Lâu nay, phụ huynh đưa con đi tiêm phòng hầu hết đều đặt niềm tin vào y đức của người thầy thuốc, nên việc giám sát chất lượng vaccine, hạn sử dụng cũng như định lượng không ai chú ý lắm. Khi sự việc bắt quả tang y tá tiêm thiếu liều vaccine bị phanh phui, dư luận mới dấy lên vấn đề, lâu nay khâu giám sát quy trình tiêm chủng đã bị buông lỏng.

Ngành Y tế Hà Nội liệu có giám sát được quy trình tiêm chủng tại 577 điểm tiêm chủng tại các xã, phường, quận huyện hay không? Sau vụ phát hiện động trời này, ý thức giám sát của phụ huynh và cơ chế giám sát của ngành Y tế tại các điểm tiêm chủng như thế nào?

Thay đổi ở phòng tiêm sau vụ việc bị phát hiện

Sáng 11/5, đưa con từ Hà Đông ra phòng tiêm của Trung tâm Y tế dự phòng ở 70 Nguyễn Chí Thanh, chị Nguyễn Thị Thịnh cho biết: “Đúng là có sự cố vừa rồi nên hôm nay ở đây khác hẳn. Họ hút vaccine trước mặt mình, rồi trả hộp thuốc (vỏ hộp - PV) cho mình nên cũng yên tâm hơn. Chuyện này trước đây không có”.

Dỗ con đang khóc ngằn ngặt từ phòng tiêm bước ra, một phụ huynh cầm vỏ hộp vaccine cho biết: “Trước giờ không có chuyện này, họ đưa vỏ hộp vaccine tiêm cho con mình đây này”. “Thế anh có giám sát xem y tá có tiêm đủ định lượng không?”- tôi hỏi. “Mình cũng nhìn, thấy họ hút ra nhưng cũng không để ý xem hết hẳn chưa vì con khóc quá”- phụ huynh này trả lời.

Gần trưa, chúng tôi trở lại phòng tiêm chủng ở 50C Hàng Bài thì thấy vẫn còn rất đông trẻ chờ tiêm. Ngay ở phòng tiêm có dán tấm giấy yêu cầu phụ khi cho con tiêm phải xem kỹ nguồn gốc, hạn sử dụng của vaccine và giám sát định lượng.

Quan sát kỹ, chúng tôi thấy sau khi hút vaccine vào bơm tiêm, y tá đều giơ lên trước mặt cho phụ huynh xem. Hộp vaccine được trả cho khách, còn lọ đã hết thì bỏ vào túi nilon màu đen. Cô y tá giải thích: “Chúng tôi phải lưu lại sau 14 ngày để theo dõi”.

Chị Phạm Thị Bích, ở khu tập thể Nguyễn Công Trứ cho biết: “Tôi cho con tiêm ở đây mấy lần, nhưng chưa lần nào y tá cho xem định lượng như lần này. Chắc sau vụ ăn bớt vaccine, ở đây đã thay đổi”.

Đa số phụ huynh đều có chung nhận xét, trước khi cho con đi tiêm họ đều lo lắng, nhưng thấy sự thay đổi ở phòng tiêm này nên họ cảm thấy thoải mái và có phần nào yên tâm hơn. “Tại sao từ trước tới nay không làm như vậy, vừa công khai, minh bạch để khách hàng yên tâm?”- anh Phan Hoài Nam, ở phường Nguyễn Du nêu ý kiến.

Theo quy định, sau khi tiêm, trẻ phải được theo dõi trong vòng 30 phút. Nhưng chứng kiến ở 2 phòng tiêm chủng lớn nhất của Hà Nội, chúng tôi không thấy y tá dặn phụ huynh phải ở lại theo dõi.

Hầu hết tiêm xong, phụ huynh đều cho trẻ về nhà. “Có chỗ đâu mà ngồi ở đây chờ”- một phụ huynh cho con tiêm ở 70 Nguyễn Chí Thanh trả lời.

Phụ huynh đưa con đi tiêm chủng ở 50C Hàng Bài sáng 11/5 đã được y tá cho xem đủ liều vaccine trước khi tiêm.

Cơ chế giám sát: Cần thực hiện nghiêm ngặt

Chỉ sau khi vụ việc bớt vaccine cho trẻ được làm rõ, tại các phòng tiêm chủng của Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội mới có thay đổi để theo đúng quy trình. Đó mới là các điểm tiêm chủng lớn, Hà Nội còn có 577 điểm tiêm chủng tại các xã, phường thì ai giám sát?

Nhiều năm nay, điểm tiêm chủng của Trung tâm Y tế quận Ba Đình tại 25 Nguyễn Chí Thanh đã thực hiện việc cho khách hàng kiểm tra thuốc trước khi tiêm, tiêm xong thì trả lại vỏ hộp. Nhưng cũng giống như hầu hết các điểm khác, việc hút vaccine vào bơm tiêm thì không thực hiện ngay trước mặt khách. Hầu hết các bậc phụ huynh cho con đi tiêm đều không giám sát được vaccine khi hút vào bơm tiêm có đủ liều không.

Ở Trạm y tế các xã, phường cũng vậy, phụ huynh chỉ biết đặt niềm tin vào y đức người thầy thuốc. Trong khi đó, cơ chế giám sát ở các phòng tiêm chủng của ngành Y tế cũng chỉ “cưỡi ngựa xem hoa”. Mỗi tháng Hà Nội tiêm chủng cho khoảng 40 nghìn đối tượng.

Theo ông Nguyễn Việt Cường, Chánh Thanh tra Sở Y tế Hà Nội thì thanh tra Sở vẫn thanh, kiểm tra ở các phòng tiêm nhưng chưa phát hiện sai phạm. Sau vụ việc vừa qua, ngành Y tế sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát. “Cái chính là Trung tâm y tế các quận, huyện phải thường xuyên đôn đốc kiểm tra, giám sát”- ông Cường nói.

Một năm kiểm tra được vài lần, có nơi vài năm không quay lại nên việc giám sát nguồn gốc vaccine, giá thành, quy trình tiêm chủng vẫn còn lỏng lẻo.

Tiêm vaccine hết date cho trẻ, tiêm thiếu định lượng, tử vong sau khi tiêm… đã từng xảy ra. Trẻ em là tương lai của đất nước, chủng ngừa từ khi mới chào đời giúp trẻ phòng ngừa được nhiều bệnh tật. Sức khỏe của trẻ phải được đặt lên hàng đầu, việc ăn gian vaccine của trẻ là điều không thể chấp nhận được.

Có rất nhiều câu hỏi, sự hoài nghi xen lẫn bức xúc của dư luận đặt ra về sự việc rút bớt vaccine. Tại sao một việc đơn giản là cho phụ huynh xem liều vaccine sau khi hút vào bơm tiêm; xem nhà sản xuất, hạn sử dụng và trả vỏ vaccine… lại không làm được từ trước đó? Nếu làm đủ quy trình này thì đâu có xảy ra cơ sự. Và việc “chữa” của Trung tâm Y tế dự phòng cũng như việc giám sát ở các phòng tiêm của ngành Y tế liệu có là muộn?

Để bảo vệ sức khỏe cho con em mình, phụ huynh phải tự mình là người giám sát, yêu cầu nhân viên y tế phải thực hiện đúng quy trình nếu làm sai, khi phát hiện sai phạm hãy gọi điện đến đường dây nóng của Thanh tra Sở Y tế Hà Nội theo số 04.37333071

Trần Hằng