Trên đường vào Bản Mù chúng tôi gặp gia đình anh Giàng A Cho ở thôn Mông Xi đang gặt lúa, anh cho biết, ruộng nhà anh năm nay được mùa, từ ngày chuyển đổi cấy 2 vụ lúa, nhà A Cho đã đủ ăn, không còn thiếu đói nữa. Hộ anh Giàng A Cho chỉ là 1 trong số hơn 740 hộ dân ở Bản Mù đã có cuộc sống đổi thay, sau khi từ bỏ cây thuốc phiện, làm giàu trên chính mảnh đất của mình. Từ cây ngô, cây lúa đến chăn nuôi gia súc, lợn, gà… nhà ít, nhà nhiều, nhưng đã góp phần giúp cuộc sống của dân bản thoát nghèo, trẻ con được đến lớp với những ước mơ theo từng con chữ.

Chủ tịch xã Bản Mù - Sùng A Lù cho biết, vào những năm 90 của thế kỷ trước, Bản Mù là “thủ phủ” của cây thuốc phiện, loài hoa anh túc bạt ngàn trên các nương rẫy của bà con dân bản. Kéo theo đó, Bản Mù đối mặt với sự thiếu lương thực, nghèo đói và bệnh tật, số người nghiện không ngừng gia tăng… gây bất ổn về ANTT và đời sống của người dân ngày một khó khăn. Khi Nhà nước chủ trương xóa bỏ cây anh túc, thời điểm đó Trạm Tấu có cả nghìn ha, trong đó Bản Mù cũng không ngoại lệ.

Tuy nhiên, cho đến nay, số diện tích đó đã được chuyển đổi sang trồng cây lương thực, cây ăn quả và trồng rừng. Để có được kết quả này là nhờ sự vào cuộc của tất cả các ban, ngành, chính quyền, đến hệ thống già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng dân cư. Lời chia sẻ chân tình của Chủ tịch xã Sùng A Lù, đã cho chúng tôi thấy sự gian nan của cuộc chiến xóa bỏ cây anh túc ra khỏi đời sống của dân bản hơn 2 thập kỷ qua, quả là một bước đổi thay mới của vùng đất còn nhiều gian khó này.

Lực lượng Công an thường xuyên gặp gỡ trao đổi với dân về công tác đảm bảo ANTT.

Đại tá Thẩm Hữu Tiến, Trưởng Công an huyện Trạm Tấu cho biết, cuộc chiến xóa bỏ cây thuốc phiện ở Bản Mù nói riêng và Trạm Tấu nói chung, đến nay cơ bản là thành công, nhưng đằng sau cuộc chiến đó là sự lặng thầm của những cán bộ cắm bản, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị chính quyền các cấp. Mỗi chuyến đi tuyên truyền và phá bỏ cây anh túc là một bài học đối với các lực lượng, bởi mỗi chuyến đi cán bộ phải mang theo 20-30kg lương thực, cuốc bộ hàng tuần, hàng tháng trời đến những bản xa nhất của huyện như Bản Mù, Tà Xi Láng, Làng Nhì…

Để đến được với dân bản chỉ có đi bộ, băng rừng, vượt núi, thậm chí phải vượt qua nhiều rủi ro, bởi vách đá cheo leo, nhiều đối tượng trồng cây thuốc phiện sẵn sàng chống đối, cản đường bằng cách xếp đá trên đỉnh núi lăn xuống, đốt nương rẫy… đấy chỉ là một trong những tình huống cán bộ thường gặp phải. Vì chỉ có leo lên núi, chỉ tận tay, thì người vi phạm mới chịu phá nhổ cây. Để làm được như vậy, cán bộ phải “ba cùng” với dân, phải nghe cái lý của người Mông, nghe cái tai của người Mông, thì dân mới nghe và làm theo. Mà muốn người dân nghe thì cán bộ phải tranh thủ ý kiến của già làng, trưởng bản, người có uy tín.

Từ trung tâm xã Bản Mù phóng tầm mắt ra xa là những nương lúa của dân bản đang vào mùa thu hoạch, chủ tịch xã Sùng A Lù vui mừng nói với chúng tôi, phóng viên biết không, trước đây vấn đề nan giải nhất đối với Bản Mù nói riêng và cả huyện Trạm Tấu nói chung, là tìm cây trồng thích hợp thay thế cho cây thuốc phiện được xóa bỏ. Tuy nhiên, với lợi thế vùng cao, đất đai phì nhiêu cây lúa nương đã được người dân lựa chọn, khai hoang đất đai, mở rộng thêm nhiều loại cây trồng mới đem lại năng suất cao. Như gia đình Giàng A Giao ở bản Mông Xi với thóc, ngô đầy nhà, trâu bò có trên 10 con mỗi năm thu nhập trên 100 triệu đồng; hay gia đình Giàng A Chu, Giàng A Pua và nhiều hộ khác nữa đã từng bước ổn định về kinh tế, có thể nói là khá giả, con cái học giỏi đã trở thành gương sáng cho dân bản học tập và làm theo…

Sự đổi thay ở Bản Mù với đường giao thông bước đầu đã được cải thiện, ôtô đã vào đến trung tâm xã; điện lưới đã về được 3 thôn Khấu Ly, Mông Đơ, Mông Xi. 5 thôn còn lại của xã đường đi lại khó khăn như Tàng Ghênh; Háng Chi Mua; Giàng La Páng; Mù Cao, Păng Dê những nơi này hiện vẫn chưa có điện. Vào một ngày không xa, hy vọng dự án mở đường, mở lưới điện sẽ về đến bản, đem niềm vui nhân đôi với bà con nơi thâm sơn, cùng cốc này.

Trăn trở với vùng cao Trạm Tấu, Đại tá Thẩm Hữu Tiến cho rằng, mặc dù gặt hái được những thành công nhưng hiện nay, việc tái trồng cây thuốc phiện vẫn lác đác diễn ra ở các bản xa, giáp ranh với huyện Bắc Yên (Sơn La), giao thông đi lại khó khăn nên Trạm Tấu xác định, công tác vận động và tuyên truyền là nhiệm vụ trọng tâm và thường xuyên của các cấp ủy Đảng, chính quyền. Đặc biệt, đẩy mạnh công tác dân vận. Bởi địa bàn xa xôi, hẻo lánh, nếu không nhờ tai mắt của quần chúng, nếu người dân chưa được đả thông tư tưởng thì bản thân họ cũng sẽ không thực hiện.

Khi làm tốt công tác dân vận và có thêm tiếng nói của già làng, người có uy tín thì trận tuyến phòng chống tái trồng loài cây độc này sẽ ngày càng vững chắc.

Lưu Hiệp- Hà Ly