Trung tướng Nguyễn Bình, tức Nguyễn Phương Thảo, sinh năm 1908 tại xã Tịnh Tiến (nay là xã Giai Phạm) huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên, nguyên Chỉ huy Chiến khu Đông Triều, nguyên Khu trưởng Khu 7, Tư lệnh Nam Bộ, Ủy viên Xứ quân ủy, Ủy viên Quân sự trong Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ.

Từ năm 16 tuổi, Nguyễn Phương Thảo đã tham gia các phong trào cách mạng, cứu nước. Năm 1925, đấu tranh bãi khóa ở Trường Kỹ nghệ Hải Phòng. Năm 1926, đồng chí lãnh đạo học sinh làm lễ truy điệu nhà chí sĩ yêu nước Phan Chu Trinh để phản đối chế độ thực dân Pháp tại Dư Hàng Kênh - Hải Phòng. Năm 1927, bị bọn thực dân truy lùng, đồng chí đã trốn vào Sài Gòn. Năm 1928, vừa tròn 20 tuổi, Nguyễn Phương Thảo gia nhập Quốc dân đảng do Nguyễn Thái Học lãnh đạo.

Quang cảnh buổi hội thảo về thân thế, sự nghiệp Trung tướng Nguyễn Bình.

Năm 1929, đồng chí bị thực dân Pháp bắt đày ra Côn Đảo. Trong lao tù đế quốc, được những người cộng sản giác ngộ, đồng chí đã kiên quyết từ bỏ đường lối Quốc dân đảng. Chính sự kiện này - sự thay đổi về quan điểm tư tưởng, lập trường chính trị - đồng chí đã bị những người tù Quốc dân đảng trả thù móc mất một mắt... Trong điều kiện chồng chất khó khăn, từ những ngày đầu khởi nghĩa vũ trang, đồng chí Nguyễn Bình với trí thông minh và lòng quả cảm đã chủ động trực tiếp chỉ huy chiến đấu lập công xuất sắc.

Cách mạng Tháng Tám thành công, đồng chí được Trung ương giao làm Khu trưởng Khu Duyên hải Bắc Bộ (nay thuộc Quân khu 3). Năm 1948, được Trung ương bổ nhiệm làm Tư lệnh Nam Bộ. Đồng chí là Ủy viên Xứ quân ủy. Tháng 1/1948, đồng chí được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh phong hàm cấp Trung tướng. Đồng chí là một trong những tướng lĩnh đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trên cương vị Khu trưởng Khu 7, rồi Tư lệnh Nam Bộ, với uy tín và tài trí của mình, đồng chí đã cùng Khu ủy và Xứ ủy Nam Bộ có những quyết định đúng đắn, giải quyết được những vấn đề rất cơ bản. Năm 1951, trên đường ra Bắc báo cáo Trung ương, đồng chí đã bị địch phục kích và đã hy sinh ngày 29/9/195l tại phum Kpal Rô Mia, xã Srê Pốc, huyện Sê San, tỉnh Stung Treng, Campuchia.

Hài cốt của Trung tướng Nguyễn Bình được chuyển về Việt Nam ngày 29/2/2000 theo nghi thức long trọng. Ông được Nhà nước Việt Nam truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng nhất và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Tại Hội thảo, các học giả đã nêu bật những đóng góp của Trung tướng Nguyễn Bình đối với công tác xây dựng lực lượng vũ trang qua các thời kỳ cách mạng và đề xuất việc xây dựng một công trình tưởng niệm Trung tướng Nguyễn Bình trên quê hương Hưng Yên, nhằm tiếp tục giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ

Phạm Minh Hoàng