhỏ qua sông dưới làn bom đạn. Có những lần đồng chí đã nhường hầm lấy thân mình che chắn cho các em. Sau khi đọc bài Bác đã khoanh tròn bằng mực đỏ lên tiêu đề bài báo và ghi chữ “Tặng Huy hiệu” và gạch chân dưới dòng chữ Hồ Bá Thọ, Ty Công an Quảng Bình.

Huy hiệu của đồng chí Nguyễn Văn Ký, Đội trưởng Đội Cảnh sát Giao thông, Phòng Cảnh sát nhân dân, Ty Công an Sơn La. Giữa tháng 6 năm 1965, đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc, thị xã Sơn La, tỉnh Sơn La là một trong những địa điểm gánh chịu nhiều trận ném bom của không quân Mỹ. Trước tình hình đó với cương vị là Đội trưởng Đội Cảnh sát Giao thông, đồng chí đã phân công cán bộ, chiến sĩ trong Đội phối hợp với các lực lượng khác sơ tán nhân dân, đảm bảo an ninh trật tự, đảm bảo an toàn giao thông.

Đồng chí Nguyễn Văn Ký trong đêm tối một mình lái 7 xe ôtô vận tải của Ty Công nghiệp Sơn La do lái xe hoảng sợ bỏ chạy vì máy bay Mỹ ném bom, chở đầy hàng hóa bị mắc kẹt. Đồng chí Ký đã lái những chiếc xe cất giấu một địa điểm cách đó khoảng 600m đảm bảo an toàn cả về phương tiện lẫn hàng hóa. Đồng chí đã được tặng “Huy hiệu Bác Hồ”.

Huy hiệu của đồng chí Đỗ Văn Sơn, cán bộ đội PCCC Phan chu Trinh, Phòng Cảnh sát PCCC Công an thành phố Hà Nội. Ngày 16/4/1972, Mỹ cho máy bay ném bom vào hai mục tiêu trọng điểm là kho xăng Đức Giang và tổng kho kim khí Đức Giang. Khi đồng chí Sơn và lực lượng cứu hỏa đến kho xăng dầu đã thành một biển lửa. Không chỉ bể chứa téc xăng mà những đường ống dẫn ở khu vực này bị cháy do những mảnh bom găm thủng. Đồng chí đã dũng cảm lấy mảnh vải ướt nhét vào các lỗ thủng của bể chứa và đường ống xăng dầu để hạn chế xăng phun ra.

Đồng chí Đỗ Văn Sơn cùng đồng đội chiến đấu đến sáng hôm sau thì dập tắt ngọn lửa cứa được lượng lớn xăng dầu và hàng hóa. Trong 12 ngày đêm máy bay Mỹ ném bom, đồng chí trực chiến liên tục để cứu người, cứu tài sản của nhân dân. Đồng chí đã vinh dự được nhận “Huy hiệu Bác Hồ”.

Đồng chí Trần Văn Nhỏ, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 600 (nay thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) bảo vệ lãnh tụ và Cơ quan Trung ương Đảng. Người đã hai lần vinh dự được nhận Huy hiệu Bác Hồ. Một lần vào năm 1955 về thành tích sáng kiến hoàn thành vượt mức kế hoạch đào ao cá tại khu Phủ Chủ tịch. Lần thứ hai là ngày 21/12/1965, tại Hội nghị mừng công của Trung đoàn 600.

Hôm đó, Bác Hồ đã lần lượt lên bục của hội trường rồi tự tay Người trao Huy hiệu của Người cho từng đồng chí, những người có nhiều cố gắng và thành tích trong công tác, học tập, sản xuất; xây dựng phương án bảo vệ bảo đảm an toàn tuyệt đối các mục tiêu quan trọng, hiệp đồng chiến đấu, bảo vệ với các đơn vị bạn và các lực lượng khác.

Đã gần 50 năm trôi qua, nhắc lại câu chuyện về những tấm Huy hiệu Bác Hồ tặng cho lực lượng Công an khiến ai trong chúng ta cũng xúc động bồi hồi. Tại Bảo tàng Công an nhân dân số 1 Trần Bình Trọng vẫn còn lưu giữ bút tích của Bác trên những tờ báo Công an nhân dân và Huy hiệu các đồng chí Công an được nhận Huy hiệu của Bác.

Những kỷ vật như chiếc cầu nối giữa quá khứ - hiện tại và tương lai, để thông qua những hiện vật đó thế hệ trẻ hôm nay hiểu hơn về lịch sử Công an nhân dân,về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, để ra sức thi đua học tập, tiếp nối thế hệ cha anh viết tiếp trang sử vàng. 

Nam Phong