Tròn 18 tuổi, anh thanh niên Lê Viết Hành, trú tại xã Nghi Thuỷ, huyện Nghi Lộc (nay là thị xã Cửa Lò) tỉnh Nghệ An vào làm công nhân Xí nghiệp Đánh cá Cửa Hội. Do công tác tốt, nên một thời gian sau anh được đơn vị cử đi học nghiệp vụ hàng hải tại tỉnh Hải Dương.

Năm 1964, khi đang ngồi trên ghế nhà trường say mê học tập thì giặc Mỹ điên cuồng mang bom ra phá hoại miền Bắc. Căm thù giặc sâu sắc, anh Hành tình nguyện đi bộ đội chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Trước lúc vào Nam đánh giặc, anh được cấp trên cho về nghỉ phép xây dựng gia đình.

Bà Nguyễn Thị Bình - vợ người thương binh Lê Viết Hành. Ảnh: PV.

Vợ anh là chị Nguyễn Thị Bình đẹp người, đẹp nết cùng quê. Anh đâu có biết rằng, những ngày ngắn ngủi chung sống bên người vợ mới, anh đã kịp để lại một đứa con trai kháu khỉnh tên là Lê Thanh Long…

Suốt những năm tháng chiến tranh, chị Bình đã chờ đợi, gửi nhớ nhung trong những cánh thư vào miền Nam cho anh, nhưng thư đi thì có, thư về thì không. Chiến tranh càng ác liệt, tin tức về anh càng bặt tăm.

Năm 1975, chiến tranh kết thúc, đất nước thống nhất, non sông thu về một mối, hai mẹ con khấp khởi mừng thầm và tràn trề hy vọng, mong anh trở về nhưng vẫn không thấy. Gia đình tìm kiếm khắp nơi vẫn không biết tin tức gì về anh.

Rồi đến năm 1981, tin dữ bay về, đó là lúc gia đình nhận được giấy báo tử của Bộ Quốc phòng xác nhận: Liệt sĩ Lê Viết Hành, hy sinh ngày 17/12/1972 tại mặt trận phía Nam.

Vợ con anh khóc cạn khô nước mắt. Chính quyền địa phương đã tổ chức lễ truy điệu trọng thể cho anh. Và tên anh đã được khắc trang trọng trên bia đá, tại đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ xã nhà.

Năm tháng qua đi, chị Bình vẫn ở vậy nuôi con thờ chồng. Cậu con trai đã trưởãng thành, hiện là cán bộ chủ chốt thị xã Cửa Lò. Cuộc sống đang yên ả trôi, thì bỗng nhiên có người thanh niên tên là Lê Viết N. từ Hà Nội về tự xưng là con trai thứ 3 của bố Hành, và xin chính quyền địa phương xác nhận để làm chế độ thương binh cho bố. Anh cho biết: ông Lê Viết Hành hiện đang sống với vợ và 4 người con trú tại  huyện Ba Vì, Hà Nội. 

Biên bản bàn giao hồ sơ liệt sĩ phường Nghi Thủy.

Trao đổi với chúng tôi, ông Trịnh Minh Lai, Phó Bí thư Đảng ủy phường Nghi Thủy xác nhận: Sự việc ông Lê Viết Hành là liệt sĩ  đến nay còn sống là có thật. Theo lời kể của người con trai ông Hành, thì năm 1972, bố anh chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị, bị thương nặng, được chuyển ra Bắc điều trị lành vết thương, nhưng ông đã mất hẳn trí nhớ, nên không còn biết quê quán, địa chỉ nơi đâu. Trong quá trình an dưỡng tại đơn vị, có người con gái thương anh, và họ đã nên vợ nên chồng.

Anh N. cho biết thêm, ông Hành bị thương rất nặng, nhưng vì bị mất trí nhớ, nên không làm được chế độ thương binh. Thời gian này đột nhiên ông phục hồi lại trí nhớ, nên bảo con tìm về quê xin xác nhận giấy tờ thủ tục giám định thương tật cho bố.

Trò chuyện với anh Lê Thanh Long, con trai đầu của ông Hành, anh Long chia sẻ: Khi hay tin bố tôi còn sống, ngày 13/4/2009 gia đình đã đến Phòng Lao động TBXH thị xã Cửa Lò gửi đơn xin cắt chế độ liên quan đến liệt sĩ Lê Viết Hành.

Chiến tranh đã lùi xa hơn 30 năm, nhưng vẫn còn đâu đó những cảnh đời oái oăm, những mất mát đau thương, những sự thật đau lòng.

Khi tôi hỏi bà Nguyễn Thị Bình có cảm tưởng thế nào khi hay tin chồng mình vẫn còn sống và có vợ con, bà Bình cười buồn: Tôi biết nói gì đây, chỉ biết chúc mừng cho ông ấy. Thực ra, ông Hành không có lỗi, mà lỗi tại chiến tranh thôi. Rồi bà bảo: Có lẽ một ngày gần đây, tôi sẽ cho con trai ra thăm ông ấy và gia đình…

Lê Kế Hùng