Được xem là biểu tượng của TP Hội An, tỉnh Quảng Nam nhưng từ nhiều năm nay nước ở con kênh dưới chân di sản Chùa Cầu trở nên đen ngòm, bốc mùi hôi thối không chịu nổi. Du khách thưởng ngoạn trên Chùa Cầu thi thoảng lại phải đưa tay bịt mũi. Trong khi đó, người dân sống dọc con kênh này cũng chịu cảnh tương tự từ nhiều năm nay. 

Một cuộc khảo sát mới đây của các chuyên gia Viện Công nghệ môi trường (Viện Khoa học và công nghệ Việt Nam) cho thấy, nồng độ một số chất đo được tại vài điểm quanh khu vực Chùa Cầu đã vượt giới hạn quy định.

Ô nhiễm nguồn nước tại kênh mương Chùa Cầu đã ở mức đáng báo động thời gian vừa qua. 

Nguyên nhân là do nước thải từ hàng ngàn hộ dân, nhà hàng, khách sạn, các cơ sở sản xuất, kinh doanh của các phường Minh An, Cẩm Phô, Tân An xả thẳng ra dòng kênh Chùa Cầu. Mặc dù chính quyền địa phương đã tìm nhiều giải pháp để hạn chế tình trạng ô nhiễm như bơm nước từ sông Hoài vào ống ngầm đưa lên phía đầu con kênh để đẩy nước bẩn chảy ra sông, nạo vét lòng kênh… thế nhưng ô nhiễm vẫn đâu lại vào đấy ảnh hưởng lớn đến hoạt động tham quan, du lịch tại di tích chùa Cầu nói riêng và khu vực trung tâm phố cổ nói chung.

Thống kê cho thấy, tổng dân số ước tính thải nước thải ra kênh tiêu Chùa Cầu hiện hơn 12.000 người với lượng nước sử dụng trung bình là 1.800m3/ngày đêm. Bên cạnh đó, có 28 khách sạn, 700 buồng phòng với khoảng 1.000 lượt khách, 3 nhà hàng lớn nhỏ cũng thải trên 800 m3/ngày đêm. Như vậy, nếu tính tổng lượng nước thải bằng 85% lượng nước sử dụng thì có đến 2.222 m3 nước thải qua kênh tiêu chỉ rộng hơn 2m ngang/ngày đêm. Điều đáng lưu ý là hầu hết lượng nước thải đều chưa qua xử lý. 

Để hạn chế tình trạng ô nhiễm, cứ khoảng 15 giờ chiều mỗi ngày, chính quyền địa phương bơm nước từ sông Hoài vào ống ngầm đưa lên phía đầu con kênh để đẩy nước bẩn chảy ra sông. Cách làm này đang khiến con sông Hoài ngày càng ô nhiễm, trong khi mùi hôi thối chỉ giảm được chừng vài giờ thì cũng đâu lại vào đấy…

Môi trường nước dưới chùa Cầu sẽ được xử lý dứt điểm kể từ tháng 11-2018. 

Ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP Hội An (tỉnh Quảng Nam) cho biết: Đầu tháng 11-2018 dự án Cải thiện chất lượng nước tại khu vực Chùa Cầu do UBND thành phố Hội An làm chủ đầu tư đã chính thức được nghiệm thu. Dự án có tổng mức đầu tư gần 260 tỉ đồng, trong đó chính phủ Nhật Bản viện trợ không hoàn lại 1,1 tỉ Yên (khoảng 228 tỉ đồng), còn lại do TP.Hội An đối ứng.

Trong đó, trạm xử lý nước thải đặt tại phường Cẩm Phô rộng 3.752m2, công suất 3.000-5000m3/ngày đêm, gồm các hạng mục nhà quản lý 2 tầng; cụm xử lý 1 tầng; các hạng mục phụ trợ và nâng cấp kênh thoát nước dẫn đến trạm xử lý nước thải dài 1,6 km với hệ thống thiết bị điện và dây chuyền công nghệ xử lý nước thải đồng bộ.

Công trình áp dụng công nghệ xử lý nước tiên tiến năng lượng thấp, không chỉ cải thiện môi trường nước khu vực, đảm bảo chất lượng nước thải đầu ra đạt tiêu chuẩn xả thải trước khi xả ra kênh Chùa Cầu. Từ đó, góp phần cải thiện cảnh quan môi trường, nâng cao giá trị di tích và xử lý nước sinh hoạt cho hơn 1.000 hộ gia đình ở các khu đô thị Thanh Hà, Cẩm Hà, Tân An, Cẩm Phô và Minh An.

Đến nay sau gần 2 năm thi công dự án kết thúc và đưa vào vận hành. Hiện nay đơn vị thi công đang thực hiện những công đoạn cuối cùng tổ chức cấy vi sinh vào dây chuyền xử lý của nhà máy xử lý nước thải.

 Vào đầu tháng 11-2018, JICA và đơn vị thi công đã tổ chức nghiệm thu và bàn giao cho công trình cho thành phố vận hành, xử lý nước thải đạt chuẩn trước khi thải ra sông Hoài. Qua đó, sẽ giải quyết tốt môi trường khu vực, phục vụ đời sống trong lành cho nhân dân và khách du lịch, tạo cảnh quang xanh, sạch đẹp. Đồng thời cũng là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội cho thành phố Hội An.

Hoài Thu