Hiện vật khảo cổ Plei Krông.

Ngày 30/5, bước đầu Viện Khảo cổ học Việt Nam đã có báo cáo sơ bộ về kết quả khai quật với nhiều cổ vật đặc biệt về Tây Nguyên.

Lòng hồ thủy điện Plei Krông, Kon Tum nằm dọc theo sông Pôkô được các nhà khảo cổ học xác định có tới 20 di chỉ khảo cổ, trong đó có 9 địa điểm đã được khai quật. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Khắc Sử - Viện Khảo cổ học Việt Nam, Trưởng đoàn Khảo cổ cho biết: "Các di chỉ lòng hồ Plei Krông phân bố khá dày đặc trong phạm vi chiều dài 20km dọc đôi bờ sông Krông, Pôkô. Nếu coi mỗi di tích là một điểm tụ cư hay một "làng cổ" thì vùng lòng hồ này có thể được xem là một trong những cụm di tích liên kết giữa các làng với nhau...".

Trong đợt khai quật này, các nhà khảo cổ học đã phát hiện 127 bếp, 99 mộ, 317 lỗ chân cột, vết tích lò luyện kim, lò nung gốm, 970 đồ đá, 5 đồ đồng, 12 đồ sắt, 68 hiện vật gốm và hơn 46.000 mảnh gốm cổ. Phân tích các loại hình di vật khảo cổ mỗi di chỉ có nét đặc trưng riêng. Lớp văn hóa sớm nhất ở các di chỉ nơi đây là thời kỳ tiền sử, thời mà con người chưa có chữ viết, cơ bản nằm trong phạm trù thời đại đồ đá. Vết tích văn hóa muộn nhất là thời kỳ lịch sử cận hiện đại với các di tích thường gặp là đồ sắt, gốm, sứ sành.

Về mộ táng cũng có nhiều loại, mộ chum, mộ nồi vò úp nhau, mộ huyệt đá, mộ xếp đá cuội… phản ánh tính đa dạng trong đời sống văn hóa tâm linh của người cổ. Các vết tích hố chân cột, lò nung gốm, luyện kim ở các địa điểm phản ánh chức năng khác nhau.

Đồ gốm tìm thấy ở vùng này ngoài gốm kiểu Lung Leng, Sa Huỳnh, còn có những đồ gốm tính ổn định cao. Đồ gốm tìm thấy trong các di chỉ lòng hồ Plei Krông là nguồn sử liệu quan trọng để tìm hiểu kỹ thuật chế tạo đồ gốm, tính thẩm mỹ, tính phản ánh mối liên kết cộng đồng. 

Đáng chú ý nữa là việc phát hiện ra khuôn đúc đồng ở đây. Điều ấy cho thấy, ngoài việc sản xuất công cụ lao động như rìu đồng, người ta còn liên tưởng đến việc hình thành những bộ cồng chiêng Tây Nguyên.

Các nhà khảo cổ còn phát hiện có bếp lửa địa tầng dày 20cm, nhiều di chỉ địa tầng văn hóa từ thời kỳ đá mới đến sơ kỳ kim khí qua đồ đồng, đồ sắt phản ánh tính ổn định địa bàn cư trú của cư dân cổ ở vùng đất Tây Nguyên. Hiện vật còn thể hiện rõ ràng cư dân cổ Tây Nguyên có sự giao lưu và hội nhập tinh hoa văn hoá đặc sắc trong khu vực và thể hiện tính năng động, cởi mở, sáng tạo của cư dân tiền sử.

Với những kết quả khả quan đã tìm được bước đầu, các nhà khảo cổ học hy vọng sẽ hình thành một dự án nghiên cứu, phục dựng và bảo quản các giá trị văn hóa khảo cổ Plei Krông

Ngọc Như