Khán giả cả nước làm sao có thể quên được những tác phẩm để đời như Luba, Câu chuyện Iêc skut, Một đảng viên, Quẫn, Vụ án người đốt đền, Bài ca Điện Biên, Đôi mắt, Chuông đồng hồ điện Kremlin, Nila, Trăng soi sân nhỏ, Giấc mộng đêm hè… và rất nhiều tác phẩm khác nữa.

Cứ mỗi lần Hội diễn sân khấu toàn quốc thì sự xuất hiện của Nhà hát Kịch Việt Nam lại gây được sự chú ý đặc biệt của bạn nghề trong giới sân khấu, mà qua đó, họ có thể học hỏi được những điều mẫu mực bổ ích cho nghề, cho nghiệp sân khấu của mình.

Đó là những năm 70 của thế kỷ trước với Sang sông của tác giả Hà Văn Cầu do NSND Trần Hoạt đạo diễn, 1985 với Nhân danh công lý của Võ Khắc Nghiêm - Doãn Hoàng Giang, do NSND Doãn Hoàng Giang đạo diễn, 1990 với Nguyễn Trãi ở Đông quan của Nguyễn Đình Thi do NSND Nguyễn Đình Nghi đạo diễn, 1995 với Cột trụ chống trời của Anh Biên do NSND Xuân Đàm đạo diễn, 2000 với Hồn Trương Ba, da hàng thịt của Lưu Quang Vũ do NSND Nguyễn Đình Nghi dàn dựng…

(Từ phải qua trái): NSND Doãn Châu, NSND Lê Hùng, NSƯT Hồng Vân, Cục trưởng Lê Ngọc Cường và các nghệ sỹ tại hội diễn ngày 26/9.

Thế rồi sau nhiều biến động về tổ chức và nhiều lý do khách quan khác nữa, Nhà hát Kịch đã có một thời gian để mất đi thương hiệu của mình và để lại sự luyến tiếc trong lòng nhiều người yêu sân khấu, nhưng trong lòng họ vẫn mong mỏi có một ngày nào đó được thấy lại hình ảnh một Nhà hát Kịch xưa kia và điều đó lại càng khiến sự xuất hiện của Nhà hát Kịch Việt Nam tại Hội diễn Sân khấu kịch chuyên nghiệp toàn quốc 2009 được tổ chức tại TP HCM gây được sự chú ý đặc biệt.

Người ta còn chờ đợi thêm sự xuất hiện của NSND Lê Hùng trong cương vị Giám đốc mới của Nhà hát Kịch Việt Nam và đạo diễn của vở Mỹ nhân và Anh hùng liệu có làm nên một điều gì khởi sắc, mới mẻ cho Nhà hát Kịch hay không?

Tất cả câu hỏi và câu trả lời đó đã được đáp lại vào tối 27/9 vừa qua tại sân khấu Nhà hát lớn TP HCM.

Nhà hát Kịch cùng đội ngũ nghệ sĩ trẻ đã được đạo diễn Lê Hùng rèn giũa rất tỷ mỷ với một tinh thần quyết tâm cao và một ý thức kỷ luật cực kỳ nghiêm khắc nên họ ý thức được sự thành công hay thất bại của lần tham gia Hội diễn lần này vô cùng quan trọng. Nó không chỉ đơn thuần là vấn đề giải thưởng này nọ mà cao hơn còn là sự khẳng định lại thương hiệu quý báu mà bao lớp cha anh đã xây dựng nên.

Chính vì vậy nên việc chuẩn bị cho một buổi diễn quan trọng đã được vị Giám đốc mới cùng toàn thể anh chị em cán bộ và nghệ sĩ Nhà hát Kịch Việt Nam vào cuộc với một tác phong như những người lính trước giờ xung trận.

Thậm chí sự tính toán cẩn thận còn tới mức việc lựa chọn ba nữ nghệ sĩ cho vai kịch Chiêu Thánh chỉ được quyết định chính thức vào những giờ phút cuối cùng trước khi mở màn và lớp kịch Trần Cảnh chèo đò còn được chỉnh sửa kịp thời vào lúc ôn luyện trước khi mở màn…

Phòng khán giả Nhà hát TP HCM trước giờ diễn đã chật kín và mọi người đều hướng lên sân khấu để mong thấy lại được hình ảnh một Nhà hát Kịch trước đây…

Và quả nhiên, các nghệ sĩ Nhà hát Kịch Việt Nam đã không phụ lòng tin yêu của bạn nghề và công chúng. Buổi biểu diễn đã thành công mỹ mãn!

Các nghệ sĩ của Nhà hát Kịch đã để lại nhiều ấn tượng tốt cho người xem: Nghệ sĩ trẻ Hoàng Lan đã diễn tả được một Chiêu Thánh lãng mạn, cháy bỏng trong tình yêu với Trần Cảnh nhưng cũng sắc sảo trong đối xử với mẹ, với Trần Thủ Độ. NSƯT Trung Anh thì lại thu hút được khán giả bằng lối diễn dung dị và đôi lúc rất kiên quyết, bạo liệt… Cặp Trần Thủ Độ và Trần Thị  Dung do hai nghệ sĩ Tuấn Minh và Quế Hằng so với những ngày đầu mới ra vở cũng đã diễn xuất tốt hơn rất nhiều…

Cùng một tập thể các nghệ sĩ trẻ của Nhà hát với những lớp diễn hay qua bàn tay của NSND- Đạo diễn Lê Hùng đã tạo được hiệu quả bất ngờ cho người xem như lớp con đò qua sông, lớp cung nữ nhảy xuống vực…

Một sân khấu hoành tráng được chăm chút tỷ mỷ đã mang được màu sắc vừa hiện đại, vừa dân tộc tạo nên những bức tranh đẹp qua mỗi cảnh, cùng cách sử dụng âm nhạc độc đáo bằng bộ gõ và hai cây đàn dân tộc: đàn đáy và đàn nhị, cũng đã khiến người xem hài lòng tán thưởng.

Sau buổi diễn, một không khí nghẹn ngào xúc động còn đọng lại mãi ở cả người xem và chúng tôi, những người làm vở.

Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Lê Ngọc Cường đã không giấu nổi sự xúc động của mình. Ông nói: Mình mừng quá! Mừng vì hai lẽ. Thứ nhất, Nhà hát Kịch qua tác phẩm này đã lấy lại được thương hiệu của mình, điều mà lâu nay là nỗi lo của những người quản lý ở Bộ và Cục chúng tôi. Thứ hai, chúng ta lâu quá rồi mới có được một tác phẩm nghệ thuật có tính đồng bộ cao từ kịch bản đến đạo diễn, thiết kế mỹ thuật, âm nhạc… Xin chúc mừng Nhà hát Kịch, chúc mừng đạo diễn Lê Hùng đầy tài năng!

NSND Thế Anh thì nói với các nghệ sĩ đoàn bạn một cách đầy tự hào: Nhà hát của tôi đấy!

NSƯT Minh Ngọc thì không giấu nổi nỗi vui trước sự trở lại đầy vẻ vang của Nhà hát Kịch Việt Nam với vở Mỹ nhân và Anh hùng. Anh chỉ đưa ngón tay cái và nói với tôi một đôi từ ngắn gọn: Xứng đáng!

Đoàn trưởng các đoàn nghệ thuật bạn tham gia Hội diễn thì vui vẻ nói với tôi một cách  hài hước: Bác Cả ơi! Đến hôm nay thì chúng em mới nói câu: Bác Cả vẫn là Bác Cả!

NSƯT Hoàng Cúc và các nghệ sĩ Nhà hát Kịch Hà Nội thì ôm lấy tôi, nghẹn ngào trong nước mắt: Yêu quá anh ơi! Mừng quá vì thấy các anh thành công và vẫn xứng đáng là "Anh Cả đỏ". Chúng em không thể nói gì được lúc này vì ngay lúc này đây khi nhắc tới vở diễn mà em vẫn còn "nổi da gà" vì xúc cảm...

Và còn nhiều, còn nhiều lời ngợi khen, động viên khác nữa khiến chúng tôi vui mừng khôn xiết.

Hội diễn sân khấu kịch nói 2009 mới đi được một phần nhỏ của chương trình (26 tác phẩm trong 10 ngày). Vấn đề giải thưởng của vở diễn còn phải trông vào sự đánh giá của Ban Giám khảo vì các đơn vị bạn cũng rất nhiều tác phẩm tốt tham gia…

Nhưng quả thật, đối với chúng tôi, kể cả những người đang công tác tại nhà hát cũng như chúng tôi, những thành viên cũ thì thực sự, chúng tôi đã được một phần thưởng rất lớn sau sự ra mắt lần này của Nhà hát Kịch với vở kịch Mỹ nhân và Anh hùng.

Đó là sự đánh giá quý báu của bạn bè đồng nghiệp, của lãnh đạo cơ quan quản lý trực tiếp và ai nấy đều vui mừng khi Nhà hát Kịch Việt Nam đã trở lại được với thương hiệu đáng yêu: Anh Cả đỏ trong làng sân khấu Việt Nam.

Hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc 2009: Trăm nhà đua tiếng

19 đơn vị sân khấu trong và ngoài công lập với 27 vở diễn đã về dự Hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc 2009. Sự xuất hiện đồng loạt của những vở diễn được đánh giá cao nhất cùng những gương mặt nghệ sĩ, đạo diễn, diễn viên ưu tú nhất của từng đơn vị sân khấu trên cả nước đã đưa Hội diễn sân khấu lần này trở thành sự kiện được chú ý, có sức lan tỏa rộng trong cộng đồng so với nhiều hội diễn toàn quốc của nhiều loại hình nghệ thuật khác.

Với quy định 5 năm được tổ chức một lần, Hội diễn sân khấu trở thành sự kiện khá hiếm hoi đối với những người hoạt động trong lĩnh vực này. Thế nên, không khó hiểu khi Hội diễn có sự tham gia góp mặt của hầu hết các đơn vị sân khấu lớn trên cả nước với hành trang là những vở diễn thành công nhất của đơn vị.

Nếu Nhà hát Kịch Việt Nam có Mỹ nhân và Anh hùng, Trên cả trời xanh, Nhà hát Tuổi trẻ có Kiều Loan, Ai sợ ai, Nhà hát Kịch sân khấu nhỏ 5B Võ Văn Tần có Cánh đồng bất tận, Biển, Đoàn kịch Quảng Ninh có Đối đầu, Nhà hát Kịch TP Hồ Chí Minh có Người thi hành án tử thì các đơn vị ngoài công lập cũng không chịu kém cạnh với những vở được đầu tư kỹ lưỡng nhất: Sân khấu Kịch Phú Nhuận có Chiếc áo thiên nga (Nỏ thần), Mẹ và người tình, Sân khấu Idecaf có Ngàn năm tình sử, Hợp đồng mãnh thú…

Có lẽ cũng chính vì cái sự hiếm của Hội diễn nên được chọn tham gia trong hầu hết các vở diễn đều là những đội ngũ người làm nghề ưu tú nhất. Nếu niềm kỳ vọng của các đơn vị phía Bắc được đặt vào những đạo diễn lão làng như NSND Doãn Hoàng Giang, NSND Lê Hùng, NSƯT Trần Nhượng, NSND Phạm Thị Thành, Hoàng Dũng thì phía Nam cũng có NSƯT Trần Ngọc Giàu, Thành Lộc, Lê Hoàng, Khánh Hoàng, Minh Nguyệt...

Hội diễn cũng sôi động với khối sân khấu ngoài công lập. Có đến 8 trong số 19 đơn vị, với 12 vở diễn, lực lượng sân khấu kịch thuộc khối ngoài công lập khiến hội diễn thêm rộn ràng bởi những đêm công diễn luôn đông nghẹt người xem.

Cùng một địa điểm: Nhà hát thành phố nhưng nếu một số vở diễn thưa vắng người xem thì tại đêm diễn Nỏ thần (Chiếc áo thiên nga), người xem không còn chỗ để… đứng.

Ngọc Nguyễn

NSND Doãn Châu (TP HCM 9/2009)