Bắt đầu “vọc” máy tính của cha từ những ngày mới đi học mẫu giáo, cậu bé Nguyễn Dương Kim Hảo tự mở rộng cánh cửa từ miền quê nghèo thuộc xã Bình Phục Nhứt, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang ra tận các nước châu Á. 12 tuổi, Kim Hảo đã kịp “sưu tập” kha khá với các huy chương, giải thưởng, giấy khen, bằng khen từ cấp trường đến quốc gia và các nước châu Á và tự tin ngồi học, thảo luận rất bình đẳng với các anh chị sinh viên tại TP Hồ Chí Minh lớn hơn Hảo cả chục tuổi đời.

Những phát minh đặc biệt từ sự thương quý người thân

Chúng tôi gặp Nguyễn Dương Kim Hảo khi em vừa kết thúc năm học lớp 6 tại Trường THPT Nguyễn Gia Thiều, TP HCM. Trong khi bạn bè đồng trang lứa mải miết học thêm hoặc chuẩn bị cho các kỳ nghỉ hè lý thú thì Kim Hảo cho biết kế hoạch 3 tháng hè là những chuyến về quê cùng mẹ thăm gia đình. Đều đặn 3 tối mỗi tuần, Kim Hảo vẫn đến trung tâm FPT – APECH theo học ngôn ngữ lập trình. Nhắc đến tin học, điện tử, câu chuyện của Kim Hảo dài như... bất tận. 

Kể về phát minh đầu tiên, Kim Hảo rụt rè đề nghị: “Chị đừng nói kỹ quá nhé vì giao diện rất xấu, bây giờ cha em cũng không còn sử dụng nữa”! Sản phẩm bị Kim Hảo chê này là một phần mềm giúp giáo viên cộng điểm, tính trung bình cả năm hoặc một học kỳ cho học sinh. Ngày ấy Hảo còn ở quê, tin học chỉ biết bập bõm. Đêm đêm nhìn cha vất vả cộng điểm sau khi cả ngày đã bận chuyện trường, lớp, chuyện gia đình, Hảo loay xoay tìm cách giúp cha.

Cậu bé lên mạng mày mò tìm hiểu mới biết rằng để có thể giúp được cha thì phải xây dựng các phần mềm mà muốn xây dựng được thì phải biết sử dụng ngôn ngữ lập trình. Theo hướng dẫn của các thành viên trên nhiều diễn đàn, Hảo tìm học VB6, ngôn ngữ lập trình được cho là dễ nhất cho người mới học. Sau 2 tuần thì sản phẩm đầu tiên ra đời. Cha ứng dụng, con tiếp tục điều chỉnh, thêm thắt các chức năng cho phù hợp. Phần mềm còn được ba Hảo chia sẻ cho vài người bạn thân. Phần thưởng cho Hảo là lời khen tặng của các cô các bác và những chuyến theo ba lên tận Mỹ Tho (cách nhà 20km) vào các nhà sách và thư viện tìm kiếm tài liệu, sách về máy tính.

Lên lớp 4 thì Hảo tự tin bước vào cuộc thi tài năng tin học trẻ toàn quốc tổ chức tại TP HCM. Kim Hảo đạt giải Ba toàn quốc về kiến thức tin học, các anh chị trong tổ chức Thành Đoàn TP HCM động viên cho Hảo lên thành phố học. Sau ít ngày đắn đo, suy tính của cha mẹ, Hảo tạm biệt cha và ông bà nội, khăn gói cùng mẹ Thảo lên thành phố, ở nhờ căn phòng nhỏ vốn là kho chứa hàng của người dì trên phường 6, quận Tân Bình.

Góc học tập xếp đầy huy chương, bằng khen, giấy khen của Kim Hảo.

Biết cháu có năng khiếu về tin học, thi thoảng ghé thăm, dì Thủy (chị của mẹ Hảo) lại dắt cháu đến chợ Nhật Tảo – một trong những chợ bán đồ điện cũ nổi tiếng của TP HCM. Từ ngạc nhiên đến thương quý, những người tiểu thương tại chợ luôn ưu ái giá rẻ cho vị khách hàng đặc biệt Kim Hảo.

Cậu bé hồn nhiên kể rằng, ngay từ những ngày ở quê nhà, vì gia cảnh không mấy khá giả, tính mẹ lại hay quên nên nhiều khi ra khỏi nhà mà đèn, quạt vẫn bật. Cuối tháng, thấy mẹ xót ruột với các hóa đơn tiền điện, Hảo nghĩ ngay đến một dụng cụ điều khiển bật, tắt thiết bị điện từ xa. Thế nhưng, điều kiện ở quê có hạn. Lên thành phố, lùng mua được các “nguyên liệu” cần thiết, ý tưởng này mới thành hiện thực.

Bảng điều khiển thông minh giúp người sử dụng dễ dàng tắt các thiết bị điện khi đã ra ngoài nhà, xí nghiệp, công sở... ra đời và lọt vào tầm ngắm của trung tâm tin học công nghệ trẻ của Thành Đoàn thành phố rồi được mang đến Triển lãm quốc tế về công nghệ, sáng chế năm 2013 tại Malaysia. Bảng điều khiển giúp Kim Hảo giành 2 huy chương vàng của Malaysia và Indonesia đồng thời đoạt giải thưởng đặc biệt của Viện Sáng tạo hàn lâm Hàn Quốc.

Cậu sinh viên “nhí” về công nghệ thông tin

Trở lại với hành trình của 2 mẹ con Kim Hảo lên thành phố học, mẹ của Hảo, chị Thảo kể lại một kỷ niệm khá vui: Tình cờ Hảo cùng mẹ đi qua cổng Trường Đại học Bách Khoa, nhìn thấy bảng tuyển sinh khóa học lập trình căn bản, Hảo nhờ mẹ vào đăng ký học. Người ghi danh thấy cậu mới học lớp 5, nhất định không đồng ý. Cậu bé không chịu. Người phụ trách phải nhờ một thầy giáo kiểm tra kiến thức của Hảo. Thấy em vượt qua các thử thách khá dễ dàng, nhà trường mới chấp nhận cho Hảo vào học.

Mấy buổi đầu, thầy giáo đứng lớp cứ nghĩ cậu bé là em hay cháu của sinh viên dắt theo để trông chừng nhưng thấy cậu ghi ghi chép chép, thầy hỏi lại mới biết Hảo là “sinh viên” chính hiệu. Kết thúc khóa học với tấm chứng chỉ loại giỏi, Hảo tiếp tục được Thành Đoàn hỗ trợ học bổng 2 khóa học lập trình tại FPT. Ngày đến lớp, bảo vệ không cho vào vì “đây không phải chỗ chơi của con nít”. Nhiều sinh viên và thầy giáo thì nghĩ rằng Hảo đã là đàn ông nhiều tuổi trong hình hài con trẻ. Tất cả đều bất ngờ khi biết cậu bé mới chỉ là học sinh lớp 5...

Nguyễn Dương Kim Hảo thuyết minh về phát minh mới nhất: máy tính hóa học.

Đến nay, Hảo vừa hoàn thành chương trình học lớp 6. Mỗi tuần 3 buổi, cậu lại được mẹ chở đến trung tâm FPT học các khóa về lập trình. 2 khóa học bổng trôi nhanh. Không bằng lòng với kiến thức được trang bị, Hảo nằng nặc đòi học thêm các khóa nâng cao. Học phí khá cao (11 triệu/1 khóa/ vài ba tháng) nhưng thương con, ba mẹ Hảo lại chắt chiu từng đồng đóng học phí cho em. Hảo khoe, hiện tại, em đã tiếp cận được khá nhiều ngôn ngữ lập trình.

Nhờ kiến thức được học cộng thêm sự mày mò, Hảo vừa hoàn thiện thêm mô hình bảng điều khiển máy tính từ xa và máy tính bảng hóa học. Ý tưởng về 2 sản phẩm mới này của Hảo cũng rất tình cờ. Trong lúc quan sát thầy cô giảng bài bằng máy tính có chiếu slide, thấy thầy cô vất vả chạy đi chạy lại bấm máy, vừa giảng bài cho học trò, Hảo nghĩ ngay đến bảng điều khiển giúp thầy cô có thể đứng tại chỗ giảng bài mà vẫn có thể điều khiển được máy tính. Hiện tại, mô hình bảng điều khiển đã hoàn thành nhưng Hảo chưa hài lòng vì theo cậu bé, “nó chưa thực sự hấp dẫn vì giao diện chưa đẹp và công năng chưa được như ý muốn”.

Riêng ý tưởng về máy tính hóa học thì bắt nguồn từ chính việc học hàng ngày của bản thân Hảo. Cậu cho rằng đã có máy tính các con số giúp học sinh thuận lợi trong việc học thì tại sao lại không thể không có một máy tính giúp tra cứu các phương trình hóa học. Nghĩ là làm. Với sự giúp sức của người chị họ, cộng thêm các công thức, kiến thức hóa học tìm tòi được trên mạng, Kim Hảo hoàn thành phần mềm máy tính. Riêng bản vẽ mạch điện tử, cậu bé đặt hàng qua mạng rồi nhờ mẹ chở đến lấy về. Đến nay, chiếc máy tính hóa học đầu tiên đã ra đời. Kim Hảo khoe, với sản phẩm này, Hảo đã nhờ mẹ làm thêm tờ rơi khá đẹp mắt để đem sản phẩm dự thi sáng tạo tin học trẻ năm 2013.

Chưa biết sản phẩm có đạt được giải thưởng nào không nhưng với máy tính hóa học, Hảo khá hài lòng. Cậu chỉ tiếc chiếc máy tính của mình mới chỉ lắp hộp nhựa trong suốt, không có được chiếc vỏ đẹp, hoàn hảo như máy tính ngoài thị trường. Cậu tính toán, để có được chiếc vỏ như thế phải cần đến vài chục triệu đồng. Số tiền này với gia đình Kim Hảo là rất lớn.

Hảo cho biết, trước mắt, em vẫn tập trung học các chương trình và học thêm ngôn ngữ lập trình. Việc học không có gì là áp lực. Hảo khép lại câu chuyện với tuyên bố cũng rất hồn nhiên rằng: với em, được tiếp cận với tin học, điện tử là niềm đam mê, giống như người lớn mê xem đá bóng vậy...

Ngọc Nguyễn