Thách thức nào cho tân Chủ tịch Ngân hàng Thế giới?

11:49 21/04/2019
Ngày 4-4, một đồng minh thân cận của Tổng thống Mỹ Donald Trump là ông David Malpass đã đảm nhận chức Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB). Điều này làm dấy lên lo ngại rằng ông có thể sử dụng vị trí để mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.


Tại các cuộc họp mùa xuân của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) - Ngân hàng Thế giới, ông Malpass cần phải giải quyết những lo ngại này. Là lãnh đạo của một tổ chức đa phương gồm 189 thành viên với một khoản tiền để giải quyết một số bất công lớn nhất trong thời đại chúng ta, từ nghèo đói đến bất bình đẳng cực độ và sự nóng lên toàn cầu, ông Malpass đang đảm đương một trong những công việc quan trọng nhất của thế giới.

Là một quan chức cấp cao của Bộ Tài chính Mỹ, ông Malpass đã giúp thiết kế việc tăng vốn 13 tỷ đô la Mỹ cho WB vào năm ngoái. Ông cũng đã tỏ dấu hiệu cho thấy sẽ giữ nỗ lực giảm nghèo ở trung tâm trong các nhiệm vụ của WB. 

Các cuộc họp mùa xuân cung cấp một cơ hội để đưa ra lời nói về các Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs), mục tiêu năm 2030 của cộng đồng quốc tế trong việc xóa đói giảm nghèo, cải thiện sức khỏe và phúc lợi, mở rộng cơ hội và bền vững môi trường.

Bất chấp tiến bộ phi thường trong hai thập kỷ qua, các dấu hiệu cảnh báo SDG đang nhấp nháy. WB gần đây chỉ ra một sự chậm lại đáng kể trong tốc độ giảm nghèo toàn cầu. 

Theo xu hướng hiện nay, khoảng 600 triệu người sẽ vẫn ở dưới mức nghèo chính thức là 1,90 đô la Mỹ mỗi ngày vào năm 2030. Hơn 40% những người đó là trẻ em châu Phi. Dữ liệu sinh tồn của trẻ em cũng đáng lo ngại tương tự. 

Trong khi tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 5 tuổi đã giảm gần một nửa kể từ năm 2000, mục tiêu SDG của các trường hợp tử vong ở trẻ em có thể phòng ngừa được là không thể tránh khỏi. Theo xu hướng hiện nay, hơn 3 triệu trẻ em dưới 5 tuổi sẽ chết vào năm 2030.

Báo cáo về giáo dục cũng ảm đạm. Trong nền kinh tế toàn cầu ngày càng cần tri thức của chúng ta, vẫn còn khoảng 263 triệu người trẻ nghỉ học. 1/4 số thanh niên này là trẻ em ở độ tuổi tiểu học - và con số này đang tăng lên. Thậm chí có một số lượng lớn trẻ em đang đi học nhưng không nhận được một nền giáo dục chất lượng. 

Điều tương tự cũng áp dụng cho sự sống còn của trẻ em. Trẻ em sinh ra trong 20% hộ gia đình nghèo nhất chiếm 1/3 tổng số trẻ em tử vong, phần lớn là do dinh dưỡng kém và việc tiếp cận chăm sóc sức khỏe không đầy đủ và không đồng đều (bao gồm cả tiêm chủng).

Đây là những lĩnh vực mà WB và chủ tịch mới của nó có thể tạo ra sự khác biệt. Ngân hàng đã ngày càng chú ý đến sự bất bình đẳng, nhưng nó cần ủng hộ các chính sách phân phối lại về thuế, chi tiêu công và quy định cần thiết để thu hẹp chênh lệch xã hội. 

Ông Malpass có thể không phải là một nhà vô địch rõ ràng cho phân phối lại vì người nghèo, nhưng đó là những gì cần thiết. Có lý do chính đáng cho mối quan tâm trên mặt trận này. 

Trong tuyên ngôn "bầu cử" ban đầu của mình, Malpass tập trung rất nhiều vào việc cắt giảm thuế; đồng thời tránh bất kỳ tham chiếu nào về nhu cầu tăng chi tiêu công trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục và cơ sở hạ tầng.

Khác xa với việc cắt giảm thuế, IMF ước tính rằng các nước đang phát triển sẽ cần tăng thêm 5% GDP trong doanh thu thuế để đạt được SDGs. WB sẽ giúp xây dựng các hệ thống thuế lũy tiến và có trách nhiệm cần thiết để đạt được kết quả này. Tại thời điểm thu hẹp ngân sách viện trợ, WB cũng nên hỗ trợ các phương pháp tiếp cận sáng tạo hơn cho tài chính. 

Cựu Thủ tướng Anh Gordon Brown, Đặc phái viên về Giáo dục của Liên Hiệp Quốc, đã kêu gọi thành lập một Cơ sở Tài chính Quốc tế cho Giáo dục, sử dụng các khoản bảo lãnh cho vay để mở khóa 8 tỷ đô la Mỹ trong tài trợ giáo dục mới cho các nước thu nhập trung bình thấp, có quyền truy cập vào tài chính ưu đãi hiện đang bị hạn chế. Điều này sẽ giúp đưa 70 triệu trẻ em đến trường.

David Robert Malaysia - Trợ lý Bộ trưởng Tài chính dưới thời Tổng thống Ronald Reagan - Phó Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao dưới thời George HW Bush. Ông từng là Nhà kinh tế trưởng tại Bear Stearns trong 6 năm trước khi nó sụp đổ.

Như Sơn