Theo lịch sử, từ năm 1804, Tổng trấn Nguyễn Văn Thành dưới triều đại Nguyễn đã cho đặt ngôi chợ lớn ở cửa chính đông, hay còn gọi là chợ Đồng Xuân ngày nay.
Đến năm 1890, chính quyền Pháp mới bắt đầu xây dựng chợ Đồng Xuân, chợ có hình dạng 5 vòm cửa và 5 nhà cầu dài 52m, cao 19m. Mặt tiền theo kiến trúc Pháp, gồm 5 phần hình tam giác có trổ lỗ như tổ ong, lợp mái tôn.
Chợ được thiết kế đơn giản, gồm năm dãy nhà được xây theo các vòm cuốn trước mặt, bên trong được phân cách bởi các đường đi giữa các vòm (mỗi vòm chợ dài 52m, khung thép cao 19m, rộng 25m).
Ngày nay, chợ Đồng Xuân là trung tâm bán buôn hàng hoá lớn nhất khu vực phía Bắc, thường xuyên cung cấp nhiều mặt hàng tới hầu hết các tỉnh thành trong cả nước.
Hiện có khoảng 2.000 hộ với nhiều ngành nghề khác nhau trên diện tích khoảng 14.000 m²
Trong lịch sử tồn tại của mình, chợ Đồng Xuân đã chứng kiến nhiều thăng trầm của đất nước. Chính tại khu chợ này, vào ngày 14-2-1947 những chiến sĩ  Trung đoàn Thủ đô đã có một trận đánh oanh liệt với Thực dân Pháp góp phần hoàn thành nhiệm vụ kìm chân địch và thực hiện cuộc rút quân thắng lợi ngày 18-2-1947.
Cảnh mua bán tấp nập tại chợ Đồng Xuân.
Không chỉ là một nơi mua sắm, chợ Đồng Xuân cũng là một địa điểm thu hút khách du lịch của Hà Nội trong nhiều năm qua.
Do có lịch sử lâu dài, chợ Đồng Xuân là địa chỉ mua sắm quen thuộc của rất nhiều người dân Thủ đô. Dù cho thời gian gần đây hàng loạt các trung tâm thương mai mọc lên nhưng gần như chưa bao giờ khu chợ cổ này hết sầm uất..
Hàng hóa tại chợ chủ yếu là hàng gia dụng như quần áo, giầy dép.... Giá cả cũng tương đối dễ chịu nên nhiều có rất nhiều khách mua.
Một trong những biến cố lớn nhất xảy ra tại chợ Đồng Xuân là vụ hoả hoạn xảy ra vào đêm 14-7-1994, ngọn lửa đã thiêu rụi toàn bộ chợ Đồng Xuân gây ra thiệt hại lên tới 300 tỉ đồng và phải mất tới 3 năm sau chợ mới được xây dựng lại, đây cũng được coi là vụ cháy chợ lớn nhất từng xảy ra ở Hà Nội.
Song sau đó, chợ vẫn tiếp tục hoạt động và sầm uất như hiện nay.
Hậu Nghệ-Trần Ngọc