Hãng bay Việt chuyển hướng vận chuyển hàng hóa trước "cơn bão" dịch COVID-19

07:42 15/06/2021
Theo báo cáo dữ liệu về các thị trường vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không toàn cầu tháng 4/2021 của Hiệp hội Vận tải Hàng không quốc tế (IATA), nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không tiếp tục cao hơn mức giai đoạn trước COVID-19, tăng 12% so với tháng 4/2019.


IATA cũng đưa ra đánh giá, kể từ khi bắt đầu cuộc khủng hoảng do dịch COVID-19, các hãng hàng không thường xuyên tăng đội tàu chở hàng của họ cả về kích thước cũng như việc sử dụng vận tải hàng ngày đã khiến hàng hóa hàng không sẽ tiếp tục hoạt động tốt trong những tháng tới và là câu chuyện đáng mừng cho lĩnh vực vận tải hàng không.

Hiện tại, ở Việt Nam chưa có hãng hàng không chuyên chở hàng hoá nào. Có 2 hãng hàng không đăng ký thực hiện bay cargo nhưng chưa bay đã phá sản là Trai Thien Air Cargo và hãng hàng không Tín Nghĩa Express. Do đó, hoạt động vận chuyển hàng hóa hàng không chủ yếu tập trung khai thác bụng máy bay hành khách mà chưa có đầu tư vào máy bay chuyên chở hàng hóa (freighter).

Trước đó, trong năm 2020 và 5 tháng đầu năm, bất chấp tình trạng máy bay nằm la liệt tại bãi đỗ hay các hãng hàng không thua lỗ lớn, riêng mảng vận tải hàng hóa và logistics sân bay vẫn duy trì doanh thu và lợi nhuận, nhiều doanh nghiệp thậm chí còn có lãi.

Vải thiều chuẩn bị được vận chuyển bằng đường hàng không xuất khẩu đi các nước.

Đơn cử, Công ty cổ phần Dịch vụ Hàng hóa Nội Bài (Noibai Cargo) trong quý 1-2021, doanh nghiệp này thu hơn 166 tỷ đồng và lãi sau thuế 51 tỷ đồng, giảm không đáng kể so với quý gần nhất. Mới đây, Công ty cổ phần IPP Air Cargo-thành viên của Tập đoàn IPPG, vừa có văn bản đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng một số bộ, ngành liên quan xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư dự án thành lập Hãng vận tải hàng không IPP Air Cargo, tổng mức đầu tư 2.400 tỷ đồng (khoảng 100 triệu USD), trong đó 30% là vốn chủ sở hữu và 70% còn lại là huy động từ các nguồn hợp pháp khác.

Nếu được cấp phép, trong năm đầu tiên đi vào hoạt động, IPP Air Cargo sẽ khai thác 5 máy bay hàng hóa, sau đó tăng lên 7 chiếc vào năm thứ hai và 10 chiếc vào năm thứ 3. Hãng lên kế hoạch vận chuyển khoảng 115.000 tấn hàng hóa, đạt doanh thu 71 triệu USD. IPP Air Cargo dự kiến bắt đầu có lãi từ năm thứ 4 kể từ khi cất cánh chuyến bay đầu tiên.

Doanh nghiệp này cũng đưa ra mục tiêu nếu được phê duyệt dự án đầu tư, lấy được giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không vào quý 3-2021; lấy chứng chỉ nhà khai thác vào quý 4-2021, sẽ thực hiện chuyến bay thương mại vào quý 2-2022.

Trong thời điểm dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, vận chuyển hàng hóa được xem là điểm sáng duy nhất, giúp các hãng bay có dòng tiền để xoay vòng vốn nhằm duy trì hoạt động và vượt qua khủng hoảng. Đại diện Vietnam Airlines cho hay, xây dựng Vietnam Airlines Cargo với đội máy bay chuyên dùng chở hàng hóa là mục tiêu lớn của hãng.

Để thực hiện mục tiêu này, Vietnam Airlines đang khẩn trương nghiên cứu đề án xây dựng và đưa vào khai thác đội máy bay chuyên dùng chở hàng trong thời gian tới. Trước bối cảnh gần như toàn bộ chuyến bay chở khách phải tạm dừng khai thác khi dịch diễn biến phức tạp, Vietnam Airlines đã chủ động sáng tạo, nhanh chóng đưa vào sử dụng 12 máy bay thân rộng Boeing 787 và Airbus A350 để chuyên chở hàng hóa thuần túy trên khoang khách (cabin) và khoang bụng (belly); đồng thời tháo ghế 2 máy bay thân hẹp Airbus 321 để chở hàng. Đây chính là những bước tập dượt cho quá trình xây dựng, khai thác đội bay chuyên dùng chở hàng của Vietnam Airlines trong tương lai.

Tương tự, hãng hàng không Bamboo Airways cũng nuôi tham vọng phát triển mảng vận chuyển hàng hóa với kế hoạch phát triển Bamboo Airways Cargo. Hãng này trước đó cũng đã triển khai và xây dựng bộ tiêu chuẩn vận chuyển hàng hóa theo tiêu chuẩn của IATA, phát triển các đường bay chở hàng định kỳ như tuyến Hà Nội-Incheon (Hàn Quốc).

Trong giai đoạn hiện nay, Bamboo Airways triển khai ưu đãi vận chuyển đặc biệt cho mặt hàng vải thiều, áp dụng trên tất cả các chặng bay nội địa của hãng bằng các dòng máy bay Airbus A320, A321 và Boeing 787-9 Dreamliner. Tính riêng trong năm 2020, hãng đã vận chuyển miễn cước hàng trăm tấn hàng hóa y tế, nhu yếu phẩm trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia hàng không cho rằng, các máy bay thương mại được tận dụng để vận chuyển hàng hóa khó hiệu quả về lâu dài bởi chở hàng dưới khoang bụng thì khối lượng lại không lớn, chỉ từ 2-10 tấn, trong khi việc bỏ bớt ghế trên khoang hành khách để chở hàng chỉ phù hợp với bối cảnh đại dịch khi chở các hàng hóa thiết yếu phục vụ công tác chống dịch, hàng viện trợ… 

Bên cạnh đó, hệ thống logistics của Việt Nam chưa phát triển, chi phí vận chuyển hàng hóa cao, chỉ có 2 cảng hàng không quốc tế có trung tâm kho hàng hóa quốc tế lớn là Tân Sơn Nhất, Nội Bài nên đã đánh mất nhiều cơ hội về cạnh tranh thị phần. Do đó, để vận tải hàng hóa hàng không phát triển, các hãng cần có đội bay cargo chuyên dụng và xây dựng được mạng lưới logistics hàng không đủ lớn, trải đều ở các vùng miền.

Đặng Nhật