Tại kỳ họp giữa tháng 12/2009, HĐND thành phố đã thông qua Nghị quyết về việc tiếp tục vận động thực hiện nếp sống văn minh đô thị trên địa bàn. Theo đó, toàn thành phố sẽ tập trung thực hiện chủ đề "Năm 2010 - Năm thực hiện nếp sống văn minh - mỹ quan đô thị" với 4 nội dung chính: Chấp hành luật  pháp về TTATGT; giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường; giao tiếp - ứng xử văn minh nơi công cộng và xây dựng mỹ quan đô thị, làm xanh - sạch đẹp đường phố. Các cấp chính quyền thành phố sẽ tập trung vận động người dân không thực hiện 6 hành vi như chạy xe trên vỉa hè, dừng xe không đúng vạch sơn quy định…

Tuy nhiên, trước thực trạng rào chắn đào đường còn tiếp tục kéo dài; kẹt xe khu vực nội thành ngày càng trầm trọng, thành phố cần tiến hành đồng bộ nhiều biện pháp mới đạt được mục đích.

Dân chạy xe trên vỉa hè thành "thói quen"

Cho đến thời điểm này, ngoài khoảng 130 điểm có nguy cơ kẹt xe cao mà thành phố đã ấn định trước đây, trên địa bàn tiếp tục có gần 200 vị trí rào chắn chiếm dụng mặt đường: Đây cũng chính là những "điểm đen" về ùn tắc giao thông. Đường nhỏ, hệ thống cống thoát nước lớn, việc phải rào chắn, đào gần hết diện tích mặt đường đã dẫn tới tình trạng nhiều người chạy xe gắn máy trên vỉa hè đã trở thành thói quen thường ngày.

Một vụ kẹt xe trên đường nội thành. Ảnh: Đ.T..

Để giải quyết tình trạng ách tắc giao thông tại những đoạn đường hẹp bị rào chắn, Sở GTVT đã buộc phải cho phép hạ gờ vỉa hè để người dân lưu thông tạm trong quá trình thi công của nhà thầu. Việc làm bất đắc dĩ này ngày càng tạo thêm thói quen chạy xe trên vỉa hè của nhiều người dân.

Vì vậy, ngay cả với những tuyến vỉa hè không được phép chạy xe, khi xảy ra ùn tắc giao thông, người đi đường đồng loạt cho xe chạy trên vỉa hè, các lực lượng chức năng làm nhiệm vụ đảm bảo an toàn giao thông, giữ gìn trật tự đô thị đành bất lực đứng… nhìn. Trước hiện tượng này, một cán bộ CSGT nhận xét: "Có phạt cũng không xuể mà nếu dừng phương tiện lại để xử phạt sẽ gây ách tắc giao thông ngay". Như vậy, khi "vấn nạn" kẹt xe các tuyến đường nội thành còn chưa được giải quyết một cách cơ bản, việc vận động người dân chấp hành Luật Giao thông, không chạy xe trên vỉa hè là khó khả thi.

Tiến độ thi công công trình giao thông còn chậm

Hầu hết mặt đường nội thành đã bị đào xới để lắp đặt hệ thống cống thoát nước đều bị sụp lún, biến dạng. Theo ông Lê Hồng Việt, Phó chánh Thanh tra Sở GTVT, trong năm 2009, ngoài việc nhắc nhở, xử phạt hàng ngàn trường hợp đơn vị thi công vi phạm lỗi không tái lập mặt đường ngay khi tháo dỡ rào chắn; tái lập nhưng không đảm bảo an toàn, Thanh tra GTVT còn đình chỉ thi công đối với 31 trường hợp.

Tuy "siết" như vậy, song ở khía cạnh nào đó các cơ quan quản lý vẫn phải "lỏng tay" để đảm bảo tiến độ thi công các công trình trọng điểm. Và như vậy, hàng triệu người dân thành phố phải chịu thiệt thòi trước cảnh vài chục nhà thầu, đơn vị thi công chiếm dụng mặt đường, phá hỏng đường.

Đường phố xuống cấp sau khi bị đào, phương tiện phải ồ ạt lưu thông trên vỉa hè càng khiến nhiều hè đường bị hư hỏng nặng. Trong khi đó, việc sửa chữa, làm mới vỉa hè thuộc trách nhiệm của các quận, huyện nên địa phương nào có kinh phí thì làm; nơi nào chưa bố trí được vốn đành phải chấp nhận trước hiện tượng vỉa hè đồng loạt xuống cấp, hư hỏng.

Nhất là trước cảnh hễ rào chắn dịch chuyển đến đâu, vỉa hè 2 bên tan nát đến đó. Cộng với tình trạng buôn bán kinh doanh, giữ xe, dừng đậu xe… lấn chiếm lòng lề đường chưa thể sắp xếp, "dẹp" hết. Điều này khiến ngay cả những tuyến đường được xếp là đường mẫu, đường trọng điểm của thành phố như đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Hai Bà Trưng, Nguyễn Văn Trỗi… cũng trở nên nhếch nhác.

Đường phố, vỉa hè là một phần quan trọng của bộ mặt mỹ quan đô thị, khi đường chưa thông, hè chưa thoáng thì mục tiêu xây dựng "Mỹ quan đô thị" khó thành hiện thực,  nên chăng, TP HCM cần nhanh chóng giải quyết bắt đầu từ vấn nạn này

Đức Thắng