Để hiểu rõ hơn tính chất bất thường của hai áp thấp nhiệt đới này, PV CAND đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đức Hòa – Phó trưởng phòng dự báo khí tượng hạn vừa, hạn dài – Trung tâm Dự báo KTTV Trưng ương.

PV: Việc xuất hiện đồng thời 2 áp thấp nhiệt đới trên cùng một dải hội tụ nhiệt đới có bất thường không thưa ông? Trong lịch sử ngành khí tượng đã từng xảy ra chưa?

Ông Nguyễn Đức Hoà: Việc 2 ATNĐ xuất hiện đồng thời trên dải hội tụ nhiệt đới (HTNĐ) thực ra không bất thường, thậm chí nếu dải HTNĐ hoạt động mạnh còn có thể xuất hiện 3-4 cơn bão hoặc ATNĐ đồng thời. Tuy nhiên 2 ATNĐ xảy ra lần này khá hiếm gặp khi nó hình thành gần nhau, ngay trên khu vực Vịnh Bắc Bộ và khu vực Bắc biển Đông. Cũng không quá bất ngờ khi một cơn nhanh chóng bị tan rã.

PV: Áp thấp nhiệt đới trên Vịnh Bắc Bộ hình thành nhanh và cũng suy yếu rất nhanh. Vì sao vậy?

Ông Nguyễn Đức Hoà: Về nguyên lý, hiếm có trường hợp nào mà 2 ATNĐ gần nhau lại tiếp tục tồn tại. Bởi lẽ hai xoáy nếu gần nhau với khoảng cách dưới 2000km thì nhiều khả năng sẽ triệt tiêu lẫn nhau, cơn nào mạnh hơn sẽ làm cơn kia suy yếu đi, thậm chí cơn yếu hơn sẽ sát nhập vào với cơn mạnh hơn. Trong trường hợp 2 ATNĐ vừa nêu trên, cơn trong vịnh Bắc Bộ có cường độ yếu hơn, điều kiện động lực (như nhiệt độ mặt nước biển) và yếu tố địa hình không thuận lợi. Trong khi đó, ATNĐ trên khu vực Bắc biển Đông có cường độ mạnh hơn nên đã làm cho ATNĐ trên vịnh Bắc Bộ suy giảm rất nhanh.

3. Theo quy luật khí hậu, sau El Nino sẽ là La Nina. Việc xuất hiện liên tiếp bão, áp thấp nhiệt đới trong thời gian qua có phải là dấu hiệu cho thấy La Nina sắp xảy ra?

Ông Nguyễn Đức Hoà

Ông Nguyễn Đức Hoà: Trạng thái khí quyển – đại dương toàn cầu hiện đang ở trạng thái trung tính (không El Nino, cũng không La Nina). Các quan trắc về nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm xích đạo Thái Bình Dương (NINO3.4) cho thấy bề mặt đại dương đã liên tiếp lạnh đi kể từ những tháng cuối năm 2015. Từ đầu năm tới nay, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực NINO3.4 đã giảm nhanh và hiện đang ở mức -0,4oC vào thời điểm tuần cuối tháng 7-2016.

Các dự báo mới nhất cho thấy chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 sẽ tiếp tục giảm; xác suất xuất hiện hiện tượng La Nina trong các tháng mùa thu năm nay đạt mức 50-60% và nếu xảy ra sẽ có cường độ trung bình tới yếu.

Hệ quả của quá trình chuyển pha ENSO đối với chế độ thời tiết, khí hậu nước ta trong những tháng cuối năm 2016 đó là khả năng bão và ATNĐ sẽ kết thúc muộn, gió mùa đông bắc hoạt động sớm và mưa lũ xuất hiện với tần suất cao hơn năm 2015 trên khu vực miền Trung trong những tháng cuối năm.

PV: Thời tiết ngày càng diễn biến dị thường, trái quy luật. Ngành KTTV có gặp khó khăn gì trong công tác dự báo không?

Ông Nguyễn Đức Hoà: Ở Việt Nam, cơ sở hạ tầng vẫn còn hạn chế do thiếu trang thiết bị máy tính hiện đại, các loại máy móc đo đạc chưa đồng bộ, mạng lưới quan trắc còn thưa, chưa hoàn toàn tự động. Đặc biệt, các trạm đo trên biển còn rất ít.

PV: Từ nay tới hết năm, Trung tâm dự báo KTTV Trung ương dự đoán còn bao nhiêu cơn bão, áp thấp nhiệt đới có khả năng ảnh hưởng tới nước ta?

Ông Nguyễn Đức Hoà: Các phân tích và dự báo mới nhất cho thấy khả năng bão và áp thấp nhiệt đới trên khu vực biển Đông trong năm 2016 sẽ ít hơn trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm khoảng 12-13 cơn/năm). Trong đó, từ nay đến cuối năm sẽ còn có khoảng 3-4 cơn bão, ATNĐ có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta. Bão, ATNĐ sẽ xuất hiện nhiều hơn trong những tháng cuối năm, tập trung hơn trên khu vực giữa và Nam biển Đông cũng như các tỉnh từ Trung Bộ trở vào phía Nam.

K. Vy