Gắn bó với việc nghiên cứu nano bạc từ hơn chục năm nay, TS. Trần Thị Ngọc Dung đã chế tạo ra nhiều sản phẩm thiết thực phục vụ đời sống: Băng gạc điều trị vết thương, vết loét lâu lành; khẩu trang phòng chống dịch bệnh; bộ dụng cụ lọc làm sạch nước quy mô gia đình; băng bỉm vệ sinh cho trẻ em, người già; dung dịch vệ sinh phụ nữ vv…Đến nay, chị đã được cấp nhiều bằng sáng chế, đồng thời là tác giả của 2 công trình khoa học Quốc tế, trên 20 công trình trong nước vv…

Thành công đầu tiên của TS. Dung phải kể đến là chế tạo nano bạc bằng phương pháp dung dịch nước. Nano bạc có nhiều giá trị to lớn trong cuộc nhưng phương pháp mà Viện Công nghệ môi trường hợp tác với nước ngoài chế tạo có chi phí cực lớn, qui trình phức tạp, số lượng lại rất ít.

Vì thế, TS. Dung mạnh dạn đề xuất nghiên cứu chế tạo nano bạc bằng phương pháp dung dịch nước. Với sự sáng tạo độc đáo, nano bạc của Viện Công nghệ môi đã đạt chất lượng cao và ổn định, chi phí lại thấp hơn 30 lần so với phương pháp cũ, có thể tạo ra với số lượng lớn để ứng dụng trong thực tế. Việc thử nghiệm ở nhiều bệnh viện lớn đều chứng minh nano bạc của Viện Công nghệ môi trường có hoạt lực rất mạnh, tiêu diệt được hàng chục loại vi sinh vật gây bệnh trên người, mà lại không gây độc với người và môi trường.

TS. Trần Thị Ngọc Dung tại lễ vinh danh 

Với những ưu điểm đó, nano bạc của TS. Dung đã được sản xuất với số lượng lớn và ứng dụng thành công nhiều lĩnh vực. Công nghệ gắn nano bạc lên vật liệu để sản xuất băng bỉm vệ sinh đã được Cục sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích. Đặc biệt, công nghệ chế tạo vật liệu lọc nước ceramic xốp cố định nano bạc đưa ra giải pháp làm sạch nguồn nước ăn nói chung và khử trùng nước nói riêng đã gắn tên tuổi của nhà khoa học với tấm Bằng độc quyền Sáng chế.

Nghiên cứu khoa học này bắt nguồn từ sự cảm thông sâu sắc của nhà khoa học với người dân vùng lũ. TS. Trần Thị Ngọc Dung chia sẻ: Có lần, xem phóng sự truyền hình về hình ảnh người dân vùng lũ miền Trung, thấy một người phụ nữ đứng giữa cảnh ngập lụt mà khóc: Mọi người cho gạo, mỳ tôm, tiền, là rất quý. Nhưng nước uống cũng là thứ chúng tôi rất cần thì lại không có hoặc rất ít…

Những giọt nước mắt ấy cứ đọng mãi trong trái tim nhà khoa học, thôi thúc chị phải làm điều gì đó cho người dân vùng lũ. Chị hiểu, giữa mênh mông dòng nước, một bát nước sạch cũng giá trị vô cùng, nhất là với người già, trẻ thơ, chị em phụ nữ …Trăn trở ấy đã trở thành động lực để chị mày mò nghiên cứu và bộ dụng cụ lọc ceramic xốp cố định nano bạc làm sạch nước quy mô gia đình ra đời.

TS. Dung trong phòng thí nghiệm

Việc nghiên cứu chế tạo bộ dụng cụ lọc nước vô cùng ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay khi theo Bộ Y tế, nước ta vẫn còn 17 triệu người chưa được sử dụng nước sạch- nguyên nhân chính dẫn đến nhiều bệnh tật, trong đó có ung thư. Trong các giải pháp tạm thời thì sử dụng lọc nước bằng màng ceramic xốp được quét phủ lớp nano bạc rất thích hợp, đặc biệt cho người dân vùng lũ. Một số nước đã được các tổ chức quốc tế hỗ trợ giải pháp này, nhưng còn hạn chế là nano bạc trôi theo nước lọc. Hơn nữa, Việt Nam hiện chưa có.

TS. Dung đã nghiên cứu để tìm kiếm giải pháp làm sao nano bạc không trôi theo nước lọc –điều trên thế giới chưa ai làm. Nhưng cũng vì thế mà con đường tìm kiếm của chị gặp rất nhiều khó khăn và không ít lần thất bại. 

Cuối cùng, chị đã tìm được phương pháp khử in-situ để gắn nano bạc lên màng ceramic với tính ứng dụng cao: vật liệu lọc khắc phục được nhược điểm của phương pháp quét nano bạc lên màng lọc mà các nước đang sử dụng khi hiệu quả khử trùng nước cao, hạn chế lượng bạc trôi ra trong nước lọc từ 16 đến 19 lần, an toàn cho người dùng và kéo dài tuổi thọ của màng lọc. Ngoài ra, chi phí sản xuất thấp, có thể tạo hình vật liệu lọc theo nhiều dạng khác nhau tuỳ theo nhu cầu sử dụng. Đề tài này đã được Hội đồng đánh giá xuất sắc và Cục Sở hữu Trí tuệ cấp Bằng độc quyền sáng chế.

TS. Dung tâm sự, điều mong muốn lớn nhất là sáng chế được ứng dụng để người dân chủ động nước uống trong mùa lũ lụt. Đặc biệt, với việc tạo ra thiết bị lọc và khử trùng nước cho gia đình, kết quả nghiên cứu này còn đủ khả năng tham gia vào thị trường thiết bị lọc nước rất sôi động hiện nay, khi cho phép tạo ra những thiết bị lọc nước công suất lớn dùng cho công nghiệp nước đóng chai.

Vì thế, hiện TS. Dung đang tiếp tục thực hiện dự án cấp Nhà nước "Áp dụng sáng chế số 14431 để sản xuất vật liệu và thiết bị xử lý nước uống an toàn sinh học". Nhiều đơn vị đã đặt vấn đề hợp tác để sản xuất những thiết bị lọc nước an toàn.

Chưa dừng lại ở đây, TS. Dung cho biết sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nano bạc trong lĩnh vực nông nghiệp như bảo quản nông sản sau thu hoạch, xử lý bệnh hại trên cây trồng, vật nuôi.

Với những thành tích của mình, TS. Trần Thị Ngọc Dung đã được nhận nhiều Bằng khen của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Công đoàn Viên chức Việt Nam và Viện Hàn lâm KH&CN vv..

GS. Viện  Sĩ Châu Văn Minh - Chủ tịch Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam ghi nhận: Hành trình nghiên cứu khoa học đòi hỏi ở người đam mê nhiều hy sinh, công sức và thời gian để theo đuổi những cống hiến cho lợi ích của nhân loại.  Với những nhà khoa học nữ, hành trình này sẽ đặc biệt vất vả, khó nhọc hơn bởi họ còn phải hoàn thành trách nhiệm gia đình bên cạnh nỗ lực cho những đam mê nghiên cứu của mình. 

Cho dù họ có được vinh danh hay không, thì tất cả điểm chung là lòng say mê nghiên cứu khoa học và sự kiên cường vượt qua mọi trở ngại để mang đến những hiểu biết và khám phá mới cho con người, góp phần làm thay đổi cuộc sống.


Thanh Hằng