Năm 2007, Bộ Công Thương cấp phép đầu tư dự án thủy điện Thượng Nhật và đến giữa năm 2008, dự án được khởi công xây dựng trên diện tích 154ha tại xã Thượng Nhật, với 2 tổ máy công suất 6MW, tổng vốn đầu tư 154 tỷ đồng. 

Tuy nhiên sau đó, dự án này được chuyển nhượng cho nhiều chủ đầu tư khác nhau và đến năm 2016, Công ty Thủy điện miền Trung mới chính thức thực hiện thi công dự án, với số vốn được điều chỉnh lên hơn 340 tỷ đồng. 

Để thực hiện dự án, gần 200 hộ dân của xã Thượng Nhật bị thu hồi hàng trăm hecta đất rừng sản xuất để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư. Thế nhưng, đến nay họ vẫn chưa được chủ đầu tư chi trả tiền đền bù. 

Ông Hồ Văn Trân là một trong số các hộ dân ở thôn 2, xã Thượng Nhật, bị thu hồi nhiều diện tích đất rừng, cho biết: “Từ năm 2016, cơ quan chức năng cùng đại diện chủ đầu tư thủy điện Thượng Nhật đã tổ chức đo đạc diện tích đất rừng của gia đình để thu hồi và lập phương án đền bù. Song đã hơn 3 năm trôi qua, gia đình tôi vẫn chưa nhận được một đồng tiền nào trong số tiền đền bù”.
Nhiều hộ dân ở Thượng Nhật gặp khó khăn vì chủ dự án thủy điện Thượng Nhật chưa trả tiền đền bù.

Tìm hiểu được biết, có tất cả 187 hộ dân ở xã Thượng Nhật bị thu hồi hàng trăm hecta đất rừng để giao cho dự án thủy điện Thượng Nhật. Trong đó người ít thì hàng trăm mét vuông, người nhiều lên đến vài hecta đất, nhưng đến nay chưa một hộ dân nào được Công ty Thủy điện miền Trung chi trả đền bù. 

Điều đáng nói, sinh kế của các hộ dân phần lớn đều dựa vào việc trồng rừng kinh tế như tràm, cao su… nên sau khi bị thu hồi đất, cuộc sống người dân rơi vào cảnh khốn khó. 

Như hộ ông Nguyễn Văn Đức, sống ở thôn 2, được phê duyệt đền bù với số tiền gần 1 tỷ đồng. Khi bị thu hồi đất, vợ chồng ông nhẩm tính kế hoạch sẽ sử dụng số tiền đền bù để mua bò giống về chăn nuôi, phát triển kinh tế thay cho việc trồng rừng. Tuy nhiên việc chủ đầu tư dự án Thủy điện Thượng Nhật chây ỳ đền bù đã khiến mọi kế hoạch làm ăn của gia đình ông đổ vỡ. 

“Sống ở miền núi, quanh năm chỉ biết bám nương bám rẫy, lấy việc trồng cây rừng để mưu sinh nuôi sống cả gia đình, lo cho con cái ăn học nhưng giờ đất rừng bị dự án thủy điện thu hồi nên rất vất vả. Không có đất sản xuất, tiền đền bù cũng không được phía chủ dự án chi trả, chúng tôi phải đi làm thuê, làm mướn cho các chủ rừng để đắp đổi qua ngày. Dù đã nhiều lần kiến nghị vấn đề này trong những cuộc họp thôn, xã và các cấp nhưng không biết phải chờ đến bao giờ thì mới nhận được tiền đền bù…”, ông Đức bức xúc nói.

Ông Trần Đình Khởi, Chủ tịch UBND xã Thượng Nhật, trao đổi rằng, dự án Thủy điện Thượng Nhật đã gây ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của người dân địa phương. Từ việc đền bù đất đai bị thu hồi đến việc nổ mìn thi công đập thủy điện gây nứt nẻ nhà cửa. 

“Tổng số tiền mà cơ quan chức năng và nhà đầu tư phê duyệt đền bù từ việc thu hồi đất của 187 hộ dân là hơn 22 tỷ đồng. Xã đã nhiều lần liên hệ với chủ đầu tư thì họ hẹn hết lần này đến lần khác. Mới đây nhất, họ hẹn đến tháng 5-2019 sẽ chi trả đền bù cho bà con nhưng rồi cũng không thấy đâu, trong khi dự kiến trong tháng 6 này thì Thủy điện Thượng Nhật sẽ bắt đầu tích nước”, ông Khởi cho biết thêm.

Theo quy định pháp luật, khi triển khai bất cứ một dự án nào, đơn vị chủ đầu tư nếu thực hiện giải phóng mặt bằng, thu hồi đất đai, tài sản trên đất của người dân thì phải hoàn tất việc đền bù mới được thi công. Việc công trình Thủy điện Thượng Nhật sắp tích nước nhưng chủ đầu tư vẫn chây ỳ chi trả tiền đền bù cho người dân là điều hết sức bất thường. 

Liên quan đến vấn đề này, ông Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND huyện Nam Đông khẳng định: “Lúc đầu nhà đầu tư thông báo gặp khó khăn về tài chính và hứa sẽ sớm thực hiện việc chi trả đền bù cho người dân khi thi công nên dự án mới được cho phép triển khai. Đến nay, trong tổng số hơn 22 tỷ đồng chủ đầu tư nợ người dân thì hộ ít bị nợ 150 triệu đồng, nhiều nhất gần 1 tỷ đồng. Và nếu chủ đầu tư chưa hoàn tất việc chi trả đền bù cho người dân thì chắc chắn thủy điện không thể tích nước được…”.

Ngoài việc chây ỳ đền bù cho người dân, quá trình nổ mìn thi công đập Thủy điện Thượng Nhật cũng khiến hàng chục nhà dân ở xã Thượng Nhật bị nứt nẻ. Thế nhưng, Công ty Thủy điện miền Trung vẫn chưa có động thái gì đến việc kiểm tra, khảo sát đánh giá mức độ hư hỏng nhà cửa của người dân để có phương án đền bù hợp lý, khiến người dân vô cùng bức xúc.      

Anh Khoa