7 xã dọc tuyến biên giới với Campuchia đều đã thành lập được 7 HĐGL, 2 xã Lộc Thiện và Lộc Hiệp tuy chưa thành lập được HĐGL nhưng cũng đã có 2 tổ già làng với 11 thành viên. Xác định rõ vai trò quan trọng của các già làng trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) ở địa phương, các cấp ủy và chính quyền xây dựng chương trình kế hoạch hoạt động cụ thể cho từng HĐGL. Những người Stiêng ở ấp 8 xã Hòa Lộc, ai ai cũng quí trọng Chủ tịch HĐGL Điểu Be.

Từ những năm 1985, khi người Stiêng ở Hòa Lộc theo Đảng, bỏ tập tục du canh du cư để sống định canh, định cư, già làng Điểu Be là người Stiêng đầu tiên ở đây thực hiện việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Ngoài việc trồng tỉa các cây ngắn ngày bảo đảm nhu cầu cuộc sống, già làng Điểu Be đã trồng các loại cây công nghiệp dài ngày như cao su, tiêu và cà phê.

Không chỉ tự mình làm, già làng Điểu Be còn vận động và giúp đỡ nhiều hộ Stiêng ở ấp làm theo. Để cây trồng đạt hiệu quả cao, già làng Điểu Be đã lặn lội tìm đến các cán bộ kỹ thuật nông nghiệp hỏi và ghi chép kỹ thuật chăm sóc, chọn giống cho từng loại cây. Tìm đến các thư viện, hiệu sách mua các tài liệu về kỹ thuật nông nghiệp, từ đó hướng dẫn bà con cùng làm. Không chỉ giúp bà con Stiêng về kỹ thuật, tuy vẫn chưa thật khá giả nhưng già làng Điểu Be cũng đã giúp trên 100 triệu đồng cho 7 hộ Stiêng nghèo trong ấp trồng điều và tiêu, nhờ vậy nhiều hộ Stiêng ở Lộc Hòa đã thoát nghèo, một số đã khá và vươn lên giàu có.

Già làng Điểu Be, già làng Điểu Khé và già làng Lâm Hớ chụp ảnh chung với cháu nội.

Chúng tôi đến gia đình Điểu Be vào sáng ngày mùng 7 Tết, lúc này Điểu Be đang phun thuốc trừ sâu cho vườn tiêu hơn 1.000 nọc nhà mình. Rót chén rượu đầu xuân mừng khách, Điểu Be tươi cười nói: "Gia đình tôi có vườn tiêu 1.200 nọc, 3ha điều và 3ha lúa nước. Chăm sóc kỹ, năm nào cũng dư ăn, còn tiền để mua thêm trâu, bò chăn nuôi. Năm nào tôi cũng để từ 80-100 triệu đồng giúp bà con Stiêng nghèo vốn làm ăn, tôi chỉ mong mọi người Stiêng ở xã Lộc Hòa này ai cũng có của ăn, của để như mình".

Xã Lộc An có 7/9 ấp là đồng bào DTTS, là xã biên giới nên đời sống còn gặp nhiều khó khăn. Đã thế, nạn mê tín dị đoan vẫn còn sống trong nhiều người Stiêng ở đây. Là một cán bộ lão thành cách mạng có 50 năm tuổi Đảng, Chủ tịch HĐGL xã Lộc An Điểu Khé đã cùng nhiều thành viên khác trong HĐGL chia nhau đến từng hộ dân, vận động nhân dân không làm theo kẻ xấu, bỏ dần các tập tục lạc hậu mê tín dị đoan trong tang lễ, cưới xin.

Để hướng đồng bào Stiêng đến với cuộc sống văn hóa lành mạnh, HĐGL xã Lộc An đã tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương vận động nhân dân đóng góp xây dựng 7 nhà văn hóa cộng đồng ở 7 ấp. Thành lập đội văn nghệ xã thường xuyên tổ chức các đêm diễn liên hoan văn nghệ; thành lập đội Cồng chiêng của xã gồm các diễn viên là các thành viên tích cực trong HĐGL, mở các lớp dạy cồng chiêng cho các cháu thanh, thiếu niên ở địa phương.

Xã Lộc Hưng chạy dài theo QL13, qua cầu Cần Lê đến địa bàn xã Lộc Thái. Đây là địa bàn tình hình ANTT diễn biến phức tạp, nạn trộm cắp, ma tuý, gây rối TTCC thường xuyên xảy ra. Giữ vững ANTT địa bàn, góp phần phát triển kinh tế, xã hội, Chủ tịch HĐGL xã Lộc Hưng - Lâm Hớ (người dân tộc Khơme) đã cùng các thành viên trong hội đồng bám sát các hoạt động của Công an xã, xây dựng hương ước gắn liền cuộc đấu tranh tội phạm với phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư".

Nhân dân xã Lộc Hưng đã cung cấp cho HĐGL, Công an xã nhiều nguồn tin có liên quan đến ANTT. Qua các nguồn tin này, lực lượng chức năng đã phát hiện bắt giữ 42 đối tượng phạm pháp hình sự đến gây án trên địa bàn xã. HĐGL xã Lộc Hưng đã phối kết hợp với Ban hòa giải tổ chức hòa giải thành 26 vụ tranh chấp trong nhân dân. Chi bộ ấp 4 xã Lộc Hưng do già làng Lâm Hớ làm Bí thư có 6 đảng viên đều là người dân tộc thiểu số, đều là những cán bộ đảng viên gương mẫu trong các phong trào ở địa phương.

Ở Lộc Ninh, năm 2007 đã có 30 già làng tiêu biểu được biểu dương khen thưởng. HĐGL ở các địa phương trong huyện đã làm tốt công tác vận động nhân dân phát triển kinh tế văn hoá xã hội giữ vững ANCT và trật tự ATXH trên tuyến biên giới, xoá bỏ các tập tục lạc hậu, mê tín dị đoan, sửa sang nhiều phòng học, bàn ghế cho con em đến trường

Ngọc Ánh