Y Pơ đóng vai H'Du trong phim "Đất nước đứng lên".

Như mọi người đã biết, tiểu thuyết nổi tiếng "Đất nước đứng lên" của nhà văn Nguyên Ngọc đã được đạo diễn Lê Đức Tiến dựng nên một bộ phim cùng tên hoành tráng về Tây Nguyên. Hai nhân vật chính là Anh hùng Núp, do KSo Nham, nay là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hậu cần - Bộ Công an đóng và vợ là H'Liêu, do Y Panh, một thiếu nữ người dân tộc Bah Nar đóng.

Từ trung tâm thị xã Kon Tum, con đường dẫn tôi vào nhà Y Panh chỉ chừng 2 cây số. Nhà cô nằm ở cuối làng Plei Tơ Nha, thuộc phường Quang Trung. Ngôi nhà sàn vẫn mang dáng dấp nguyên sơ của tộc người Bah Nar bên lòng thị xã.

Hai chị em Y Panh và Y Pơ đang sinh sống ở đây cùng với người cha tên là A Chrưl đã bảy mươi tuổi. Y Panh là em, sinh năm 1976, đóng vai H'Liêu, vợ Anh hùng Núp; còn Y Pơ là chị, sinh năm 1974, đóng vai H'Du là người yêu của bộ đội Cầm. Đã 8 năm kể từ ngày theo đoàn làm phim nhưng khi được hỏi, hai chị em như sống lại những giờ phút đầy ắp kỷ niệm .

Y Panh nhớ lại, ấy là vào năm 1995, hai chị em đang đi làm ở trên rẫy thì có hai người lên tận rẫy để tìm gặp (sau này cô mới biết đó chính là đạo diễn Lê Đức Tiến và nhà văn Nguyên Ngọc).  Y Pơ xen vào: "Các chú hỏi: Cháu có thích đóng phim không?".

Nghe nói đóng phim, hai chị em đều ngơ ngác và... vứt cuốc chạy vì sợ. Sau được cha gọi lại và giải thích, cả chị lẫn em mới hoàn hồn và nghe các chú kể chuyện muốn mời hai chị em đi đóng phim về Tây Nguyên. Mãi vẫn không ai chịu đi, sau đó đoàn làm phim phải nhờ đến gia đình, chính quyền, đoàn thể động viên, hai chị em mới nhận lời.

Từ làng Plei Tơ Nha, chị em Y Pơ - Y Panh tạm chia tay buôn làng, bỏ cuốc, bỏ nương rẫy đi đóng phim. Hai chị em được đưa đến gặp Anh hùng Núp khi ấy đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Gia Lai. Đạo diễn Lê Đức Tiến chỉ vào Y Panh và hỏi Anh hùng Núp: "Đây có giống H'Liêu không?". Anh hùng Núp ngồi dậy săm soi nhìn Y Panh hồi lâu rồi gật đầu. Mọi người rất vui vì đã tìm được người sẽ thể hiện vai H'Liêu mà được chính Anh hùng Núp ưng ý lựa chọn.

Suốt hơn 2 tháng theo đoàn làm phim trên vùng đất Gia Lai, Y Pơ - Y Panh như sống trong một thế giới hoàn toàn khác lạ với buôn làng. Vui buồn đan xen hàng ngày như những kỷ niệm đẹp. Là vợ của Anh hùng Núp (do KSo Nham đóng) nhưng Y Panh nhớ rằng, cả trong phim cũng như lúc tập, cô và KSo Nham không hề có những phút giây gần gũi... mà phải toàn tâm, toàn ý dốc sức để "vì cách mạng, vì buôn làng Tây Nguyên" như chỉ đạo của đạo diễn.

Riêng Y Pơ, cô vẫn không quên những ngày ấy, nhất là khi thể hiện tình cảm của người yêu khi xa nhau không đạt bị đạo diễn Lê Đức Tiến mắng, Y Pơ đã bỏ đoàn một mạch chạy về nhà bà cô ở Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) để tránh.

Gần mười ngày sau, đoàn mới tìm được mà mừng mừng, tủi tủi, cảm động lắm. Khi "Đất nước đứng lên" được trình chiếu rộng rãi, cuộc sống của Y Pơ - Y Panh và cả gia đình có bao thay đổi.  Bà con làng Plei Tơ Nha và các buôn làng lân cận ở thị xã Kon Tum đều rất "ưng cái bụng" vì có người Bah Nar đầu tiên được lên phim.

Làm xong phim, Y Pơ lại trở về với buôn làng, lại lên rẫy tỉa bắp, ra sông Đăk La bắt cá... như cuộc mưu sinh từ thuở ấu thơ. Còn Y Panh sẵn có chất giọng tốt và lòng đam mê ca hát từ nhỏ, cô xin vào làm công nhân ở Điện lực Kon Tum và tham gia vào đội văn nghệ của ngành điện.

Y Pơ kết duyên với một thanh niên người Khơ Me ở mãi tận Sóc Trăng. Cô theo chồng về miền Tây nhưng tổ ấm chẳng được bao lâu thì tan vỡ và lại quay về Kon Tum; còn em Y Panh lại phải lòng chàng trai quê mãi tận Hưng Yên và hai người lấy nhau. Chung sống được hai năm thì chia tay.

Hai chị em, mỗi người đều có một đứa con trai 6 tuổi. Hiện họ đều sống trong một nhà với ông ngoại ở làng Plei Tơ Nha. Y Panh vẫn đeo đuổi nghề ca hát nghiệp dư. Lúc không có việc, Y Panh lại trở về Kon Tum, về ngôi nhà mà đã sinh ra cô, nuôi cô lớn lên và trưởng thành bên dòng Đăk La

Nguyễn Ngọc Diễm