Kỳ vọng Thượng đỉnh Mỹ - Triều Ở việt nam

15:35 25/02/2019
Vào ngày 27 và 28-2, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gặp nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un tại Việt Nam. Trọng tâm của Hội nghị thượng đỉnh thứ hai này là thảo luận việc dỡ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên để đổi lấy sự bảo đảm an ninh của Mỹ.


Thống nhất về phi hạt nhân hóa

Washington và Bình Nhưỡng phải đồng ý về các khái niệm chính và loại bỏ sự mơ hồ nếu họ muốn một bước đột phá thực sự, theo National Interest.

Trong năm vừa qua, hai quốc gia đối nghịch từng như nước với lửa đã dịch chuyển từ chỗ ở mé bờ vực chiến tranh đến các nỗ lực truyền thông và ngoại giao chuyên sâu. 

Tuy nhiên, giữa sự hoài nghi lan rộng, các nỗ lực ngoại giao của ông Trump với CHDCND Triều Tiên thường bị chỉ trích ở Washington và các nơi khác vì đã không mang lại các “sản phẩm hữu hình” về phi hạt nhân hóa của Triều Tiên. 

Dù có một số động thái có ý nghĩa và tự nguyện trong tiến trình phi hạt nhân hóa trong năm qua, Bình Nhưỡng vẫn chưa đưa ra một dấu hiệu rõ ràng về quyết định kiên quyết loại bỏ hoàn toàn kho vũ khí và khả năng hạt nhân của mình.

Vì lý do này, hội nghị thượng đỉnh tại Việt Nam phải đạt được những mục tiêu cụ thể hơn. Hai ông Trump và Kim phải giải quyết các khác biệt và sự mơ hồ tiềm ẩn trong các vấn đề trung tâm của họ, trước khi có thể thực hiện bất kỳ tiến bộ có ý nghĩa nào đối với phi hạt nhân hóa và bất kỳ biện pháp nào cho tiến trình phi hạt nhân hóa.

Nhiệm vụ cấp bách nhất trong tầm tay giữa hai nước là tìm hiểu chung về những gì phi hạt nhân hóa sẽ đòi hỏi. Trong khi Mỹ tiếp tục nhắc lại mục tiêu phi hạt nhân hóa đã được xác minh đầy đủ (FFVD), thì Triều Tiên chưa bao giờ đồng ý với một thuật ngữ như vậy mà thay vào đó nhấn mạnh vào phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên, mà chắc chắn bao gồm cả yêu cầu Mỹ rút các máy bay ném bom và tàu ngầm vũ trang hạt nhân ra khỏi bán kính của Hàn Quốc. Quan điểm này đã được Trung Quốc chia sẻ và ủng hộ, trong khi Hàn Quốc vẫn còn mơ hồ.

Như Đặc phái viên của Mỹ về Triều Tiên Stephen Biegun công khai thừa nhận, Mỹ và Triều Tiên vẫn cần nỗ lực hướng tới sự nhìn nhận chung về kết quả phi hạt nhân hóa sẽ là gì và các bước cần thiết để đạt được kết quả mà cả hai cùng chấp thuận. 

Bức tranh lớn với nhiều chi tiết chưa được tinh chỉnh về phi hạt nhân hóa của Triều Tiên, cả từ góc độ chính trị và kỹ thuật, cần phải được xem xét cẩn thận, ngoại suy triệt để và được thỏa thuận tại Việt Nam. 

Điều này là cần thiết để tạo ra một nền tảng vững chắc giúp giảm thiểu các “biến chứng” tiềm ẩn và sự chậm trễ trong các cuộc đàm phán và thực hiện trong tương lai.

Liên minh Mỹ - Hàn

Một vấn đề quan trọng khác không thể tránh khỏi trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Triều Tiên là tương lai của liên minh Mỹ - Hàn. Có nhiều lo ngại ở cả Washington và Seoul rằng việc rút quân đội Mỹ khỏi Hàn Quốc có thể được đưa lên bàn để bắt đầu phi hạt nhân hóa Triều Tiên. 

Ông Trump từng thông báo đơn phương đình chỉ các cuộc tập trận quân sự chung của Mỹ - Hàn ngay sau cuộc gặp với ông Kim tại Singapore đã làm tăng thêm mối lo ngại như vậy. 

Nguy cơ rút quân của Mỹ đang trở nên đáng lo ngại hơn, vì một số cố vấn chính của ông Trump, những người ủng hộ liên minh, như H.R. McMaster và James Mattis, đã rời khỏi chính quyền. 

Ý định không hề nao núng khi rút quân đội Mỹ ra khỏi Syria, và có thể cả Afghanistan nữa, khiến tương lai của liên minh Mỹ-Hàn trở nên khó lường hơn.

Hà Nội là nơi tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều.

Một cuộc rút quân của Mỹ khỏi Hàn Quốc có thể diễn ra khi việc hoàn thành phi hạt nhân hóa của Triều Tiên và thiết lập hòa bình trên bán đảo. Tuy nhiên, nó không nên là sự đánh đổi cho những nỗ lực phi hạt nhân hóa của Triều Tiên, vì những rủi ro của một quyết định sớm như vậy chỉ có thể gây bất lợi. Cuộc họp tại Việt Nam sẽ không để lại sự mơ hồ khi khẳng định rằng liên minh Mỹ-Hàn sẽ không bị đe dọa trong bối cảnh mối quan hệ hợp tác giữa Mỹ-Triều; nó cũng không được sử dụng làm phần thưởng cho phi hạt nhân hóa Triều Tiên.

Cần đạt thỏa thuận khung

Cuối cùng, cần đạt được một thỏa thuận khung cơ bản về phương tiện và thể thức sẽ được sử dụng để thiết lập một chế độ hòa bình vĩnh viễn tại bán đảo. Đặc phái viên Biegun đã truyền đạt cam kết của Tổng thống Trump về chấm dứt chiến tranh và sự thù địch trên bán đảo Triều Tiên, nhưng các chi tiết cụ thể về cách thức đạt được điều này vẫn còn rất trừu tượng. 

Cho dù các phương tiện sẽ là một hiệp ước hòa bình, một kết thúc chính thức cho đình chiến, kết hợp cả hai hoặc một điều chưa biết là một vấn đề cần được thảo luận và thống nhất từ trước để tránh nhầm lẫn và phức tạp hơn. Tuy nhiên, việc thiết lập một chế độ hòa bình vĩnh viễn không phải là một thỏa thuận song phương giữa Mỹ - Triều. 

Ở đây, Trung Quốc và Hàn Quốc sẽ rất cần thiết. Cho dù nó yêu cầu vô hiệu hóa hiệp định đình chiến hay thỏa thuận về hiệp ước hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, 4 trong số những thế lực đã cùng nhau xác định số phận của bán đảo Triều Tiên vào năm 1953 sẽ cùng nhau hợp tác để mang lại hòa bình cho khu vực. 

Hội nghị thượng đỉnh Việt Nam cần phục vụ để mở đường cho việc thiết lập một quy trình mới xác định lợi ích chung và thu hẹp khoảng cách giữa các bên liên quan chủ chốt này.

Nếu hội nghị thượng đỉnh ở Việt Nam không đưa ra các thỏa thuận quan trọng được thảo luận ở trên, thì nó có nguy cơ bị các nhà phê bình chê bai rất nhiều vì chỉ là một chương trình khác được chơi bởi các nghệ sĩ giải trí vĩ đại. 

Nếu qua thời của Trump, rất có khả năng hai nước sẽ gặp lại nhau trên con đường nơi họ từng là đối thủ, đó là cuộc đối đầu với nhiều ràng buộc thông thường của ngoại giao đối nghịch, ngay cả khi họ quyết định nói chuyện lần nữa. Triều Tiên không nên bỏ lỡ cơ hội chín muồi này để thay đổi quỹ đạo quan hệ của mình với thế giới.

Quyết tâm chính trị

Cả hai ông Trump và Kim đều chịu áp lực rất lớn để đạt được tiến bộ trên mặt trận hạt nhân (một lợi ích chiến lược cho ông Trump) và mặt trận kinh tế (điều cần thiết đối với ông Kim). Và vì hai nhà lãnh đạo đã thực hiện một sự thay đổi mạnh mẽ về hướng từ đối đầu sang đàm phán, cả hai cần sự hỗ trợ trong nước lâu dài hơn bao giờ hết để thúc đẩy một chiến dịch ngoại giao.

Chỉ những động thái táo bạo và có ý nghĩa tuân theo các cam kết được chia sẻ trước đó của họ mới tạo ra bước đột phá lịch sử kịp thời trên bán đảo Triều Tiên và sẽ tạo thêm động lực rất cần thiết cho nỗ lực ngoại giao của tất cả các quốc gia liên quan.

Chỉ sau đó, Mỹ mới có thể thiết lập quy trình vào thời điểm khi vũ khí hạt nhân cuối cùng rời khỏi Triều Tiên, các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, cờ bay lên trong đại sứ quán và hiệp ước được ký kết trong cùng một giờ.

Bàng Cương