1.Cuối thế kỷ XIX người Pháp từng chọn Nha Trang là điểm du lịch, nghỉ dưỡng của đội quân khai thác thuộc địa, đến năm 1932, các tuyến du lịch Nha Trang đến Đà Lạt, Sài Gòn được người Pháp xác lập kế hoạch. Đầu thế kỷ XX, Nha Trang là nơi có nhà trọ nhiều nhất Trung Kỳ, đến năm 1945 mới có khách sạn lớn như Beau Rivage, Grand, Terminus, Bon Air… nhưng loại hình du lịch bấy giờ chỉ tham quan, nghỉ mát, tắm biển với vốn đầu tư ít, khai thác nhanh.

Do chiến tranh nên suốt một chặng thời gian dài tiềm năng du lịch Khánh Hòa không được khai thác nên trước khi miền Nam giải phóng, ở Nha Trang chỉ có 15 khách sạn Gia Long, Đa Lộc, Khánh Hòa, Duy Tân, Hòa Bình, Khương Hải, Thiên Sơn… Gần 1 năm sau ngày miền Nam giải phóng, Công ty Du lịch Phú Khánh hình thành, nhưng hoạt động đơn điệu, doanh thu thấp.

Năm 1986, du lịch Khánh Hòa khởi động theo cơ chế mới, nhưng phải hơn 5 năm sau ngày tái lập tỉnh Khánh Hòa tách ra từ tỉnh Phú Khánh vào đầu tháng 7-1989, tiềm năng kinh tế du lịch Khánh Hòa mới được khai thác. Năm 2001 là dấu mốc chuyển biến rõ nét về quy mô đầu tư, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế du lịch Khánh Hòa theo định hướng “Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn” đồng thời thực hiện “Chiến lược phát triển du lịch giai đoạn 2001-2010 và tầm nhìn đến 2020”. Cũng từ đó, hàng loạt dự án du lịch với nhiều loại hình tham quan, giải trí mang tính khám phá độc đáo gắn kết dịch vụ lưu trú, nghỉ dưỡng, ăn uống hấp dẫn được nhiều doanh nghiệp đầu tư.

Một góc phố biển Nha Trang.

Khi diện mạo du lịch Khánh Hòa đổi mới, Nha Trang không chỉ thu hút nhiều sự kiện văn hóa thể thao – du lịch quốc gia và quốc tế như Hoa hậu Việt Nam, Hoa hậu thế giới người Việt, Hoa hậu Trái đất, Hoa hậu hoàn vũ thế giới… mà còn là nơi diễn ra nhiều hội nghị, hội thảo khoa học khu vực Đông Nam Á và quốc tế.

Từ nhiều năm qua, du khách trong và ngoài nước không chỉ đến Khánh Hòa bằng đường hàng không qua cảng sân bay quốc tế Cam Ranh, huyết mạch giao thông đường bộ - đường sắt xuyên Việt và từ Tây Nguyên xuống quốc lộ 26 mà nhiều chuyến tàu du lịch quốc tế đưa du khách đến Nha Trang bằng đường biển những năm gần đây.

2.Bằng sức mạnh tổng hòa ý Đảng lòng dân, Khánh Hòa nỗ lực vượt qua nhiều thử thách, tạo thế chủ động phát huy tiềm năng nhiều kinh tế để khẳng định mình bằng sức bật mới trên con đường đổi mới, tạo nên vóc dáng hiện đại và bền vững. Ông Lê Đức Vinh, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết, tiềm năng du lịch là thế mạnh và mũi nhọn kinh tế ở địa phương. Minh chứng rõ nét là nguồn thu ngân sách năm 2016 đạt 18.073 tỷ đồng, bằng 130,3% dự toán, trong đó doanh thu du lịch đạt 12.998 tỷ đồng, tăng 16,43% so với năm trước; nguồn thu ngân sách 6 tháng đầu năm nay đạt 9.702 tỷ đồng, bằng 56,2% dự toán, trong đó doanh thu du lịch 7.515 tỷ đồng, tăng 15,3% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nổi bật trên vịnh biển Nha Trang là Khu du lịch Vinpearl Land trên đảo Hòn Tre được ví như “Hòn Ngọc Việt” là nơi tham quan, nghỉ dưỡng lý tưởng với nhiều hạng mục vui chơi giải trí kỷ lục. Đó là Vinpearl Sky Wheel - vòng xoay lớn nhất Việt Nam và cũng là một trong 10 vòng xoay cao nhất thế giới, tuyến cáp treo vượt biển dài nhất thế giới, vịnh phao nổi lớn nhất thế giới, hồ bơi thư giãn Jacuzzi lớn nhất Đông Nam Á, đồi Vạn Hoa – một công viên siêu thực vật 5 châu, vườn Quý Vương - vườn thú mở đầu tiên và duy nhất tại Nha Trang là nơi hội tụ nhiều động vật quý hiếm trên thế giới, đồi Vạn Hoa với hàng vạn loài “kỳ hoa, dị thảo” từ các châu lục...

Cách đó không xa là Khu bảo tồn biển đầu tiên của Việt Nam ở Hòn Mun, Thủy cung Trí Nguyên ở Hòn Miễu, khu du lịch Hòn Tằm ở đảo Hòn Tằm, “Vương quốc” Khỉ ở Hòn Lao… Vào nội thành Nha Trang, du khách tham quan những di tích, danh thắng nổi tiếng như Tháp Bà Ponagar – một công trình tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc dân tộc Chăm tọa lạc bên dòng sông Cái, Hòn Chồng - một khối đá vuông thiên tạo từ xa xưa trên tảng đá bằng phẳng bên biển Nha Trang gắn với truyền thuyết dân gian, Chùa Long Sơn bên chân đồi Trại Thủy với bức tượng Kim Thân Phật Tổ cao 21m tọa lạc trên đỉnh đồi từ năm 1963, Nhà thờ chính tòa Kito Vua xây dựng từ năm 1929, Biệt thự Cầu Đá – một công trình kiến trúc độc đáo kết hợp hài hòa giữa kiến trúc phương Tây với nghệ thuật Hoa viên phương Đông và là nơi nghỉ ngơi của Hoàng đế Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương những năm 1940-1945… Ngược ra thị xã Ninh Hòa có Evason Hideway – một khu nghỉ mát đẳng cấp quốc tế ở đảo Ninh Vân, suối Hoa Lan bên bán đảo Hòn Hèo, khu du lịch Ba Hồ trên núi, Dốc Lết bên vịnh Vân Phong. Thêm một chặng đường nữa ra huyện Vạn Ninh bãi tắm Đại Lãnh, di tích danh thắng quốc gia Mũi Đôi – Hòn Đầu là điểm cực Đông đất liền Việt Nam. Lên hướng Tây có Thành cổ Diên Khánh xây dựng từ năm 1793, Hồ Am Chúa gắn liền tục thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na thể hiện sự giao lưu văn hóa Việt – Chăm, Khu du lịch Hòn Bà ví như “Đà Lạt của Khánh Hòa” là nơi bác sĩ người Pháp Alexandre Yersin đã trồng thực nghiệm nhiều cây thuốc vào năm 1915, Khu du lịch sinh thái Yang Bay…

Trong bức tranh kinh tế – xã hội Khánh Hòa hôm nay có nhiều gam màu tươi đẹp, trong đó diện mạo kinh tế du lịch là một gam màu nổi bật đang được xây dựng thành một “Thương hiệu du lịch Khánh Hòa” bền vững.

Hữu Toàn