Hà Tĩnh là tỉnh có hệ thống sông ngòi, hồ đập chằng chịt với trên 500km sông, 118km kênh nhà Lê, 200 hồ đập thủy lợi lớn nhỏ, rất thuận lợi cho phát triển giao thông đường thủy, nhất là đối với các loại thuyền gia dụng.

Ngoài 88 chiếc đò ngang và một số thuyền được sử dụng đi lại sản xuất theo mùa vụ thì phần lớn số thuyền gia dụng còn lại ở Hà Tĩnh chuyên hoạt động trên các hồ đập có diện tích rộng, nước sâu - nơi từng xảy ra rất nhiều vụ tai nạn thương tâm làm chết cùng lúc hàng chục người.

Hầu hết số thuyền gia dụng này do nhân dân tự phát mua sắm, hoặc tự đóng lấy để phục vụ nhu cầu đi lại của gia đình hay một xóm, một khu dân cư phục vụ sản xuất, làm ăn hàng ngày và cũng chưa được đưa vào quản lý.

Thực tế, khi mà số thuyền gia dụng tự phát gia tăng, lại thiếu sự quản lý của chính quyền cơ sở thì số vụ tai nạn do loại thuyền này gây ra ngày một thêm nghiêm trọng. Trong hơn 10 năm qua, trên các hồ đập, sông ngòi ở Hà Tĩnh đã xảy ra 34 vụ tai nạn do đắm thuyền gia dụng, làm chết 165 người, thiệt hại tài sản trên 375 triệu đồng. Trên thực tế, số người chết và thiệt hại tài sản khả năng còn cao hơn con số này, do chủ thuyền và chính quyền sở tại tự giải quyết sau vụ việc xảy ra và không khai báo lên.

Đáng chú ý là các vụ tai nạn đắm thuyền xảy ra trên các hồ đập lớn. Ví dụ như vụ tai nạn xảy ra trên hồ sông Rác thuộc huyện Kỳ Anh, do chủ thuyền Võ Thành Dy ở xã Kỳ Phong điều khiển bị đắm làm chết một lúc 30 người. Vụ tai nạn xảy ra trên hồ Khe Thờ -  Trại Tiểu thuộc huyện Can Lộc do chủ thuyền Nguyễn Văn Lĩnh điều khiển bị đắm làm chết 11 người. Vụ tai nạn xảy ra tại hồ Kim Sơn thuộc huyện Kỳ Anh do chủ thuyền Nguyễn Văn Hợp điều khiển bị đắm làm chết 5 người...

Nguyên nhân gây ra các vụ đắm thuyền thì có nhiều, nhưng cơ bản như đánh giá của cơ quan chức năng là do chủ thuyền không chấp hành Luật Giao thông đường thủy - kỹ thuật điều khiển và phương tiện thiếu đảm bảo an toàn. Đã thế, người điều khiển phương tiện gia dụng không có lấy một mảnh bằng cấp, chứng chỉ nào về chuyên môn.

Theo Nghị định 40/CP của Chính phủ thì người điều khiển phương tiện gia dụng phải được học Luật Giao thông đường thủy và phải được cấp chứng chỉ mới được điều khiển, thế nhưng ở Hà Tĩnh hầu hết số thuyền gia dụng lâu nay đang lưu hành chưa được cấp nào đứng ra quản lý, kiểm tra tiêu chuẩn kĩ thuật chất lượng. Thuyền gia dụng cứ thế bung ra trôi nổi trên sông suối, hồ đập, chủ thuyền tự chèo lái, tự điều khiển phương tiện chở người, chở hàng khi có cơ hội.

Điều đáng lo ngại là không ít thuyền gia dụng hoạt động trên các hồ đập lớn đã vô tình tiếp tay chở "đội quân rìu búa" ngày ngày đi phá rừng, biến thảm thực vật quanh các vùng này thành đất trống đồi trọc.

Còn nữa, không ít lần chúng tôi được chứng kiến cảnh thuyền gia dụng giữa dòng sâu nước cả chỉ do trẻ em hay người già điều khiển, bất chấp cả hiểm nguy rình rập. Trên thuyền, không có bất cứ một loại phương tiện cứu hộ, cứu sinh nào. Đây là một thực tế rất đáng lo ngại ở nhiều khu vực hồ đập của Hà Tĩnh.

Việc người già, trẻ em, kể cả người không biết chữ, kém về sức khỏe vẫn điều khiển thuyền gia dụng nhưng chẳng bị nhắc nhở, xử lý cũng tạo ra tâm lý coi thường an toàn, mạng sống của hành khách. Có những vụ đắm thuyền gia dụng làm chết 2 - 3 người trong một gia đình cùng một lúc. Tai nạn từ thuyền gia dụng đang là nỗi lo của không ít người dân nơi đây.

Những năm qua, Phòng CSGT đường thủy nội địa Công an Hà Tĩnh đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng Thanh tra giao thông, Sở GTVT triển khai nhiều giải pháp hữu hiệu nhằm hạn chế, ngăn chặn TNGT đường thủy. Dọc 2 bên các tuyến sông lớn, ven hồ đập tập trung dân cư có nhiều thuyền gia dụng, lực lượng Công an đã tổ chức hàng chục lượt cán bộ, huy động xuồng, loa máy, tuyên truyền Nghị định 40/CP của Chính phủ và luật lệ bảo đảm ATGT đường thủy.

Một số vùng tập trung đông dân cư, sống bằng nghề sông nước, đã phối hợp tổ chức họp dân để phổ biến Nghị định của Chính phủ và mở lớp học tập Luật Giao thông cho những người điều khiển phương tiện gia dụng. Qua 3 đợt tập trung đã có trên 300 người tham gia học, trong đó có một số đã được cấp chứng chỉ lái thuyền.

Gắn với tuyên truyền, lực lượng phối hợp giữa Cảnh sát và Thanh tra giao thông Hà Tĩnh cũng thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm tra việc chấp hành Luật Giao thông, nhắc nhở tàu thuyền đi đúng luồng đường quy định. Nhiều trường hợp vi phạm đã bị lực lượng này kiên quyết xử lý mà tiêu biểu là đã đề nghị truy tố 4 vụ đắm thuyền gây chết người, xử phạt nhiều trường hợp thuyền lưu hành không mang theo các loại phương tiện cứu sinh, cứu hộ.

Các biện pháp cứng rắn đã phần nào có tác dụng song nỗi lo về TNGT vùng sông hồ vẫn đang là vấn đề hết sức nhức nhối, cần sự vào cuộc của các ban, ngành và toàn dân chứ không chỉ riêng mỗi lực lượng Công an

Đình Long