Theo kết quả điều tra, nghiên cứu gần đây nhất của Viện Tài nguyên Môi trường biển, vùng nước Vịnh Hạ Long và Bái Tử Long có mức độ ô nhiễm dầu khá cao. Bằng mắt thường có thể thấy tại Cảng tàu du lịch Bãi Cháy, khu vực Cửa Lục, khu vực tàu thuyền ngư dân neo đậu thường xuyên có váng dầu nổi loang trên mặt nước khắp nơi. Và nếu đo đạc bằng máy móc kỹ thuật thì hàm lượng dầu trong nước biển từ 1 đến 1,73 mg/l, tức gấp 18 lần TCVN cho phép.

Theo thống kê của Sở Giao thông - Vận tải Quảng Ninh, hiện nay tổng số tàu du lịch đang hoạt động trên Vịnh là 520 chiếc, trong đó có 187 tàu lưu trú. Dù đã rất nhiều lần chấn chỉnh nhưng hầu hết chỉ tập trung vào lĩnh vực quản lý phương tiện, điều phối trật tự trong khai thác kinh doanh là chính. Trong khi đó, các báo cáo quan trắc trong nước và quốc tế đều ghi nhận rằng, tác nhân chính gây ô nhiễm môi trường nước mặt Vịnh Hạ Long chính là tàu du lịch.

Thực ra, mục tiêu giữ sach môi trường vịnh Hạ Long luôn được chính quyền Quảng Ninh quan tâm. Đã có nhiều phương án, quy định, quy trình được đề ra. Chẳng hạn, ngành than đã tự cấm các tàu chở than không được hoạt động trong vùng vịnh. Tiếp đó, Ban quản lý vịnh Hạ cũng đã thành lập Đội thanh tra xử lý môi trường. Mới đây nhất, Tổ chức JICA Nhật Bản và Đại học Quốc Gia Hà Nội đã phối hợp với Công ty TNHH Vận chuyển khách Bài Thơ thực hiện thử nghiệm thành công dùng dầu diesel sinh học để chạy 4 tàu du lịch hoạt động trên Vịnh Hạ Long.

Chưa hết, cách đây không lâu, Sở GT-VT đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng phương án thu gom, xử lý nước thải nhiễm dầu đối với các tàu, thuyền du lịch đang hoạt động trên Vịnh Hạ Long. Theo đó, các tàu sẽ phải gắn thêm bộ phận bơm, tích chứa lắng lọc nước thải nhiễm dầu, sau đó sẽ giao cho một đơn vị đứng ra tổ chức thu gom, xử lý nước thải lẫn dầu theo đúng quy chuẩn môi trường.

Tuy nhiên, tất cả các phương án nêu trên dù rất khả thi nhưngchỉ dừng lại ở mức thí điểm, nghiên cứu, đề xuất mà thôi, trong khi đó, Vịnh Hạ Long vẫn phải từng ngày gánh chịu ô nhiễm theo tỷ lệ gia tăng tương ứng với tốc độ khai thác biển, bùng nổ phương tiện hoạt động. Cái cần nhất hiện nay là phải có những quyết định mang tính pháp lý của UBND tỉnh, các Bộ ngành liên quan bắt buộc chủ thể kinh doanh vận chuyển du lịch bằng tàu phải tuân thủ điều kiện đảm bảo vệ sinh môi trường. Đừng để du khách quay lưng vì Vịnh bẩn mới làm thì cái mất sẽ rất lớn, cái được chẳng đáng là bao

Lê Minh Triết