Nữ chiến sĩ biệt động thành Kiều Thu trong buổi tôn vinh.

Đó là bà Nguyễn Thị Tâm, cựu chiến binh Trường Sơn ở Thái Bình, người hàn gắn vết thương chiến tranh cho các cựu binh và các nạn nhân chất độc da cam; bà Kiều Thu, cựu tù nhân Côn Đảo, chiến thắng bệnh tật vượt Trường Sơn bằng xe đạp; xơ Mai Thị Mậu, người dành cả cuộc đời để chăm sóc các bệnh nhân ở trại phong Di Linh, Lâm Đồng; ni sư Thích nữ Minh Tú (Huế) - Giám đốc Viện mồ côi Đức Sơn đã nuôi hàng trăm trẻ mồ côi, bại não, người cơ nhỡ; Huỳnh Tiểu Hương - nữ doanh nhân trẻ nuôi 200 trẻ mồ côi; chị Nguyễn Hướng Dương - ngồi xe lăn nhưng quyết tâm lập nên thư viện sách nói cho người mù ở TP Hồ Chí Minh; chị Huỳnh Thị Xậm, chỉ với 2 ngón tay và đầu gối đã vượt qua khuyết tật nuôi dạy 6 em đi học…

Chương trình cũng tôn vinh những phụ nữ thuộc thế hệ trẻ năng động, say mê học tập, cống hiến cho đất nước như Nguyễn Thanh Phượng, 26 tuổi, Giám đốc điều hành Quỹ đầu tư quốc tế trẻ nhất Việt Nam; Lê Diệp Kiều Trang, nữ sinh Việt Nam tốt nghiệp loại xuất sắc của Đại học Oxford, chuyên gia tài chính của tập đoàn HSBC…

"Người phụ nữ đối diện với cuộc sống" - tên gọi chỉ bó hẹp trong phạm vi phụ nữ và cuộc sống thế nhưng khi chủ đề này được đưa vào diễn đàn thì hàng loạt các vấn đề đã được đặt ra không chỉ nữ giới mà cả nam giới đều chú ý. Trong diễn đàn, vai trò người phụ nữ đã được mổ xẻ, phân tích dưới góc nhìn bởi các nhà xã hội học Nguyễn Thị Oanh, Tiến sĩ triết học Thái Kim Lan, Tiến sĩ tâm lý học Libby Zinman, doanh nhân Lê Đình Tuấn...

Không còn nói chung chung về vị thế vai trò của người phụ nữ trong xã hội hiện đại như tính chất cố hữu thường thấy ở các cuộc hội thảo, các diễn giả đã đi vào từng khía cạnh cụ thể của đời sống mà người phụ nữ đang phải đối diện. Thạc sĩ Nguyễn Thị Oanh phân chia rạch ròi, trong lĩnh vực chính trị, so với nhiều nước đang phát triển, tỷ lệ người phụ nữ Việt Nam đang giữ nhiều vị trí trong bộ máy chính quyền. Trong lĩnh vực kinh tế, ngày càng có nhiều nữ doanh nghiệp thành công trong kinh doanh. Còn đa số người phụ nữ thuộc mọi tầng lớp trong cuộc sống hôm nay đều gặp khó khăn.

Tình trạng ly hôn ngày càng tăng mà đa số nguyên đơn là phụ nữ với nguyên nhân chủ yếu thường do người chồng gia trưởng, bạo lực, hay ăn chơi trác táng. Theo bà, nếu nói riêng về giai cấp trung lưu, người phụ nữ ngày càng đóng góp vào sự nghiệp kinh tế của gia đình. Họ khá vất vả khi phải lo toan từ chuyện trong nhà tới chuyện ngoài xã hội. Song sự thành công ngoài xã hội lắm khi lại dẫn tới mâu thuẫn…

Góc nhìn của một người kinh doanh, chuyên gia Marketing, am hiểu sâu về văn hóa, xã hội của ông Tony Lê Đình Tuấn - Tổng Giám đốc Celadon International - lại đặt ra một khía cạnh mới mà ngay cả phái nữ khi nghe cũng cảm thấy "giật mình". Đó là câu hỏi: Phụ nữ Việt Nam đang nghĩ gì về "thương hiệu" của mình?

Ở các nước cạnh ta, Thái Lan, Singapore, Malaysia, Hàn Quốc, Trung Quốc đã ra sức quảng bá thương hiệu của nước họ qua những thế mạnh khác nhau, trong đó có cuộc đua quảng bá con người mà hình ảnh người phụ nữ được "tô đậm". Chẳng hạn Thái Lan đang ra sức thay thế hình ảnh một đất nước của du lịch sex đầy tai tiếng bằng những hình ảnh quý phái của hoàng gia. Nhật Bản, Hàn Quốc đang khuyến khích "OG" - phụ nữ văn phòng - đi ra khắp thế giới vừa du lịch vừa tích lũy vốn sống, vừa chứng minh với cộng đồng quốc tế sự tự tin, năng động của thế hệ phụ nữ mới có khả năng tham gia những công việc toàn cầu chứ không phải chỉ biết ở nhà nội trợ…

Trông người lại ngẫm đến ta, nếu ngẫm từ trong nước có thể thấy vài năm gần đây đi đâu người ta cũng nghe hát "Tình yêu đến em không mong đợi gì, tình yêu đi em không hề hối tiếc" và hàng ngàn lời não tình thảm thiết hơn nữa đem đến cảm giác đời sống tinh thần có vẻ bế tắc. Nếu nhìn ở phạm vi quốc tế, nếu ai đó gõ vào công cụ tìm kiếm Google với hai từ khóa "Vietnamese women" -  Phụ nữ Việt Nam - thì 7 kết quả tìm kiếm đầu tiên ngay trang 1 đều có chủ đề về môi giới cho người nước ngoài muốn lấy vợ Việt Nam.

Theo ông Tuấn, để hình ảnh của người phụ nữ Việt Nam có thể phát triển bên cạnh những "thương hiệu" khác trong thời kỳ WTO, có lẽ cần có một nỗ lực nào đó để phụ nữ Việt Nam có một thương hiệu đúng với mình hơn. Song vấn đề còn lại là chính bản thân họ có thấy cần một thương hiệu thế giới đúng cho giới của mình hay không và xã hội ta đã sẵn lòng bảo vệ, nâng cao hình ảnh người phụ nữ?

Mặc dù sống ở Việt Nam hơn 5 năm, nhưng bà Libby Zinman - Tiến sĩ tâm lý - cảm thấy chưa thể nói về người phụ nữ Việt Nam nên bà nói về những người phụ nữ đối diện với cuộc sống từ chính nền văn hóa của mình. Bà khuyên: "Tôi thấy người phụ nữ Việt Nam rất mạnh mẽ và thông minh, đa số họ có được sự dưỡng dục của bố mẹ. Nếu họ muốn thành công và tận dụng hết tiềm năng của họ trong cuộc sống, họ cần phát triển khả năng của chính họ để có thể tự mình đứng vững, biết được khi nào thì cần nhờ người giúp đỡ và khi nào cần giải quyết vấn đề một mình"…

Từ diễn đàn, nhiều ý tưởng, sáng kiến của các nhà nghiên cứu xã hội học có thể  góp phần vào việc thay đổi nhận thức về vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội. Hy vọng những ý kiến này cũng góp thêm vào việc làm cho luật về "Bình đẳng giới" mà Quốc hội nước ta đang thảo luận có nhiều điểm phù hợp với thực tế hơn

Hạnh Chi