Trong hai cuộc kháng chiến đánh giặc cứu nước, Khu căn cứ cách mạng K20 (phường Khuê Mỹ, quận Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng) là căn cứ “lõm” trong lòng địch, nuôi giấu nhiều cán bộ, chiến sỹ an toàn; nơi triển khai các chiến lược cách mạng quan trọng của Thành ủy, Liên Khu ủy Quảng Đà…

Sau giải phóng, tháng 9/2010, K20 được Nhà nước xếp hạng Di tích Quốc gia. Tháng 10/2011, UBND TP Đà Nẵng có quyết định phê duyệt dự án bảo tồn, tôn tạo khu căn cứ cách mạng này; giao cho Sở VH, TT&DL làm chủ đầu tư dự án; với tổng mức đầu tư 36 tỷ đồng, chia làm 2 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 (2011-2012) 19 tỷ đồng; giai đoạn 2 (năm 2013) 17 tỷ đồng; nguồn vốn ngân sách Trung ương 50% và ngân sách thành phố 50%, tổng diện tích đất quy hoạch dự án là 60.302m2

Tuy nhiên, theo báo cáo của phường Khuê Mỹ, cho đến nay giai đoạn 1 của dự án mới chỉ hoàn thành tôn tạo các di tích hầm bí mật, nhà và nhà thờ di tích, nhà truyền thống K20. Các hạng mục còn lại như cổng làng, san nền và đường giao thông tuyến 1 (mặt cắt 10,5m), hệ thống thoát nước tuyến đường này đều còn dang dở; hoặc chưa thi công. Như thế, giai đoạn 2 vẫn còn đang trên giấy.

Cốt nền đường bao quanh khu K20 cao gần bằng nóc nhà dân.

Việc chậm trễ dự án K20 đã gây ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân sống trong khu vực di tích. Từ khi dự án khu dân cư số 4 Nam Cầu Tiên Sơn triển khai thi công, nâng cốt nền cao hơn vùng lõm K20 trung bình từ 1,5-3m, dẫn đến ngập úng cục bộ thường xuyên trong khu K20. Nhưng, người dân sống trong khu vực di tích không được phép xây dựng, chỉnh trang nhà cửa và các vấn đề liên quan về kiến trúc, đã “vô tình” rơi vào thế cực chẳng đã. Hằng năm, cứ vào mùa mưa là nước ngập. Khi nước rút, các ngả đường phủ một lớp bùn nhầy nhụa; ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Ông Trần Viết Tỵ, sống ở ngôi nhà trong khu K20, cho biết ô nhiễm môi trường vào mùa mưa là rất lớn. Một số hộ nuôi gia cầm, gia súc, khi mưa ngập, phân thải ra theo nước, tràn các ngả đường rất bẩn thỉu… Tại nhà ông Ngô Đình, sân mốc meo màu xanh lẫn màu vàng, nước rỉ rả suốt cả ngày lẫn đêm từ trong nền nhà chảy ngược ra. “Nước từ hầm vệ sinh trào ngược ra đấy. Lần mưa trước, nước trào ngược theo lối thoát nước tràn hầm vệ sinh và gây bục hầm. Cốt nền đường bên cạnh cao gần bằng nóc nhà tui nên mới có tình trạng nước cứ rỉ rả cả ngày từ nền nhà ra đến sân, ngõ như thế. Giờ chỉ biết kêu trời”, ông Đình nói. Bà Trần Thị Mẫn, Bí thư Đảng ủy phường Khuê Mỹ, cho biết, phường đang kêu gọi cơ quan chức năng phun thuốc khử trùng để không xảy ra dịch bệnh...

Bên cạnh ô nhiễm môi trường, người dân sống trong khu vực di tích K20 còn bị ảnh hưởng do dự án chậm triển khai, “chiếm” đất nông nghiệp sản xuất. Ông Trần Viết Tỵ có 3 sào ruộng giáp bờ sông Hàn, nơi đang có dự án bờ kè sông Hàn thi công dang dở, đã bỏ hoang từ 6 năm nay. Diện tích đất ruộng của ông nằm trong dự án thu hồi, nhưng đến nay tiền chưa nhận đồng nào. UBND phường Khuê Mỹ cho hay, hiện đất nông nghiệp trong khu K20 vướng 3 dự án, gồm: Đường Chương Dương, Khu di tích K20 và Trạm xử lý nước thải, với tổng diện tích 34.384,7m2 của 46 hộ dân bị ảnh hưởng. Toàn bộ diện tích này không thể sản xuất rau màu, vì bị nhiễm mặn, không có nước tưới, tiêu và hoàn toàn chưa được đền bù, người dân đang gặp rất nhiều khó khăn…

Vy Vy