Quả là đang có một cuộc tranh đấu không khoan nhượng giữa một bên là những người trân trọng bảo vệ từng mét vuông không gian xanh cho cộng đồng từ khu vực Công viên Thống Nhất với một bên là một nhóm lợi ích mang màu sắc thuần tuý của sự chiếm hữu vì mục tiêu lợi nhuận khi nuôi tham vọng xây khách sạn cao cấp ở khu có không gian xanh cho cộng đồng - vốn đang ngày càng hiếm đi ở mảnh đất ngàn năm văn hiến này.

Tham vọng sở hữu tầm bao quát của không gian xanh bên khu đất vàng Công viên Thống Nhất không ai khác là: chủ đầu tư là Tổng Công ty Du lịch Hà Nội liên doanh với Tập đoàn Accor và SIH Investment Ltd và dĩ nhiên, cho cả những lợi ích kèm theo đó, cùng với ai đó đứng sau hậu thuẫn, đang muốn "thua đủ" cùng với dự án này.

Khách sạn 4 sao đang thi công trong một phần diện tích của công viên Thống Nhất.

Gọi đây là cuộc tranh đấu ma-ra-tông cũng không có gì quá bởi  dự án tạm gọi là "khách sạn công viên" này có tiền sử manh nha xúc tiến từ năm 1989. Sự triển khai không suôn sẻ dự án này chung qui cũng chỉ bởi nó ở vị trí quá "nhạy cảm" bởi Công viên Thống Nhất, đã bị dư luận phản ứng quyết liệt.

Trong quá khứ, dự án này từng bị Thủ tướng Chính phủ khi đó là đồng chí Võ Văn Kiệt có văn bản vào ngày 12/6/1996, yêu cầu tạm ngừng các công việc xây dựng khách sạn của UBND thành phố Hà Nội, vì trong đó có 9.150 m2 đất thuộc công viên và xử lý theo hướng chọn khu vực đất khác rời ra khỏi nội thành để liên doanh tiếp tục triển khai công việc.

Mọi việc những tưởng sẽ đi vào quên lãng bởi dự án không thể triển khai vì những nguyên do chính đáng thì đột ngột vào những ngày giữa năm 2008, dự án "khách sạn công viên" đột ngột… khởi công.

Dư luận lại bùng lên, và nhiều cứ liệu đã được báo giới công bố: Mảnh đất mà  dự án "khách sạn công viên" đang khởi công, năm 1998, tại quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội đến 2020 của Thủ tướng định hướng khu đất này thuộc Công viên Thống Nhất.

Trong bản đồ quy hoạch Thủ đô công bố ngày 10/10/2001, vị trí xây khách sạn được tô màu xanh-theo qui ước đó là đất công viên. Ở một phía khác, không một viện dẫn nào không được tung ra để bảo vệ quan điểm xúc tiến dự án, bất chấp phản ứng của dư luận.

Đáng chú ý là luận điểm của ông Nguyễn Văn Thịnh - Phó Chánh văn phòng UBND thành phố Hà Nội đưa ra tại một cuộc họp báo: Hà Nội tiếp tục cho thực hiện dự án khách sạn SAS vì cam kết quốc tế đã ký với phía Thụy Điển và việc thực hiện dự án mang tính chất ân nghĩa, lúc khó khăn họ đã vào với chúng ta.

Luận điểm "ân nghĩa" của ông Thịnh đã không còn trụ vững khi Đại sứ Thụy Điển vào chiều 26/2/2009 đã có hồi âm bằng một công văn trả lời UBND thành phố Hà Nội. Theo đó, trong công văn phía Thụy Điển xác nhận họ không còn liên quan gì đến dự án khách sạn Novotel on the Park.

Sự biến thiên của  20 năm qua, kể từ năm 1989 khi dự án được manh nha triển khai để rồi bị đình hoãn và gần đây lại đột ngột khởi công khiến cho dự án đã bị thay tên đổi chủ, và dĩ nhiên nó đã khác đi rất nhiều so với thuở ban đầu.

Đã có những tín hiệu phát đi từ Chính phủ - thông qua ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng, hôm 24/2/2009: "Cần làm rõ việc xây dựng khách sạn tại vị trí trên có phù hợp với quy hoạch xây dựng đã được duyệt và quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đang được nghiên cứu hay không".

Đó còn là  tín hiệu phát đi từ Ban Thường vụ Thành uỷ thành phố Hà Nội với sự chủ trì và kết luận hội nghị của Bí thư Thành uỷ Phạm Quang Nghị: "Ban Cán sự Đảng UBND thành phố cần có kế hoạch đầu tư cải tạo, nâng cấp đồng bộ các công viên của thành phố, trong đó có Công viên Thống Nhất; huy động sự tham gia của các nguồn lực xã hội hóa; tăng cường công tác quản lý, triệt để chống lấn chiếm và sử dụng đất sai mục đích".

Dĩ nhiên, còn là ý kiến của kiến trúc sư Nguyễn Thế Thảo - Chủ tịch UBND TP Hà Nội: "Thành phố đã và đang quan tâm lắng nghe các ý kiến nhiều chiều. Hiện nay, Thành ủy, UBND thành phố đang tập trung chỉ đạo quy hoạch Công viên Thống Nhất một cách đồng bộ và xem xét giải quyết những vấn đề liên quan đến việc xây dựng khách sạn SAS một cách hiệu quả nhất"…

Nhiều năm trước, khi Hà Nội được khởi động bởi một bộ máy nhân sự đánh dấu bằng một nhiệm kỳ mới, bằng sự hiện diện của Bí thư Thành uỷ Phạm Quang Nghị, rồi mới đây là Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội - kiến trúc sư Nguyễn Thế Thảo.

Bao giờ cũng thế, người dân vốn rất kỳ vọng vào những đổi thay, như Hà Nội từng có những đổi thay từ những lớp cha anh trước đó. Sự kỳ vọng của người dân Hà Nội là có cơ sở khi những tầng nhà sai phép hoặc quá phép ở Trúc Bạch, Đào Duy Anh, Nguyễn Chí Thanh lập tức phải tháo gỡ để đi vào khuôn phép; những quán ăn nhà hàng xâu xé quanh Công viên Thủ Lệ chấp nhận bị giải toả; vườn hoa mọc lên thay vì xây cao ốc bên Nhà hát Lớn; gần đây là dự án Trung tâm thương mại tại chợ 19-12 đã phải lùi bước bởi sự trân trọng di sản quá khứ của cha ông v.v… Còn lần này, với dự án xây "khách sạn công viên" có tên Novotel on the Park thì sao?

Với  mỗi công dân Thủ đô cũng như với tất cả con dân ở nước Việt yêu mến mảnh đất ngàn năm văn hiến - chúng ta vẫn có thể cho mình cái quyền được tin, được tiếp tục kỳ vọng vào sự tất yếu thắng thế cho những ai chuộng lẽ phải, biết vì sự an lành cho mảnh đất ngàn năm văn vật vốn rất linh thiêng và ứng nghiệm này

Nguyễn Đông Phong