"Đó không phải sự thổi phồng hoang tưởng - đó là một phỏng đoán tốt", theo Chris Simmons, một giám sát viên phản gián đã nghỉ hưu của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA), xuất hiện trên kênh "Declassified" (giải mật) của CNN.

Tất cả nghe có vẻ rất giống những bộ phim truyền hình Hollywood thú vị lấy bối cảnh Chiến tranh Lạnh với các điệp viên Liên Xô giả vờ là những công dân vô hại - như phim truyền hình nổi tiếng của F/X "The American".

Như thời Chiến tranh Lạnh

Điều hướng một văn hóa kinh doanh nước ngoài có thể khó khăn. Hãy Xem cách Tokyo đang nỗ lực để làm cho nó dễ dàng hơn. Nhà chức trách cảnh báo rằng các điệp viên ở Mỹ không phải là một thứ của quá khứ. "Hơn hai thập kỷ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, các điệp viên Nga vẫn tìm cách hoạt động trong lòng chúng ta dưới các vỏ bọc bí mật", Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Preet Bharara nói trong một tuyên bố hồi tháng 3-2017.

Evgeny Buryakov (giữa) bị kết tội gián điệp cho Nga.

Ông Bharara đã đề cập đến một vụ án ở thành phố New York  về một người đàn ông đã nhận tội âm mưu hành động như một đặc vụ Nga. Đó là Evgeny Buryakov, 41 tuổi, đã đóng giả làm nhân viên trong văn phòng Manhattan của một ngân hàng Nga. Ông này đến Mỹ và ở lại như một công dân với tư cách cá nhân, Bộ Tư pháp Mỹ cho biết.

Buryakov đã thu thập "các thông tin tình báo, giao dịch tin nhắn được mã hóa với các điệp viên Nga, những người gửi thông tin thu thập được một cách trắng trợn" cho cơ quan tình báo nước ngoài của Nga, SVR, ông Bharara nói. Theo tài liệu của tòa án, Buryakov đã "nhận nhiệm vụ từ Moskva". Buryakov bị kết án 2,5 năm tù và khoản tiền phạt 10.000 đô la.

FBI thu thập một số bằng chứng trong vụ án với các kỹ thuật cơ bản có vẻ như được lấy ra từ các bộ phim truyền hình gián điệp. Trên thực tế, bất chấp tất cả những tiến bộ công nghệ kể từ Chiến tranh Lạnh, các thợ săn gián điệp vẫn sử dụng và làm theo rất nhiều phương pháp gián điệp của trường học cũ để bắt gián điệp. Điều đó bao gồm theo dõi, đột nhập không để lại dấu vết, phá mã, và “giọt chết”.

Vỏ bọc bí mật

Chính quyền Mỹ cho biết Buryakov đã hoạt động gián điệp với tư cách là nhân viên ngân hàng. Trong trò chơi gián điệp, đó được gọi là làm việc dưới vỏ bọc không chính thức - hoặc NOC. NOC đóng vai như thành viên của các ngành nghề khác nhau như doanh nhân, kỹ sư, nhà khoa học. Họ có tên giả, hồ sơ thuế giả và danh tính cũng giả nốt. Họ thường tạo ra các mặt trận kinh doanh giả mạo để tiến gần hơn đến mục tiêu của họ.

Cuộc sống của một NOC khá nguy hiểm. Nếu bị tình báo nước sở tại phát hiện họ không có quyền miễn trừ ngoại giao và có nguy cơ bị bắt, bị tống vào tù, hoặc trong trường hợp xấu nhất có thể bị xử tử.

Kỹ thuật theo dõi

Một trong những mạng lưới theo dõi khét tiếng nhất trong lịch sử FBI đã được  thành lập vào năm 1934 để bắt kẻ thù công khai số 1: tay găngxtơ John Dillinger. Dillinger, người đang cố chạy trốn FBI, đã đến một trong hai rạp chiếu phim có thể ở trung tâm thành phố Chicago. 

Hai đặc vụ đã được cài cắm ở mỗi rạp chiếu phim, và khi Dillinger bước vào rạp Biograph, thông tin được báo về Văn phòng FBI. Khi bộ phim kết thúc, Dillinger ra khỏi rạp với hai phụ nữ. Biết đã bị lộ, Dillinger bỏ chạy. Ngay lập tức các đặc vụ đã nổ súng vào mục tiêu, Dillinger bị bắt giữ và đã chết tại bệnh viện.

Rõ ràng, với công nghệ tiên tiến là một thiết bị nghe bí mật, người thực hiện giám sát từ xa có thể thu được âm thanh xung quanh một mục tiêu cụ thể. Bằng cách sử dụng các máy dò laser chỉ vào một chiếc xe đang đỗ, một người quan sát có thể biết khi nào một mục tiêu sử dụng phương tiện đó. Mục tiêu đang lái xe có thể bị theo dõi qua điện thoại di động của họ thông qua vị trí địa lý.

Che đậy việc đột nhập

Nếu thực hiện đúng công việc của mình, các chuyên gia đột nhập có thể xâm nhập vào các tư gia, tìm kiếm chứng cứ, tài liệu và rời đi mà không để lại dấu vết. Trong trò chơi gián điệp, những vụ đột nhập này đôi khi được gọi là "sneak and peeks" (lẻn vào và liếc mắt).

Năm 1978, khi Tổng thống Mỹ Jimmy Carter ký Đạo luật Giám sát Tình báo nước ngoài (FISA), đã thiết lập một hệ thống hợp pháp cho các điệp viên Mỹ đột nhập và tìm kiếm chứng cứ tại nơi ở của những điệp viên phía bên kia. Các điệp viên đã phát triển các chiến thuật bao gồm: chụp ảnh toàn bộ ngôi nhà trước và sau đó sử dụng những bức ảnh đó để đảm bảo không có gì bị để sai vị trí; rắc bụi giả để tránh để lại dấu vết khi di chuyển.

Năm 1982, FBI đã sử dụng FISA để cài bọ nghe lén điện thoại của Gabriel Megahey và Eamon Meehan - thành viên của Quân đội Cộng hòa Ailen, bị nghi ngờ buôn lậu súng, chất nổ và tên lửa đất đối không cho Quân đội Cộng hòa Ailen lâm thời ở Bắc Ireland. Sau đó, Megahey và Meehan đã bị bắt và dẫn đến việc bắt giữ 2 người khác. Về sau cả 4 người đều bị kết tội.

Mật mã

Về một phương diện nào đó, các điệp viên đã phát minh ra ngôn ngữ của họ. Đó là mật mã - mã hóa hoặc giải mã tin nhắn trong mã bí mật chỉ có một số người nhất định hiểu. Đức Quốc xã đã sử dụng cỗ máy Enigma để che giấu việc truyền tin quân sự trong Thế chiến II. Một nhóm những kẻ phá mã Đồng minh đã bẻ khóa mã Enigma, nhờ đó có thể rút ngắn cuộc chiến ít nhất 2 năm.

Mật mã khóa đối xứng kỹ thuật số đã khiến cho việc đọc các tin nhắn bí mật khó khăn hơn. Một tin nhắn được mã hóa bằng "khóa" được gửi đến một người có "khóa" giống hệt nhau để giải mã nó. Cuộc trò chuyện rất an toàn. Một khóa 128 bit có thể có hơn 300x1060 kết hợp.

Giọt chết

Cựu đặc vụ FBI Robert Hanssen, một trong những điệp viên khét tiếng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, đã bị bắt trong khi tạo ra những gì được biết đến trong thương mại gián điệp là một giọt chết. Một giọt chết là một điểm che giấu mà các gián điệp sử dụng để bí mật chuyển các món đồ và thông tin cho người khác mà không phải hiện diện trực tiếp.

Một giọt chết dùng để chuyển tài liệu tình báo.

Năm 2001, Hanssen bị bắt khi anh ta để lại các gói thông tin tình báo bí mật của Hoa Kỳ tại một giọt chết ở Vienna, Virginia. Theo FBI, Hanssen đã sử dụng các trang khu vực giọt chết nhiều lần để để lại các gói tài liệu và thông tin cho liên lạc viên người Nga trên khắp khu vực Washington. 

Bên trong các gói đó là đĩa và tài liệu tình báo Hoa Kỳ có giá trị, đã xâm phạm một loạt bí mật của FBI, bao gồm các kỹ thuật, nguồn tin, phương pháp và hoạt động điều tra phản gián. Đổi lại, Hanssen đã được trả hơn 600.000 đô la kim cương và tiền mặt, theo FBI.

Vĩnh Cẩm