Sông Hinh là huyện miền núi của tỉnh Phú Yên, hiện có 53.189 hộ gia đình với 14.420 người dân sinh sống ở 10 xã và 1 thị trấn, trong đó có hơn 50% người dân là đồng bào dân tộc thiểu số.

Cách đây gần 20 năm, khi nhiều gia đình dân tộc thiểu số Tày, Nùng, Dao từ các tỉnh phía Bắc di cư đến những buôn làng xa xôi ở Sông Hinh để sinh sống, tình trạng lén lút mua bán, sản xuất, tàng trữ, sử dụng nhiều loại vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ (VK-VLN-CCHT) để săn bắn thú rừng, đánh bắt cá đã trở thành nỗi lo thường trực của chính quyền và lực lượng Công an.

Đại úy Trần Thị Mỹ Lệ cùng đồng đội về buôn làng vận động người dân giao nộp vũ khí, vật liệu nổ.

Nỗi lo bùng phát khi thực tế đã có trường hợp sử dụng súng tự chế để giải quyết mâu thuẫn, gây rối trật tự công cộng, chống người thi hành công vụ.

Thượng tá Kpá Tao – Phó trưởng Công an huyện Sông Hinh chia sẻ: “Mặc dù trình độ dân trí và nhận thức pháp luật của đồng bào dân tộc thiểu số ở nhiều buôn làng còn hạn chế nhưng họ thừa biết việc mua bán, sản xuất, tàng trữ, sử dụng các loại VK-VLN-CCHT là phạm pháp. Nhưng họ coi khẩu súng như “công cụ lao động” để kiếm tiền trong những cuộc săn bắn thú rừng và cũng là “công cụ tự vệ” khi phát sinh tranh chấp dân sự dẫn đến mâu thuẫn gay gắt với người này, kẻ kia, mà không nhận thức hậu quả thương tích, chết người, xâm phạm trật tự xã hội... Vì thế việc vận động giao nộp và truy thu VK-VLN-CCHT ở huyện Sông Hinh là một hành trình gian nan vất vả”.

Mỗi tuần vài ba lần, Đại úy Trần Thị Mỹ Lệ - Đội trưởng Đội Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (QLHC-TTXH) Công an huyện Sông Hinh cùng nhiều đồng đội lần lượt vượt qua những chặng đường đèo dốc, về từng thôn xóm, buôn làng phối hợp Công an các xã Ea Trol, Ea Bar, Ea Bá, Ea Ly, Ea Lâm… cùng nhiều già làng, người đứng đầu dòng tộc tổ chức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về quản lý VK-VLN-CCHT đến từng gia đình.

Do đặc điểm đời sống kinh tế nông – lâm nghiệp nên từ sáng sớm người dân đã rời nhà lên nương rẫy trồng trỉa lúa, bắp, mía, mì… đến tối mịt mới về, nên cán bộ Công an phải hành trình xuyên đêm, nỗ lực “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để vận động giao nộp VK-VLN-CCHT còn cất giấu hoặc cung cấp thông tin cho Công an khi phát hiện đối tượng mua bán, sản xuất, tàng trữ, sử dụng VK-VLN-CCHT.

Đã có trường hợp né tránh, thậm chí từ chối tiếp xúc với cán bộ Công an chỉ vì sợ mất “công cụ” săn bắn thú rừng, nhưng Đại úy Lệ cùng đồng đội vẫn kiên trì bám thôn xóm, buôn làng, lựa lời thuyết phục vận động người dân phối hợp, hỗ trợ.

Thượng tá Kpá Tao cho biết, ngoài biện pháp “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, mỗi tuần Công an huyện Sông Hinh phối hợp Đài truyền thanh – truyền hình Sông Hinh tổ chức tuyên truyền vận động bằng những bản tin tiếng Ê đê, Chăm Hroi; biểu dương, nhân rộng những điển hình tích cực trong công tác vận động thu hồi, giao nộp VK-VLN, đồng thời tham mưu cho Huyện ủy, UBND huyện Sông Hinh tập trung chỉ đạo các xã, thị trấn, cơ quan hành chính, doanh nghiệp, trường học tích cực tham gia những đợt cao điểm vận động người dân giao nộp, kịp thời phát hiện, tố giác, hỗ trợ cơ quan Công an truy thu VK-VLN-CCHT.

Mặt khác, lực lượng Công an triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ kiểm tra, rà soát các địa bàn trọng điểm, xác định đối tượng nghi vấn để yêu cầu chấm dứt hành vi mua bán, sản xuất, tàng trữ, sử dụng và vận động giao nộp VK-VLN-CCHT.

Điều đáng ghi nhận là trong số những mô hình ANTT do Công an huyện Sông Hinh tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng và tổ chức hoạt động hiệu quả từ phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, mô hình “Thôn - buôn không có vũ khí, vật liệu nổ” khởi đầu ở xã Ea Trol đã tạo chuyển biến nhận thức sâu rộng đến từng thôn xóm, buôn làng. Hàng chục khẩu súng tự chế lần lượt được người dân tự nguyện giao nộp, nhiều đối tượng chuyên nghề săn thú “rửa tay, gác súng”… nên 1 năm sau đó mô hình nêu trên nhân rộng toàn huyện.

Theo đó, hơn 6 năm qua Công an huyện Sông Hinh cùng chính quyền và các tổ chức đoàn thể ở địa phương truy thu và vận động giao nộp 532 khẩu súng các loại, trong đó có 14 khẩu súng quân dụng, 518 súng tự chế, 50kg thuốc nổ, 30 kíp điện, 3 quả pháo nổ và 1 quả bom.

Gần đây nhất, 3 thanh niên ở buôn Bá, xã Ea Bá là Nay Y Tin, Ksor Y Toàn, ALê Y Nghét tự nguyện giao nộp 1 khẩu súng kíp và 2 khẩu súng cồn. Đặc biệt vào giữa tháng 5-2020 người dân cung cấp thông tin cho Công an huyện Sông Hinh bắt quả tang ông Trần Kỳ Nam (SN 1984), trú ở buôn Mùi, xã Ea Trol đặt hàng mua khẩu súng thể thao từ một “đối tác” ở phía Bắc.

Ngoài việc tịch thu khẩu súng, cơ quan Công an đã đề xuất Chủ tịch UBND huyện Sông Hinh xử phạt hành chính đối tượng vi phạm 15 triệu đồng…

Giữa vùng đất bạt ngàn núi rừng và mênh mông nương rẫy tiếp giáp với Đắk Lắk trên huyết mạch giao thông quốc lộ 29, lực lượng Công an huyện Sông Hinh vẫn luôn chủ động bám sát buôn làng, tiếp tục truy thu, vận động giao nộp VK-VLN-CCHT để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo đảm ổn định ANTT ở địa phương.

Hữu Toàn