Nền sản xuất nông nghiệp nhỏ từ xa xưa đã tạo nên tư duy “xả hơi” trong 3 tháng đầu năm âm lịch với những lễ hội đình đám kéo dài. Bên cạnh nét đẹp văn hóa truyền thống, cũng có những hủ tục, thói quen không phù hợp với cuộc sống hiện đại, làm cản trở sự vận động, phát triển, nhất là trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Từ nhiều năm qua, Đảng, Nhà nước có những chủ trương, biện pháp để chấn chỉnh hiện trạng này; đặc biệt, trước trong và sau dịp Tết Nguyên đán Đinh Dậu 2017, các cấp lãnh đạo đã quyết liệt chỉ đạo, giám sát, kiểm tra để bộ máy Nhà nước vận hành hiệu quả, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.

Ngay trong ngày mùng 1 Tết Đinh Dậu, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã thăm và làm việc với TP Hà Nội và có những ý kiến chỉ đạo sát sao để Hà Nội gương mẫu đi đầu, làm thật tốt công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, cải cách hành chính, thực hiện nghiêm Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng chống, khắc phục cho được những hiện tượng tiêu cực, nhũng nhiễu, gây phiền hà, sách nhiễu người dân và doanh nghiệp…

Cũng trong dịp đầu xuân, đồng chí Tổng Bí thư còn có nhiều chỉ đạo xem xét, giải quyết ngay những vấn đề “nóng hổi tính thời sự” từ tầm vĩ mô như công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hoặc phát triển, quản lí kinh tế, công nghiệp, đến những vụ việc cụ thể như làm rõ khối tài sản hàng trăm tỉ đồng của một vị Thứ trưởng…

Đồng thời, lãnh đạo Chính phủ và các bộ, ngành, theo chức năng, nhiệm vụ của mình đều quyết liệt chỉ đạo, trực tiếp kiểm tra, đốc thúc để guồng máy các cơ quan công quyền vận hành đúng nhịp, đáp ứng sự vận động, phát triển của xã hội, phục vụ tốt nhân dân.

Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều công điện và sự chỉ đạo cụ thể, yêu cầu “Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đề cao trách nhiệm, nêu cao quyết tâm, phấn đấu ngay từ những ngày đầu năm mới, tổ chức thực hiện Nghị quyết số 01/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2017; quán triệt chủ đề hành động năm 2017 của Chính phủ là “Tăng cường kỷ cương, đề cao trách nhiệm, thi đua sáng tạo, phát triển nhanh và bền vững”, xây dựng và triển khai chủ đề hành động của ngành mình, cấp mình, tập trung cao độ tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, công việc theo mục tiêu, chương trình, kế hoạch đã đề ra”...

Hiệu ứng từ những chỉ đạo cụ thể, sự kiểm tra, giám sát của Chính phủ và các cơ quan, ban, ngành, địa phương được thấy rõ nhất là các công sở làm việc bình thường, giải quyết tốt nhu cầu của công dân, doanh nghiệp ngay từ ngày đi làm đầu tiên sau kì nghỉ Tết Nguyên đán. Đặc biệt, phải kể đến các điểm tham quan, du lịch, lễ hội hầu như không lộ diện xe “biển xanh” tranh thủ đưa cán bộ, nhân viên đi lễ, đi chơi. Có những xe công vụ xuất hiện trong lễ hội được làm rõ, trong đó hầu hết là xe của ban tổ chức và các lực lượng địa phương có nhiệm vụ bảo vệ, phục vụ lễ hội; một vài trường hợp không thuộc diện này thì đều bị truy cứu, xử lí nghiêm.

Đáng chú ý, có 5 cán bộ của một cơ quan bộ đi lễ trong giờ làm việc, qua sự phản ánh của báo chí, đã bị xử lí kỉ luật nghiêm khắc. Đây có lẽ là lần đầu tiên một số cá nhân, tập thể bị kỉ luật vì lí do này; thể hiện sự nghiêm túc, “nói đi đôi với làm” của Chính phủ và các cơ quan chức năng nhằm chấn chỉnh tình trạng “ăn cắp thời gian”, “sáng cắp ô đi, tối cắp về”; sâu xa hơn nữa, đó là sự quyết tâm xây dựng Nhà nước, Chính phủ và bộ máy công quyền mang tính “kiến tạo, phục vụ”, đúng nghĩa là của dân, do dân và vì dân.

Cũng ngay sau Tết Nguyên đán, Ủy ban Kiểm tra Trung ương sau một thời gian khẩn trương xem xét, nghiên cứu, đã đưa ra kết luận về những cá nhân, tập thể phải chịu trách nhiệm, phải bị kỉ luật trong sự cố môi trường biển do Formosa gây ra. Trách nhiệm của một số vị lãnh đạo Bộ Tài nguyên & Môi trường và tỉnh Hà Tĩnh đã được xác định rõ và kết luận: “Nghiêm trọng, đến mức phải xem xét, thi hành kỷ luật”. Trong đó, có những vị đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác vẫn “không thoát” và sẽ bị kỉ luật thích đáng tùy theo mức độ vi phạm; thậm chí có vị đã chuyển công tác nhưng vẫn bị xem xét lại “tư cách đại biểu Quốc hội”.

Trong những ngày qua, sự kiện Quận 1 và cả TP Hồ Chí Minh nỗ lực lập lại trật tự đô thị đang được dư luận đồng tình. Tại Quận 1, khu vực trung tâm nhất của thành phố lớn nhất nước, lãnh đạo quận và các lực lượng chức năng đã cương quyết “giành lại vỉa hè” cho người đi bộ. Đường phố đã phong quang, gọn ghẽ hơn; bộ hành, nhất là khách nước ngoài đã cảm nhận rõ sự thay đổi tích cực này. 

Tuy việc lập lại trật tự đô thị có động chạm tới một bộ phận người dân, tới sự mưu sinh của không ít người, nhưng đổi lại sẽ là số đông được hưởng lợi chính đáng, sẽ là bộ mặt mới cần có của đường phố Sài Gòn. Đang còn tháng “ăn chơi, hội hè” nhưng hai thành phố lớn nhất nước đã huy động lực lượng chức năng ra quân thường xuyên, nhiều vị lãnh đạo đã “xắn tay áo” trực tiếp vào cuộc lập lại trật tự, xây dựng văn minh đô thị… Đó là những hình ảnh đẹp của bộ máy công quyền trong dịp đầu năm.

Tại Hà Nội, trong và ngay sau Tết Nguyên đán, lãnh đạo TP Hà Nội cũng có nhiều chỉ đạo cụ thể, ráo riết nhằm khắc phục những bất cập trong quản lí đô thị, nhất là giao thông, xây dựng và đầu tư công. Như vấn đề “trường chất lượng cao” – một khái niệm mĩ miều nhưng rất trừu tượng và được hưởng nhiều đầu tư từ ngân sách, cuối tháng 2 – 2017, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung thẳng thắn thừa nhận những bất cập và sẽ mạnh dạn xóa việc đầu tư từ ngân sách với mô hình này. 

Cũng liên quan đến giáo dục, việc một học sinh Trường Tiểu học Nam Trung Yên bị taxi tông gãy chân ngay trong trường học, đã được lãnh đạo thành phố chỉ đạo Công an và ngành giáo dục khẩn trương xác minh, làm rõ. Khi có kết quả rõ ràng, cấp thẩm quyền đã ra quyết định cách chức hiệu trưởng, hiệu phó và khai trừ Đảng đối với 2 cô giáo liên quan. Đây là quyết định kịp thời, xuất phát từ vi phạm, từ sự thiếu trung thực, trốn tránh trách nhiệm của những giáo viên liên quan. Nếu theo trình tự, cứ chờ cấp dưới báo cáo, rồi đề xuất xử lí cho đúng “quy trịnh” thì có thể mức kỉ luật sẽ nhẹ hơn rất nhiều, thậm chí bị “chìm xuồng”.

Dù còn nhiều vấn đề cần tập trung giải quyết, từ bình diện quốc gia đến mỗi địa phương, từng bộ, ngành, cơ quan… nhưng rõ ràng hơn 1 tháng sau kì nghỉ Tết Nguyên đán, bộ máy công quyền đã luôn hoạt động trơn tru, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội, giải quyết tốt các nhu cầu chính đáng của công dân, doanh nghiệp. Thực trạng đó nằm trong xu thế phát triển lành mạnh và đúng hướng của một xã hội hiện đại, đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của nhân dân cả nước. Vì thế, có thể vui mừng khi “Tháng giêng không còn là tháng ăn chơi”.

Trần Duy Hiển