khu tái định cư Nam Trung Yên ngổn ngang sai phạm.
Hạ tầng kỹ thuật - đền bù sai gây thiệt hại nhiều tỉ đồng

Sau gần một năm tiến hành thanh tra, Thanh tra Chính phủ vừa hoàn tất Kết luận thanh tra dự án đầu tư xây dựng khu tái định cư Nam Trung Yên (dự án ĐTXD khu TĐC Nam Trung Yên). Đây là 1 trong 7 dự án thành phần của dự án phát triển hạ tầng giao thông đô thị TP Hà Nội.

Dự án này gồm có hai phần: phần hạ tầng kỹ thuật do Ban quản lý các công trình trọng điểm phát triển đô thị Hà Nội (MPMU) làm chủ đầu tư; phần nhà ở và các công trình hạ tầng xã hội thiết yếu - giai đoạn I, do Tổng Công ty Đầu tư phát triển nhà Hà Nội (Handinco) làm chủ đầu tư. Tổng mức đầu tư dự án là gần 1.900 tỷ đồng, quy mô diện tích hơn 563 ngàn m2.

Theo dự kiến thì phần hạ tầng kỹ thuật cũng như phần nhà ở và hạ tầng xã hội thiết yếu phải được hoàn thành vào năm 2004 và 2005. Tuy nhiên cho đến thời điểm hiện tại, hai phần hạng mục này vẫn chưa hoàn tất. Triển khai từ năm 2001 đến ngày 30/8/2007 dự án này mới hoàn thành giải phóng mặt bằng và xây dựng được 8 tòa nhà cao tầng, cơ sở hạ tầng phục vụ di dân tái định cư giải phóng mặt bằng đường vành đai I đoạn Kim Liên - Ô Chợ Dừa.

Kết luận của Thanh tra Chính phủ đối với phần đầu tư hạ tầng kỹ thuật cho thấy: công tác đền bù giải phóng mặt bằng đã không tuân thủ đầy đủ các quy định về bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, dẫn đến đền bù không đúng đối tượng cho 2 HTX kinh doanh tổng hợp và Dịch vụ nông nghiệp Hợp Nhất  (phường Yên Hòa) và Trung Hòa (phường Trung Hòa) quận Cầu Giấy với số tiền hơn 12,5 tỷ đồng. Việc bố trí tái định cư tại KĐT Nam Trung Yên cũng có sai phạm. Cụ thể có ba hộ gia đình sau khi bị thu hồi diện tích đất còn lại lớn hơn hạn mức diện tích đất ở của thành phố nhưng vẫn được bố trí 5 căn hộ tái định cư…

Bên cạnh đó, MPMU không nghiêm túc thực hiện đúng các điều kiện hợp đồng tư vấn trong việc chuyển giao công nghệ, mua sắm trang thiết bị, gây lãng phí kinh phí đào tạo, tăng giá thành công trình, thanh toán không đúng cho phía tư vấn các khoản như về đào tạo hơn 1 tỷ đồng. Mua sắm trang thiết bị hơn 440 triệu đồng.

Báo cáo không đúng để UBND TP Hà Nội chi trùng số tiền hơn 105 triệu đồng cho đoàn đào tạo số 2 (trên thực tế số tiền này đã được MPMU trả cho đối tác tư vấn). Tính toán không chính xác làm tăng tổng dự toán dẫn đến tăng giá gói thầu làm lợi cho nhà thầu hơn 13 tỷ đồng. Tuy các hợp đồng chưa được quyết toán, số tiền thanh toán mới đạt 26% giá trị hợp đồng, nhưng những vi phạm về kinh tế nêu trên là rất lớn, nếu không được đoàn thanh tra phát hiện kịp sẽ gây thất thoát cho Nhà nước.

Khu tái định cư 1.900 tỷ đồng đang như một "ốc đảo"?

Được đầu tư xây dựng với tổng kinh phí gần 1.900 tỷ đồng, tuy nhiên điều mà người dân tại khu TĐC Nam Trung Yên bức xúc là mặc dù đã dọn về đây sinh sống nhiều tháng nay, nhưng đến nay khu TĐC này vẫn ngổn ngang, thiếu thốn đủ các dịch vụ cơ sở hạ tầng xã hội chẳng khác nào một "ốc đảo".

Đến nay tổng mức đầu tư của dự án đã qua hai lần điều chỉnh từ hơn 1.079 tỷ lên đến hơn 1.461 tỷ tăng hơn 382 tỷ đồng so với ban đầu. Công tác lập, phê duyệt mang đầy tính cục bộ, đến nay BCNCKT của dự án mới chỉ được phê duyệt phần xây dựng nhà ở cao tầng cho tái định cư, phần còn lại bao gồm phần cơ sở hạ tầng xã hội thiết yếu như: trường học, trạm y tế, trụ sở UBND phường... và phần cơ sở hạ tầng xã hội có khả năng thu hồi vốn như: siêu thị, khách sạn, bến xe... chưa có phê duyệt tổng thể.

Chính vì vậy hiện nay các hộ thuộc diện tái định cư về sinh sống nhưng hạ tầng kỹ thuật xã hội chưa hoàn chỉnh, làm ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân và tạo ra dư luận không tốt trong xã hội.

Liên quan đến việc lập, thẩm định thiết kế, tổng dự toán cho thấy, để triển khai dự án, Handinco đã ủy quyền cho Ban quản lý Nam Trung Yên ký 3 hợp đồng với Công ty Tư vấn - Đầu tư xây dựng phát triển nhà Hà Nội (Hacid) lập thiết kế, dự toán.

Kiểm tra hồ sơ thiết kế cho thấy bản vẽ của một số hạng mục còn chưa chính xác, không đầy đủ chi tiết, không rõ ràng, phải chỉnh sửa nhiều lần, gây khó khăn cho công tác thi công. Thậm chí, có những bản vẽ thiết kế không triển khai thực hiện được khi thi công.

Về nội dung này, Thanh tra Chính phủ đã khẳng định: chất lượng thiết kế kỹ thuật, tổng dự toán rất kém, nguyên nhân do năng lực chuyên môn của Công ty tư vấn thiết kế không đáp ứng được yêu cầu về quy mô và tính chất của công trình, công tác thẩm định sai nguyên tắc, vi phạm các quy định của Nhà nước.

Quá trình triển khai thi công xây lắp qua thanh tra cũng đã phát hiện trường hợp "bán thầu". Cụ thể đối với nhà B11A Công ty 21 (đơn vị trực thuộc Handinco) mặc dù chỉ có nguồn vốn chủ sở hữu là 10 tỷ đồng, nhưng vẫn được Tổng công ty mẹ ưu ái ký hợp đồng giao việc nhận xây lắp phần móng và xây lắp phần thân nhà chung cư B11A. Trị giá hai hợp đồng trên là hơn 36 tỷ đồng.

Do chưa đủ năng lực thực hiện thi công nhà B11A nên Công ty 21 đã ký hợp đồng "bán thầu" toàn bộ phần việc trên cho một đơn vị khác để hưởng chênh lệch hơn 1,1 tỷ đồng. Đối với nhà B11C, Handinco và Ban quản lý Nam Trung Yên đã ký hợp đồng giao cho 3 đơn vị thi công, tuy nhiên do các đơn vị này không đủ năng lực thi công nên thời gian thi công chậm so với kế hoạch 17 tháng.

Kết quả thanh tra cũng đã phát hiện việc nghiệm thu thanh toán không đúng hơn 5,1 tỷ đồng (tiền chênh lệch giá thép Thái Nguyên theo dự toán được duyệt và giá thép liên doanh theo biên bản nghiệm thu). Nghiệm thu khối lượng thép, bê tông thương phẩm, đá, cát san nền không đúng hơn 1,4 tỷ đồng. Cũng theo Thanh tra Chính phủ thì nhà B3 và B11 đã nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng đến nay đã hơn 1 năm, nhưng Ban quản lý Nam Trung Yên và các đơn vị thi công chưa làm quyết toán là vi phạm Luật Xây dựng.

Từ kết luận Thanh tra, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị các cơ quan chức năng tiến hành kiểm điểm, xử lý trách nhiệm trong việc để xảy ra sai phạm

Nhóm phóng viên điều tra