Giáo sư Trần Quốc Vượng sinh ngày 12/12/1934 ở Kinh Môn, Hải Dương. Năm 1956, ông tốt nghiệp thủ khoa cử nhân Sử - Địa Trường Đại học Văn khoa Hà Nội, được giữ lại làm cán bộ giảng dạy Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội).

Ông đảm nhiệm nhiều chức vụ như: Chủ nhiệm bộ môn Khảo cổ học, Giám đốc Trung tâm Liên văn hóa Đại học Tổng hợp; Trưởng môn Văn hóa học, Đại học Quốc gia Hà Nội. Từ năm 1989, ông đảm nhiệm chức vụ Phó Tổng thư ký Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam,  Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nghề truyền thống Việt Nam; Tổng Thư ký Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội từ năm 1976 và còn là Chủ tịch đầu tiên Hội Sử học Hà Nội. Năm 1980, ông được phong hàm Giáo sư.

Giáo sư Trần Quốc Vượng đã để lại nhiều công trình khoa học, nhiều giáo trình giảng dạy đại học có chất lượng. Năm 1960, ông phiên dịch, chú giải Việt sử lược - bộ sách lịch sử vào loại xưa nhất do người Việt Nam viết còn lưu truyền được đến ngày nay. Năm 1973, ông chủ biên bộ Danh nhân Hà Nội 2 tập. Năm 1976 cùng Lê Văn Hảo, Dương Tất Từ viết Mùa xuân và phong tục Việt Nam.

Ngoài ra, ông còn biên soạn các sách giáo khoa: Cơ sở khảo cổ học, Cơ sở văn hóa học, Lịch sử Việt Nam và một số sách chuyên môn như: Theo dòng lịch sử (1995); Việt Nam, cái nhìn địa văn hóa (1998). Năm 2000, Nhà xuất bản Văn học đã in cuốn Văn hóa Việt Nam - tìm tòi và suy ngẫm của ông dày hơn 1.000 trang tập hợp các bài nghiên cứu, bài viết có giá trị khoa học của ông. Cuốn sách đã được tái bản năm 2003.

Lễ viếng Giáo sư Trần Quốc Vượng sẽ được tổ chức từ 7h - 9h30’ ngày 12/8 tại Nhà tang lễ số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội

P.V.