Kiểm sát viên Viện KSND TP Hà Nội-Nguyễn Minh Hải giữ quyền công tố tại phiên tòa. Ngay phần khai mạc, Thư ký phiên toà đã thông báo hai bị cáo vắng mặt không có lý do là: Đinh Văn Dũng (cựu Giám đốc Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức) và Phạm Hữu Sách (cựu Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mỹ Đức). 

Ngoài ra, bị cáo Nguyễn Tiến Triển (cựu Bí thư Đảng uỷ xã Đồng Tâm) cũng xin hoãn phiên toà vì lý do sức khoẻ không tốt. Luật sư bào chữa cho bị cáo Đinh Văn Dũng cũng có đơn xin hoãn phiên toà vì đang tham gia tố tụng ở một vụ án khác. 

Sau khi hội ý, Hội đồng xét xử quyết định tạm hoãn phiên toà để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bị cáo.

Các bị cáo tại phiên toà phúc thẩm.

Trước đó, trong 2 ngày 8 và 9-8-2017, TAND huyện Mỹ Đức đã mở phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử 14 bị cáo trong vụ án này. Đối với nhóm bị cáo nguyên là cán bộ xã Đồng Tâm phạm tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, Tòa án cấp sơ thẩm đã tuyên phạt 3 cựu Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm và cựu Chủ tịch HĐND xã Đồng Tâm gồm: Nguyễn Văn Sơn 36 tháng tù, Lê Đình Thuần 42 tháng tù và Nguyễn Văn Bột 18 tháng tù (cho hưởng án treo, thời gian thử thách 36 tháng). 

Các bị cáo Nguyễn Tiến Triển (cựu Bí thư Đảng uỷ xã Đồng Tâm) cùng cấp dưới gồm: Nguyễn Văn Đức, Bùi Văn Dũng, Bùi Văn Hồng, Nguyễn Xuân Trường, Nguyễn Văn Minh và Nguyễn Văn Khang tuỳ theo mức độ phạm tội mà bị tuyên phạt từ 24 tháng tù đến 6 năm 6 tháng tù cùng về tội danh trên. 

Đối với nhóm bị cáo phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, Toà án cấp sơ thẩm đã tuyên phạt bị cáo Phạm Hữu Sách (cựu Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mỹ Đức) và Trần Trung Tấn (cựu cán bộ Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức) cùng mức án 24 tháng tù (cho hưởng án treo, thời gian thử thách 48 tháng). 

Bị cáo Đinh Văn Dũng (cựu Giám đốc Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức) bị phạt 36 tháng tù và bị cáo Bạch Văn Đông (cựu Phó Giám đốc Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức) bị phạt 30 tháng tù.

Sau phiên tòa sơ thẩm, 4 bị cáo: Nguyễn Xuân Trường, Nguyễn Văn Sơn, Trần Trung Tấn, Nguyễn Văn Bột không kháng cáo. 10 bị cáo còn lại làm đơn kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại bản án sơ thẩm đã tuyên. Trong đó, bị cáo Phạm Hữu Sách kháng cáo đề nghị Tòa cấp phúc thẩm xem xét lại vụ án và hành vi của bị cáo. 

Tại đơn kháng cáo, bị cáo Sách đã phân tích nhiều nội dung và cho rằng mình không phạm tội như kết luận của bản án sơ thẩm. 9 bị cáo làm đơn kháng cáo còn lại gồm: Lê Đình Thuần (cựu Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm), Nguyễn Tiến Triển (cựu Bí thư Đảng ủy xã Đồng Tâm), Nguyễn Văn Đức (cựu Chủ tịch HĐND xã Đồng Tâm), Bùi Văn Dũng (cựu Trưởng ban Tài chính xã Đồng Tâm), Bùi Văn Hồng (cựu Xã đội trưởng xã Đồng Tâm), Nguyễn Văn Minh (cựu Trưởng Công an xã Đồng Tâm), Nguyễn Văn Khang (cựu Kế toán ngân sách xã Đồng Tâm), Đinh Văn Dũng (cựu Giám đốc Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức), Bạch Văn Đông (cựu Phó Giám đốc Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức) đều đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giảm nhẹ hình phạt. 

Cả 9 bị cáo đều bày tỏ thái độ ăn năn hối cải, thừa nhận hành vi của mình là vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, 9 bị cáo này cho rằng hình phạt mà Tòa án cấp sơ thẩm đã tuyên là cao hơn mức độ hành vi vi phạm của các bị cáo, do vậy đề nghị Tòa cấp phúc thẩm xem xét giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo.

Theo bản án sơ thẩm của TAND huyện Mỹ Đức, từ năm 2002 đến năm 2013, do buông lỏng công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực đất đai tại địa bàn xã Đồng Tâm, các bị cáo: Nguyễn Văn Bột, Nguyễn Văn Sơn, Lê Đình Thuần, Nguyễn Xuân Trường, Nguyễn Tiến Triển và một số bị cáo nguyên là cán bộ chủ chốt của địa phương vì động cơ vụ lợi đã thực hiện việc cấp, giao đất trái thẩm quyền, hợp thức đất lấn chiếm cho một số hộ dân trái quy định. 

4 bị cáo nguyên là những cán bộ Văn phòng đăng ký đất đai huyện Mỹ Đức, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mỹ Đức đã không thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ được giao, thiếu trách nhiệm trong việc thẩm định, thẩm tra nguồn gốc đất dẫn đến việc ký xác nhận không có căn cứ.

Tòa án cấp sơ thẩm xác định, tính chất hành vi các bị cáo thực hiện là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan Nhà nước; làm cơ quan, tổ chức bị suy yếu, mất uy tín, mất lòng tin của nhân dân, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước. Vì thế cần phải xử lý nghiêm minh trước pháp luật để giáo dục, răn đe và phòng ngừa chung trong xã hội.

Nguyễn Hưng