Xóa một điểm than thổ phỉ tại xã Việt Hưng, TP Hạ Long.

Báo cáo của Phòng Tài nguyên - Môi trường (TN-MT) TP Hạ Long cho biết, tình trạng khai thác than trái phép trên địa bàn thành phố từ đầu năm 2007 cho đến nay vẫn diễn biến hết sức phức tạp, từ các phường than Hà Tu, Hà Lầm, Cao Xanh, Hà Khánh... cho đến ngay giữa lòng khu công nghiệp Cái Lân, thuộc phường Bãi Cháy, chỗ nào cũng xuất hiện hoạt động của than thổ phỉ.

Trận đồ bát quái giữa lòng thành phố

Đặc biệt trên địa bàn của 2 xã Đại Yên và Việt Hưng. Tại khu vực rừng phòng hộ hồ Yên Lập nằm trên địa bàn 2 xã, con số thống kê cho thấy có tới gần 100 cửa lò với khoảng 300 đến 400 cửu vạn làm thuê cho các chủ than mở lò khai thác với quy mô lớn.

Các lò than  đều được chống chèn, có đường ray, máy nổ, tời kéo đưa than từ lò ra, cùng nhiều xe vận tải cỡ lớn, máy xúc, máy đào hoạt động liên tục suốt ngày đêm như một công trường lớn.

Theo ông Bùi Minh Khôi, Phó trưởng Phòng TN-MT TP Hạ Long, nguyên nhân của tình trạng trên là do cấp ủy, chính quyền địa phương 2 xã đã buông lỏng quản lý, chưa có biện pháp chỉ đạo ngăn chặn một cách kiên quyết, hiệu quả; phối hợp giữa xã và các cơ quan chuyên môn trên địa bàn chưa chặt chẽ; kinh phí đầu tư cho việc huy động lực lượng và bồi dưỡng những người làm công tác kiểm tra, ngăn chặn hoạt động của than thổ phỉ chưa thỏa đáng... vì vậy chưa khuyến khích, động viên và nâng cao được chất lượng của cán bộ, nhân viên làm nhiệm vụ tại đây.

Mặt khác, thời gian này cũng là thời điểm lòng hồ Yên Lập cạn nước để phục vụ cho việc tu bổ sửa chữa chân đập, vì vậy xuất hiện nhiều điểm than lộ vỉa, có trữ lượng lớn, có chỗ chỉ cần gạt, hớt đi 40cm đất là đã có than đẹp, cùng với đó việc vận chuyển than cũng dễ dàng hơn, đặc biệt tuyến đường đi từ lòng hồ qua xã Việt Hưng nối với QL18.

Tại đây, chúng tôi chứng kiến có hàng chục xe tải các cỡ, vận chuyển than từ lòng hồ ra, nhân dân khu vực gần đó phản ánh rất bức xúc với tình trạng tiếng ồn và bụi than gây ô nhiễm môi trường do khai thác than trái phép gây ra, đồng thời đất rừng ven bờ hồ bị cày xới có nguy cơ gây bồi lắng lòng hồ, ảnh hưởng nghiêm trọng tới tài nguyên nước hồ.

Chỉ tính từ tháng 1 đến đầu tháng 5/2007, tại khu vực lòng hồ và trong phạm vi rừng phòng hộ hồ Yên Lập đã có gần 90 lượt lò than thổ phỉ đã bị triệt phá bằng các hình thức.

Tuy nhiên, sau mỗi lần thu giữ, phá hủy, các cửa lò lại tiếp tục được khai thác trở lại khi đoàn kiểm tra rút về. Dư luận nhân dân địa phương cho rằng, trong số các chủ lò không ít người có mối quan hệ với chính quyền cơ sở.

Quyết liệt với than thổ phỉ

Ngày 2/5, UBND TP Hạ Long đã quyết định thành lập tổ công tác liên ngành thực hiện kiểm tra, xử lý khai thác, vận chuyển, chế biến tiêu thụ than trên địa bàn dưới sự chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy, chính quyền địa phương.

Ngay trong ngày 3/5, UBND thành phố đã huy động lực lượng Quân đội, Công an, Kiểm lâm, Ban quản lý rừng phòng hộ hồ Yên Lập, các phòng liên quan và lực lượng dân quân tự vệ thuộc 2 xã Đại Yên và Việt Hưng với số lượng lên tới 150 người để ra quân triệt phá các tụ điểm khai thác than trái phép.

Trong ngày ra quân, 36 lò thuộc khu vực đồi Con Hổ, núi Bánh Dỗy và một số điểm trong khu vực rừng phòng hộ hồ Yên Lập đã bị triệt phá. Tại phường Cao Xanh, chính quyền địa phương cũng đã huy động triệt phá 10 lò than trên địa bàn.

Tại các điểm nóng như khu vực Đồng Đăng, xã Việt Hưng, UBND thành phố yêu cầu tiếp tục duy trì trạm barie để ngăn chặn xe và huy động lực lượng 15 người trực 24/24h... Xã Đại Yên cũng đã thành lập một tổ công tác gồm 8 người, trong đó có một Phó Chủ tịch xã chỉ huy và tăng cường thêm 2 cán bộ Hạt kiểm lâm để tổ chức kiểm tra, xử lý các hoạt động khai thác trái phép.

UBND xã Việt Hưng còn ra nghị quyết chuyên đề yêu cầu các cán bộ xã có người thân (vợ chồng, anh em, con cháu) tham gia khai thác than trái phép, nếu bị phát hiện UBND xã sẽ chuyển công tác, buộc thôi việc tại xã. Trước mắt xã Việt Hưng cũng đã tiến hành tập trung lực lượng triệt phá một số là than thổ phỉ ở khu vực trọng tâm, trọng điểm; hoàn chỉnh hồ sơ, đề nghị xử lý nghiêm khắc với các đối tượng cố tình vi phạm.

Dư luận đồng tình với quyết tâm cao của TP Hạ Long. Tuy nhiên, để ngăn chặn có hiệu quả tình trạng khai thác than trái phép trên địa bàn, thì việc lựa chọn các doanh nghiệp, đơn vị có năng lực quản lý và khai thác vào nền nếp là cần thiết, vừa mang tính bền vững, ổn định lâu dài, vừa tạo được công việc làm cho người dân trên địa bàn, vừa góp phần ổn định ANTT, bảo vệ tài nguyên, môi trường

Vũ Ninh - Minh Đông